ตัวแปรผัน

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ

เชื่อแน่ว่าหลายคนน่าจะยังมีข้อสงสัยคาใจกันอยู่กรณีที่ปัญหาในทะเลจีนใต้บรรเทาเบาบางลงมาก จากที่เคยพีกและถูกพูดถึงกันอย่างร้อนแรงภายหลังมีคำตัดสินจากอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศ ที่ตัดสินให้ฟิลิปปินส์มีแต้มต่อเหนือจีนเมื่อเดือน ก.ค.ที่ผ่านมา

ขณะเดียวกันโมเมนตัมที่จีนเป็นฝ่ายเพลี่ยงพล้ำในการงัดข้ออิทธิพลกับสหรัฐ โดยมีเรื่องทะเลจีนใต้เป็นประเด็นหลักนั้น ก็เริ่มเปลี่ยนทิศไปไม่น้อยเหมือนกัน

ตัวแปรหนึ่งที่สำคัญและน่าจับตาอย่างยิ่งในเรื่องนี้ก็คือ ประธานาธิบดี โรดริโก ดูเตอร์เต ของฟิลิปปินส์

ถึงจะขึ้นชื่อเรื่องความโผงผางพูดจาภาษาบ้านๆ และไม่ใช่แนวประธานาธิบดีพิมพ์นิยมเหมือนที่ผ่านๆ มา แต่ก็ไม่มีใครคาดคิดไปถึงว่า โดนัลด์ ทรัมป์ แห่งเอเชียคนนี้ จะถึงขั้นสั่นสะเทือนดุลยภาพและยุทธศาสตร์ของชาติมหาอำนาจในอาเซียนได้

จากที่เคยได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในพันธมิตรที่เหนียวแน่นที่สุดของสหรัฐในเอเชีย ดูเตอร์เตได้สร้างการเซอร์ไพรส์หลายต่อหลายครั้งหลังรับตำแหน่งได้แค่ 3 เดือนกว่า ตั้งแต่การลั่นวิวาทะเด็ดใส่ประธานาธิบดี บารัก โอบามา การประกาศยกเลิกการซ้อมรบร่วมประจำปีของฟิลิปปินส์-สหรัฐ โดยจะพิจารณาเป็นครั้งๆ ไปเริ่มตั้งแต่ปีหน้า เกริ่นว่าอยากจะลองซื้ออาวุธจากจีนและรัสเซียดูบ้าง ไปจนถึงจะเดินทางเยือนจีนอย่างเป็นทางการวันที่ 19-20 ต.ค.นี้

ดูเตอร์เตเปิดใจกับสื่อตอนหนึ่งว่า ช่วงที่ไปร่วมประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนที่ลาวนั้น เขาได้รับแรงหนุนเห็นด้วยจากทั้งจีนและรัสเซียเป็นอย่างดีขณะระบายถึงปัญหากับสหรัฐ โดยผู้นำรัสเซียเห็นด้วยว่าสหรัฐไม่ค่อยเห็นหัวชาวบ้าน แต่รัสเซียจะช่วยฟิลิปปินส์เอง ขณะที่ผู้นำจีนบอกว่าอยู่ข้างสหรัฐไปก็ไม่ได้ประโยชน์กับประเทศชาติเท่าที่ควร

ใครฟังก็คงทั้งขำทั้งงง ขำที่บอกว่าฟิลิปปินส์ไม่ได้ประโยชน์จากการเลือกข้างสหรัฐ และงงว่าตกลงแล้ว ฟิลิปปินส์จะเอายังไงกันแน่ จะเปลี่ยนยุทธศาสตร์จากสหรัฐหันไปเทข้างจีน ทั้งที่ปัญหาพิพาททะเลจีนใต้ก็ยังเคลียร์กันไม่ลงตัวอย่างนั้นหรือ

มีการมองกันว่าผู้นำปินอยกำลังเล่นเกมในความพยายามบาลานซ์สมดุลระหว่างสองประเทศนี้ ภายใต้การมุ่งเรื่องในบ้านเป็นหลัก อย่างสงครามกวาดล้างยาเสพติด

ดูเตอร์เตต้องเดินหน้าและประกาศความสำเร็จในสงครามยาเสพติดให้ได้ แม้ว่าจะต้องสังหารคนอีกมาก แน่นอนว่าจุดนี้จะทำให้มีปัญหากับสหรัฐอย่างไม่ต้องสงสัย เพราะจะเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างรุนแรงที่สุดด้านหนึ่ง แม้ว่าจะเป็นประธานาธิบดีที่มาจากการเลือกตั้งในระบอบประชาธิปไตยก็ตาม แต่ฟิลิปปินส์เองก็ยังต้องพึ่งพาเรื่องการทหารและอาวุธยุทโธปกรณ์จากสหรัฐเป็นหลัก จะไม่ง้อเลยก็ไม่ได้ จึงต้องเล่นเกมตบหัวลูบหลัง ด่าแล้วก็ขอโทษกลับไปกลับมาเช่นนี้

ไม่ต่างกับจีนที่แม้ว่าจะดูหันไปเข้าข้างจีนมากขึ้น และอาจมากที่สุดเมื่อเทียบกับผู้นำรุ่นก่อนๆ เพราะฟิลิปปินส์ยังต้องพึ่งพาการค้ากับจีนเป็นหลัก แต่การจะเปลี่ยนยุทธศาสตร์ไปอยู่ข้างก็เป็นเรื่องยาก เพราะยังติดเรื่องพิพาททางทะเล อีกทั้งคนในประเทศส่วนใหญ่ก็ซึมซับอิทธิพลสหรัฐกันมากกว่า

การเล่นสองหน้าของดูเตอร์เตยังน่าจะเป็นไปอีกยาว และเรียกเสียงฮือฮาบนเวทีโลกได้อีกมากจากนี้ค่ะ