เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (84)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ มีพระราชดำรัสในการปาฐกถา เรื่องการศึกษาของผู้ด้อยโอกาสเนื่องในวันสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ครั้งที่ 15 ประจำปี 2544 วันที่ 12 พ.ย. 2544 ณ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร ความตอนหนึ่งว่า

   “...การเรียนทางไกลผ่านดาวเทียมเป็นประโยชน์แก่เด็กที่ด้อยโอกาสมากเท่าที่สังเกต เด็กบางคนไม่มีสมาธิพอที่จะเรียนวิธีนี้ เคยพบเด็กที่สอบได้คะแนนไม่ดีก็ไปต่อว่าทำไมทำคะแนนไม่ดี เด็กบอกว่าหนูเรียนจากจอนี่ ไม่ได้เรียนจากครู จะไปดีได้อย่างไร ก็บอกว่าต้องมีเคล็ดลับในการเรียนซิ การเรียนจากจอนี่คุณจดซิ ครูนักเรียนจดแข่งกันแล้วก็มาทบทวน ที่เขาบอกว่าห้ามท่อง ท่องแล้วเดี๋ยวเสียความคิดนั้นเป็นเรื่องของคนฉลาด แต่คนกลางๆ นี่การทวนไปทวนมาก็เหมือนพระจูฬปันถก ลูบผ้าแล้วนึกออกขึ้นมาบ้างก็มี บางคนถ้าไม่ทำอย่างนี้ก็ไม่ทันเขา ก็ต้องทบทวนบันทึกของตัวเอง ทบทวนติดตาม แต่ก็เจอบางคนอีกไม่มีครูเรียนทางไกลกลับดึกกว่าพวกที่เรียนใกล้ๆ ก็หลับเสียบ้าง ครูก็ตีแต่คนที่เรียนทางไกลเขาคิดว่าเขาด้อยโอกาส เมื่อได้โอกาสก็ตั้งใจตักตวงเต็มที่ ก็ได้ดีเพราะมีมานะ...”

โครงการพัฒนาทักษะด้านอิเล็กทรอนิกส์และการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมให้โรงเรียนในโครงการเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการศึกษาของโรงเรียนในชนบท (ทสรช.) ตามพระราชดำริ ได้คัดเลือกนักเรียนที่มีศักยภาพด้านอิเล็กทรอนิกส์และการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ จัดการเรียนการสอนในรูปแบบชุมนุม หรือจัดกิจกรรมเสริมภายในโรงเรียน เพื่อให้นักเรียนสามารถจัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์ หรือสิ่งประดิษฐ์ หรือโครงงานคอมพิวเตอร์ เพื่อฝึกทักษะการคิดวิเคราะห์ ทักษะแก้ปัญหาและการทำงานเป็นทีม ตลอดจนส่งเสริมให้นักเรียนมีโอกาสเข้าร่วมแข่งขันในเวทีระดับต่างๆ และมีโอกาสเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาในโควตาพิเศษที่ให้กับเด็กที่มีความสามารถพิเศษ อันจะเป็นการเพิ่มโอกาสแก่กลุ่มนักเรียนด้อยโอกาสในการเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาด้วย

พระองค์ยังทรงมีโครงการเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อพัฒนาการศึกษาของโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามในโครงการพระราชดำริ มีโรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการจำนวน14 โรงเรียนในจังหวัดภาคใต้ เพื่อพัฒนาศักยภาพของครูให้มีความรู้และทักษะในด้านไอที สามารถใช้เป็นเครื่องมือในการจัดการเรียนการสอนรวมทั้งให้นักเรียนสามารถค้นคว้าหาความรู้ในวิชาการต่างๆ ได้ แม้โรงเรียนจะขาดแคลนครูผู้สอน หรือมีครูที่ไม่ได้จบมาในสาขาที่สอนโดยตรงก็ตาม

