วิธีบริหารจัดการธุรกิจ ในช่วงภาวะเศรษฐกิจชะลอตัว

โดย...สหนนท์ ตั้งเบญจสิริกุล

ดีลอยท์ (ประเทศไทย) ได้คาดการณ์การขยายตัวของเศรษฐกิจโลก (จีดีพี) นับตั้งแต่ปี 2559 เป็นต้นไปจะเป็นการเจริญเติบโตแบบชะลอตัวเฉลี่ยอยู่ที่ปีละ 3.2%

เศรษฐกิจไทยยังชะลอตัว

อัตราขยายตัวทางเศรษฐกิจจะเติบโตที่ 3% ในปี 2559 เป็นผลมาจากการท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้น ราคาพืชผลและพลังงานที่ดีขึ้น การขยายตัวอย่างต่อเนื่องในด้านการลงทุนจากทั้งภาครัฐบาลและภาคเอกชน การกำหนดยุทธศาสตร์ระยะยาวของประเทศไทย รวมไปถึงการรับร่างรัฐธรรมนูญก่อนที่จะเข้าสู่ขั้นตอนของการเลือกตั้งปลายปี 2560 ช่วยสะท้อนถึงเสถียรภาพทางการเมืองของไทยที่ดีขึ้น อีกทั้งยังช่วยส่งเสริมความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างชาติในการลงทุนในประเทศไทย

อย่างไรก็ตาม ในอนาคตภาวะเศรษฐกิจไทยยังคงมีความผันผวนและการขยายตัวของเศรษฐกิจมีความไม่แน่นอน เนื่องจากปัจจัยเสี่ยงจากภายนอก ได้แก่ ความล่าช้าในการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกและเศรษฐกิจของประเทศคู่ค้า ซึ่งสะท้อนได้จากภาคการส่งออกที่มีการเจริญเติบโตติดลบต่อเนื่อง ถึงแม้การใช้จ่ายภาคครัวเรือน การส่งออกบริการ และการลงทุนภาครัฐจะขยายตัวมากขึ้น

แต่หนี้สินภาคครัวเรือนที่ยังอยู่ในระดับที่สูง และเศรษฐกิจไทยกำลังเผชิญกับปัญหากับดักรายได้ปานกลาง และการสูญเสียความได้เปรียบในการแข่งขันในหลายภาคอุตสาหกรรมที่เคยเป็นตัวขับเคลื่อนการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ซึ่งเป็นผลมาจากการลงทุนและการพัฒนานวัตกรรมขาดความต่อเนื่อง รวมถึงการขาดแคลนกำลังแรงงานทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ปัจจัยเหล่านี้จะสร้างแรงกดดันต่อการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยในระยะยาวอย่างมีนัยสำคัญ

วิธีบริหารจัดการ

นักวิเคราะห์ได้บ่งชี้ว่า การเจริญเติบโตของเศรษฐกิจโลกจะอยู่ในภาวะชะลอตัวต่อเนื่องไปในอนาคต และในกรณีที่เลวร้าย อาจจะเกิดภาวะเศรษฐกิจถดถอย ดังนั้น การรับรู้และเข้าใจสถานการณ์เศรษฐกิจในปัจจุบันสำหรับผู้บริหารและผู้ประกอบการในประเทศไทย รวมไปถึงการคาดการณ์และเตรียมความพร้อมเพื่อรับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับธุรกิจในอนาคตเป็นสิ่งจำเป็น ในสภาวะเศรษฐกิจชะลอตัว หลายองค์กรได้กำหนดกลยุทธ์เพื่อรับมือกับเหตุการณ์ต่างๆ

ประสบการณ์และความรู้ที่ดีลอยท์ (ประเทศไทย) ได้สั่งสมมาเป็นระยะเวลายาวนาน การบริหารจัดการในภาวะเศรษฐกิจชะลอตัวนั้น ขั้นตอนการพัฒนากลยุทธ์ควรเริ่มต้นจากการประเมินสถานการณ์ แนวโน้ม และความน่าจะเป็นที่เหตุการณ์ต่างๆ จะเกิดขึ้น โดยแผนจะต้องครอบคลุมสถานการณ์ที่น่าจะเป็นไปได้ในอนาคต ซึ่งนำเอาทั้งปัจจัยภายนอกและภายในองค์กรมาช่วยในการพัฒนาแผนรับมือต่อเหตุการณ์
ในภาวะดังกล่าว ทั้งนี้ ผู้บริหารและผู้ประกอบการควรตระหนักอยู่เสมอว่า แนวทางปฏิบัติจะมีความแตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับความรุนแรง และระยะเวลาของเหตุการณ์ที่คาดการณ์ว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต การวางแผนที่ผิดพลาดนั้น แทนที่จะช่วยบรรเทาผลกระทบที่จะเกิดขึ้นจากภาวะเศรษฐกิจชะลอตัว แต่กลับจะทำให้องค์กรเสียโอกาสที่จะแข่งขัน

