‘ฟื้นฟู-อนุรักษ์’ เพื่อปวงชน

โดย...ฉัตรชัย ธนจินดาเลิศ

“โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ” ใน จ.จันทบุรี ที่ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 2524 ถือได้ว่าเป็นอีกโครงการหนึ่งที่ได้พัฒนาและอนุรักษ์ป่าชายเลนให้มีความสมบูรณ์งดงามที่สุดแห่งหนึ่งของภาคตะวันออกด้วยมีพื้นที่ครอบคลุมชายฝั่งทะเลบริเวณอ่าวคุ้งกระเบนกว่า 4,000 ไร่ จึงเต็มไปด้วยพันธุ์ไม้ที่หลากหลายมากกว่า 30 ชนิด อาทิ แสม ไม้ลำพู และไม้โกงกาง

นอกจากนี้ ตัวโครงการยังมีหน้าที่เพื่อทำการศึกษา วิจัย ทดลอง เพาะพันธุ์สัตว์น้ำชายฝั่งทะเล อนุรักษ์พันธุ์ไม้ของป่าชายเลน พร้อมทั้งสร้างที่อยู่อาศัยของสัตว์ทะเลภายในพื้นที่ รวมถึงส่งเสริมให้ชาวบ้านในพื้นที่ มีความรู้ในการประกอบอาชีพอย่างยั่งยืน และมีคุณภาพชีวิตที่ดีตามหลักการดำเนินชีวิตแบบพอเพียง

ขณะเดียวกัน ตัวโครงการก็ยังมีจุดเด่นที่มีสะพานเดินศึกษาธรรมชาติป่าชายเลน สร้างขึ้นจากไม้ตะเคียนทองรวมกับทางเดินหินเกล็ดระยะทางกว่า 1.8 กิโลเมตร และมีศาลาสื่อความหมาย 10 ศาลา ตลอดจนจุดพักชมเป็นระยะๆ ตลอดเส้นทางให้เดินชมธรรมชาติได้อย่างใกล้ชิด

ประจวบ ลีรักษาเกียรติ  ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ กล่าวว่า คาดว่าหลังจากนี้จะมีประชาชนเข้ามาเยี่ยมชมและศึกษาหาความรู้ ณ ศูนย์ฯ คุ้งกระเบนเพิ่มมากขึ้น จากปัจจุบันจะมีประชาชนเข้ามาเยี่ยมชมศูนย์ฯ คุ้งกระเบน ปีละประมาณ 1.2-1.3 ล้านคน

หลังจากที่มีศูนย์ฯ คุ้งกระเบนเกิดขึ้น ก็ได้สร้างความเจริญให้กับท้องถิ่นและชุมชนอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการท่องเที่ยวบริเวณใกล้เคียงด้วย  ไม่ว่าจะเป็นแหล่งท่องเที่ยวอย่างเนินนางพญา จุดชมวิวถนนเฉลิมบูรพาชลทิต  สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระชนมพรรษา

แหล่งเรียนรู้ด้านระบบนิเวศและพันธุ์สัตว์น้ำ สะพานศึกษาธรรมชาติป่าชายเลน รวมถึงในอนาคตยังมีแผนขยายงานพัฒนาไปสู่พื้นที่อื่นอีกด้วย เช่น อ.นายายอาม รวมถึงการพัฒนาทางเดินบนยอดไม้ และพัฒนาสถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระชนมพรรษา ภายในศูนย์ฯ คุ้งกระเบนเพิ่มเติมอีก

“โครงการป่าสิริเจริญวรรษอันเนื่องมาจากพระราชดำริ” (โครงการ+สิริกิติ์+เจริญวรรษ) เป็นอีกโครงการหนึ่งที่สำคัญของภาคตะวันออก ตั้งอยู่ที่ ต.นาจอมเทียน อ.สัตหีบ จ.ชลบุรี  มีขนาดพื้นที่โครงการประมาณ 3,900 ไร่

เป็นโครงการที่เน้นการอนุรักษ์ดินและน้ำอย่างยั่งยืน จากเดิมที่เคยเป็นป่าเสื่อมโทรม เมื่อผ่านความพยายามในการปลูกป่าตามแนวพระราชดำริ ต้นไม้ที่เพาะกล้าปลูกไว้เมื่อ 26 ปีที่ผ่านมา ก็เริ่มกลับกลายมาเป็นป่าใหญ่ และมีระบบนิเวศที่สมบูรณ์ได้อีกครั้ง

มีชัย ลีลาเชี่ยวชาญกุล หัวหน้าโครงการป่าสิริเจริญวรรษ กล่าวว่า โครงการป่าสิริเจริญวรรษ เกิดขึ้นมาตั้งแต่ปี 2533 โดยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ได้พระราชทานพระราชดำริให้หน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องพิจารณาจัดทำโครงการป่าสิริเจริญวรรษอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ที่บริเวณเขาชีโอน ติดกับเขตวัดญาณสังวรารามวรวิหาร เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถเนื่องในวโรกาสมหามงคลทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 60 พรรษา ในวันที่ 12 ส.ค. 2535 จึงอาจกล่าวได้ว่า ป่าแห่งนี้เป็นป่าแห่งความรักก็ว่าได้

ปัจจุบันจึงกลายเป็นแหล่งเรียนรู้และที่พักผ่อนหย่อนใจของนักเรียน นิสิต นักศึกษาและประชาชนทั่วไป  ที่สำคัญตัวโครงการเอง ยังสร้างความอุดมสมบูรณ์และเป็นแหล่งอนุรักษ์ดินและน้ำ และเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าแล้ว ตัวโครงการยังเชื่อมต่อกับเขตห้ามล่าสัตวป่าเขาชีโอนอีกด้วย  ซึ่งขณะนี้ก็อยู่ระหว่างสร้างเส้นทางขี่จักรยานรอบโครงการระยะทาง 20 กิโลเมตรขึ้นมาใหม่ คาดว่าหลังก่อสร้างเสร็จ ก็จะเป็นจุดดึงดูดให้ประชาชนเข้ามาเรียนรู้และเที่ยวชมธรรมชาติเพิ่มขึ้นอีก