ภาพ : โรงเรียนศรีสังวาลย์เชียงใหม่

นอกจากนี้ พระองค์ยังมีพระเมตตาต่อประชาชนผู้ด้อยโอกาส ทรงริเริ่มโครงการเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อผู้พิการ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้พิการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กพิการมีโอกาสใช้ประโยชน์จากคอมพิวเตอร์เพื่อการเรียนรู้ การสร้างความรู้ พัฒนาทักษะและเพื่อการบันเทิงเพื่อให้สามารถดำเนินชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น และช่วยเหลือตนเองได้มากขึ้น อันจะเป็นการสร้างความเชื่อมั่นในตนเองของผู้พิการ รวมทั้งยังเป็นการสร้างโอกาสในการอาชีพในอนาคตได้ต่อไป ดังพระราชดำรัส สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ในงาน “เทคโนโลยีสารสนเทศกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนพิการ” เมื่อเดือน พ.ค. 2539 ความตอนหนึ่งว่า

“...ผู้ที่มีความบกพร่องทางด้านสติปัญญา บางทีไปคิดว่าเป็นบุคคลปัญญาอ่อน แล้วรวมกันหมด ก็ค่อนข้างเป็นอันตรายเหมือนกัน เพราะว่าเขาก็มีความสามารถหลายขั้น หรือเป็นหลายลักษณะ เรียนได้มากน้อยต่างกัน และความสามารถก็มากน้อยต่างกันตามความถนัด เขาอาจดีบางอย่างและบางอย่างก็ด้อยไปเลย ถ้าใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ในการที่จะฝึกให้ทำงานได้ ก็อาจจะสามารถออกไปทำงานนอกบ้านได้โดยมีเครื่องมือช่วย...”

ในการดำเนินงานโครงการโปรดให้มีการได้ดำเนินการศึกษาวิจัยและพัฒนาระบบสารสนเทศ อุปกรณ์โปรแกรมและสื่อการสอน เพื่อให้คนพิการได้ใช้งานในราคาที่ย่อมเยากว่าการนำเข้าจากต่างประเทศ โดยอุปกรณ์หรือระบบสารสนเทศเหล่านี้จะช่วยให้ผู้พิการสามารถดำรงชีวิตได้อย่างเป็นอิสระมากขึ้น ลดการพึ่งพาผู้ใกล้ชิด อันจะส่งผลให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และนอกจากศึกษาวิจัยเพื่อพัฒนาระบบหรืออุปกรณ์ดังกล่าวแล้ว โครงการยังจัดซื้อจัดหาอุปกรณ์ โปรแกรม สื่อการเรียนการสอนจากต่างประเทศ เพื่อนำมาทดลองใช้ที่โรงเรียนสำหรับเด็กพิการ และศึกษารูปแบบของการนำไปใช้ที่เหมาะสมสำหรับคนพิการแต่ละประเภท ตลอดจนประเมินผลการใช้งาน เพื่อพิจารณาถึงแนวทางการขยายผล เพื่อให้มีจำนวนผู้ที่จะได้รับประโยชน์กว้างขวางขึ้นต่อไป

โครงการเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อคนพิการ ได้เริ่มดำเนินการที่โรงเรียนศรีสังวาลย์ ซึ่งเป็นโรงเรียนสำหรับเด็กพิการร่างกายเป็นแห่งแรก เมื่อปี 2541 การดำเนินงานได้ผลเป็นที่น่าพอใจ และเป็นแบบอย่างของการเรียนการสอนเทคโนโลยีสารสนเทศ รวมทั้งการนำเทคโนโลยีสารสนเทศและเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวก (Assistive Technology) ไปใช้ในการสอนสำหรับคนพิการที่ดีที่สุดแห่งหนึ่ง

ผลงานที่ผ่านมา เช่น การนำโปรแกรมSpeech Viewer มาใช้เพื่อช่วยในการฝึกการออกเสียงและฝึกพูดสำหรับเด็กที่มีปัญหาทางการพูดในกลุ่มโรงเรียนการศึกษาพิเศษ

การจัดทำอุปกรณ์สัญญาณเสียงเพื่อช่วยในการเดินทางของคนตาบอด การจัดทำห้องเรียนไอทีต้นแบบสำหรับเด็กพิการทางสติปัญญาเป็นต้น ต่อมาได้ขยายผลไปยังโรงเรียนกาวิละอนุกูล จ.เชียงใหม่ โรงเรียนบ้านปลักปลาจ.นราธิวาส ด้วย