ในทางกลับกัน หากเศรษฐกิจชะลอตัวเป็นเวลานาน และมีความรุนแรงจนทำให้ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมเผชิญหน้ากับความเสี่ยงที่จะล้มละลาย การที่องค์กรไม่มีการวางแผนเกี่ยวกับการควบรวมกิจการ และการบริหารด้านการเงินที่ดีพอ จะส่งผลให้องค์กรสูญเสียโอกาสที่จะก้าวกระโดดไปข้างหน้าเมื่อเศรษฐกิจขยายตัว

เพื่อที่จะบริหารจัดการในช่วงภาวะเศรษฐกิจตกต่ำอย่างมีประสิทธิภาพผู้บริหารที่ทำหน้าที่กำหนดนโยบาย กลยุทธ์องค์กร และแผนการเงิน จำเป็นต้องทำงานร่วมกันเพื่อประเมินความเป็นไปได้ของเหตุการณ์ในอนาคต ระยะเวลา และความรุนแรงของเหตุการณ์ และความน่าจะเป็นที่แต่ละเหตุการณ์จะเกิดขึ้น ในขณะเดียวกัน ควรจะมีการนำแผนการเงินไปทำการทดสอบภาวะวิกฤต เพื่อช่วยประเมินผลกระทบความเสี่ยงทางการเงิน

กรณีเศรษฐกิจชะลอตัวระยะสั้น และผลกระทบเบา การลดค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น คือ สิ่งที่ผู้บริหารและผู้ประกอบการต้องคำนึงถึงเป็นลำดับแรก เช่น ค่าใช้จ่ายในการประชุมภายใน การอบรมที่มีความสำคัญน้อย และงานด้านการ
กระบวนการบริหารต่างๆ ที่ไม่สำคัญ โดยอาจจะย้ายกระบวนการบางส่วนไปที่ต่างประเทศเพื่อลดค่าใช้จ่าย แต่ทั้งนี้ การลดจำนวนพนักงานยังไม่มีความจำเป็นในกรณีนี้ ในขณะเดียวกัน การลงทุนสำคัญต่างๆ และการสร้างความสำคัญกับกลุ่มลูกค้าหลักยังมีความสำคัญและต้องทำต่อเนื่อง ทั้งนี้ องค์กรสามารถที่จะลงทุนในด้านการพัฒนาบุคลากรเพิ่มเติมเพื่อให้สามารถเข้าถึงลูกค้าและพัฒนาการบริการให้ดีขึ้น

ในกรณีที่สถานการณ์รุนแรงขึ้นและมีผลกระทบปานกลาง องค์กรควรจะมุ่งเน้นไปที่การจัดการด้านบุคลากร เช่น การจ้างงาน การอบรม และการกำหนดค่าตอบแทนต้องดำเนินการอย่างรัดกุม รวมไปถึงการจัดลำดับความสำคัญของการลงทุน แทนที่จะลดค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็นเพียงอย่างเดียว ในกรณีที่เศรษฐกิจชะลอตัวหนักและถดถอย ซึ่งจะกระทบรุนแรง องค์กรต้องควบคุมค่าใช้จ่าย การจัดการบุคลากร และการลงทุน อย่างรัดกุม

อย่างไรก็ตาม ผู้บริหารและผู้ประกอบการสามารถมองภาวะเศรษฐกิจชะลอตัวเป็นเหมือนโอกาสสำหรับการปรับปรุงองค์กร และหาโอกาสขยายธุรกิจ เช่น การนำเอาเทคโนโลยีหรือแนวทางบริหารแบบใหม่มาปรับใช้แทนรูปแบบเดิม การบริหารความเสี่ยง การปรับโครงสร้างบุคลากร และการผลิตต่างๆ รวมไปถึงการจัดการด้านการเงินใหม่ที่ตอบสนองกับความผันผวนของตลาดมาใช้ในองค์กร การลงทุนในธุรกิจอื่น หรือการควบรวมกิจการ เพื่อที่จะสามารถขยายตัวได้อย่างก้าวกระโดดในช่วงที่เศรษฐกิจกลับมาฟื้นตัวอีกครั้ง เป็นต้น ทั้งนี้ การลงทุนต่างๆ ควรคำนึงถึงเรื่องความเสี่ยงในการหมุนเวียนทางการเงิน และค่าใช้จ่ายที่จะเกิดขึ้นเป็นหลัก