ขายข้าวออนไลน์ พึ่งพาตัวเองได้

โดย...ทีมข่าวในประเทศโพสต์ทูเดย์

ไม่ใช่แค่กระแสดราม่าช่วยเหลือชาวนาขายข้าวออนไลน์ในช่วงเวลาที่ราคาตกต่ำ แต่มันคือหน้าต่างของโอกาสที่เกษตรกรจะตัดวงจรค้าขายแบบเก่า

อนุกูล ทรายเพชร เด็กหนุ่มวัย 28 ปี ลูกชาวนา จ.สุรินทร์ เห็นอนาคตของเทคโนโลยีที่จะเข้ามาช่วยเพิ่มทางเลือกให้ชาวนาพึ่งพาตัวเองได้ เมื่อต้นปี 2558 เขาเริ่มธุรกิจเพื่อสังคม หรือที่เรียกกันว่า Social Enterprise พัฒนาแอพพลิเคชั่นที่ชื่อว่า Folkrice เพื่อช่วยชาวนาขายข้าวกับผู้บริโภคยุคใหม่ที่ใส่ใจสุขภาพและความปลอดภัย นับเป็นการพัฒนาระบบเชื่อมโยงช่องทางการตลาดสู่ผู้บริโภครุ่นใหม่ให้กับเกษตรกรเจ้าของผลผลิตโดยตรง

อนุกูลเติบโตจากครอบครัวชาวนา จ.สุรินทร์ คุ้นเคยกับข้าวหอมมะลิหลากหลายชนิดมาตั้งแต่เด็ก โดยเฉพาะข้าวหอมมะลิแดง หลังเข้าเรียนระดับปริญญาตรีจากคณะสหวิทยาการสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เรียนรู้รอบด้านเกี่ยวกับการเมือง เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อมในประเทศลุ่มน้ำโขง ทำให้เขาเรียนรู้แผนงานธุรกิจเพื่อสังคม และยังทำงานเป็นอาสาสมัครเก็บเกี่ยวประสบการณ์ในชนบท

เขาเริ่มต้นงานธุรกิจเพื่อสังคมด้วยการเป็นอาสาสมัครจากการทำการตลาดข้าวไรซ์เบอร์รี่ ซึ่งสามารถสร้างกระแสความนิยมข้าวไรซ์เบอร์รี่ขึ้นมาได้ จนทำให้คิดว่าต้องเริ่มทำธุรกิจข้าวของครอบครัว และตัดสินใจกลับบ้าน เริ่มนำข้าวหอมมะลิของครอบครัวมาทำการตลาดข้าว จนนำมาสู่การพัฒนา “Folkrice” แอพพลิเคชั่น เพื่อเป็นตัวกลางในการขายข้าวพันธุ์พื้นเมืองที่หลากหลายในเดือน ม.ค. 2558 ที่ผ่านมา

“เชื่อหรือเปล่าว่าข้าว 50 สายพันธุ์สามารถขายในราคาเดียวกันได้ เพราะข้าวดีไม่ดี อร่อยไม่อร่อย ขึ้นอยู่กับผู้บริโภค” อนุกูล บอก

ความแตกต่างหลากหลายด้วยวิธีการปลูกในแบบเฉพาะของแต่ละคนจึงเป็นที่มาของการตลาดแบบ Folkrice ที่เสนอตัวเป็นตัวกลางนำเสนอขาย เรื่องราวของคนปลูกข้าวอินทรีย์

หากขยายความการตลาดแบบ Folkrice คือการทำความรู้จักตัวเองของทั้งผู้ผลิต คือชาวนา และผู้บริโภค เพราะความอร่อยของข้าวขึ้นอยู่กับว่าใครต้องการอะไร

อนุกูลเริ่มทำข้อมูลข้าวพันธุ์พื้นเมืองและเรื่องราว เพื่อหาอัตลักษณ์ของชาวนา จากสมาชิก 20 คน และข้าวพื้นเมือง 4 สายพันธ์ุ ด้วยการจำแนกข้าวชนิดไหนเหมาะกับผู้บริโภค

 

อาทิ ผู้สูงอายุอาจจะเหมาะกับข้าวหอมมะลิแดง เพราะมีวิตามินบี 1 ที่แก้โรคเหน็บชา และมีสารอาหารที่ทำให้กระตือรือร้น ขณะที่ข้าวไรซ์เบอร์รี่เหมาะกับผู้ป่วยโรคเบาหวาน เพราะมีความหวานไม่มาก

การตลาดในแบบของ Folkrice จึง เป็นการเรียนรู้เรื่องราวระหว่างกันทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภค ซึ่งอนุกูลหวังว่าในอนาคตผู้คนจะหลงใหลเรื่องราวของข้าวเหมือนเรื่องราวของกาแฟ มีนักชิมข้าวพื้นเมืองเหมือนนักชิมกาแฟ

Folkrice จึงเสนอตัวมาเป็นพื้นที่กลางให้เกษตรกรมาวางขายสินค้าของตัวเอง หรือเป็นทางเลือกที่เพิ่มขึ้นให้กับเกษตรกร จากเดิมที่เขามีเพียงการพึ่งพาโรงสีข้าว

นั่นจึงเป็นที่มาของการปรับรวมกันระหว่างเรื่องราวเฉพาะของข้าวพื้นเมืองกับเทคโนโลยีดิจิทัล 

แอพพลิเคชั่น Folkrice ออกแบบระบบด้วยการคัดเลือกเกษตรกรมาจดทะเบียนด้วยเงื่อนไข 1.เป็นเกษตรกรที่ปลูกข้าวอินทรีย์ 2.สินค้าต้องปลอดภัย 3.เกษตรกรต้องอธิบายตัวเองได้ เพราะนั่นหมายถึงเกษตรกรมีเป้าหมายของตัวเองที่ชัดเจน

ขณะนี้สมาชิกของแอพพลิเคชั่น Folkrice มีมากกว่า 1,000 ราย และมีผู้บริโภคที่สมัครเพื่อซื้อข้าวคุณภาพกว่า 1,000 รายเช่นกัน โดยเกษตรกรที่เป็นสมาชิกขายข้าวได้ และยินดีจ่ายค่าจดทะเบียนให้ Folkrice ร้อยละ 10 โดยขณะนี้การขายข้าวของ Folkrice  เริ่มออกสู่ตลาดอิตาลี

อนาคตของตลาดข้าวจะเปลี่ยนแปลงไปหรือไม่ เกษตรกรรุ่นใหม่ต้องปรับตัวให้เข้ากับเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วอย่างไร อนุกูลบอกว่า ไม่คิดว่าเฉพาะเด็กรุ่นใหม่ที่ปรับเข้ากับเทคโนโลยี เพราะขณะนี้เกษตรกรรุ่นเก่าก็เข้ามาเป็นสมาชิกและเริ่มปรับตัวแล้ว

นอกจากการเรียนรู้แล้ว เขายังเห็นว่าเกษตรกรต้องมีเป้าหมายหรือสามารถอธิบายตัวเองได้ มีเรื่องราว สร้างแบรนดิ้งจากอัตลักษณ์ที่ชัดเจน และเมื่อสองอย่างรวมกันเขาเชื่อว่าพลังของเกษตรกรจะเกิดขึ้นและเป็นทางเลือกที่ยั่งยืนของตัวเองได้

สิ่งเหล่านี้พิสูจน์ได้จากประสบการณ์หนึ่งของ Folkrice ของผู้จุดประกายการขายข้าวบนออนไลน์ที่ทำให้เกษตรกรมีทางเลือกเพิ่มขึ้น และทำให้ก้าวต่อไปมีพลังมากขึ้น กับโครงการ Farmer For Change และในอนาคตจะต่อยอดไปถึงอาหารไทยปลอดสารอื่นๆ ด้วย

อนุกูลบอกว่า โครงการนี้ทำขึ้นร่วมกับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เพื่อช่วยชาวนาระบายข้าว โดยเปิดให้ชาวนาที่ต้องการระบายข้าวเข้าสมัคร บอกชื่อ ที่อยู่ จำนวนข้าวที่มีในสต๊อก โดยคุณสมบัติยังต้องเป็นข้าวเกษตรอินทรีย์ ส่วนระบบการระบายจะใช้วิธีการขายกิฟต์เวาเชอร์ให้กับบริษัทในตลาดหลักทรัพย์ฯ ทั้งหมดที่แจ้งความประสงค์เข้ามาว่าต้องการข้าวแบบไหน คุณสมบัติอย่างไร ให้กับผู้บริโภค ซึ่งระบบนี้จะช่วยให้ชาวนาระบายข้าวได้ง่ายขึ้น ไม่มีปัญหาเรื่องของการจัดการขนส่ง