นวัตกรรมตอบโจทย์ผู้สูงวัย

โดย...วัชราภรณ์ สนทนา

ประเทศไทยกำลังจะก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ (Ageing Society) โดยสมบูรณ์ในปี 2568 กล่าวคือ จะมีผู้สูงอายุ 1 คน ในประชากรทุกๆ 5 คน ในอนาคตอันใกล้ ซึ่งนอกจากจะมีผลต่อโครงสร้างประชากรโดยรวมแล้ว หากผู้สูงอายุมีปัญหาด้านสุขภาพ ไม่สามารถดูแลตัวเองได้ ต้องอาศัยการดูแลจากครอบครัวเพิ่มมากขึ้น

ด้วยเหตุนี้โปรแกรมการสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม (หรือโปรแกรม ITAP) ภายใต้สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จึงได้สนับสนุนการพัฒนาผลิตภัณฑ์สำหรับผู้สูงอายุ เพื่อเป็นตัวช่วยที่มีประสิทธิภาพให้กับครอบครัวที่ต้องดูแลผู้สูงอายุ และยังเป็นการเพิ่มโอกาสทางธุรกิจให้แก่วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมของไทยให้สามารถรองรับตลาดสินค้าสำหรับผู้สูงอายุ โดยได้ดำเนินการความร่วมมือกับกลุ่มวิจัยและพัฒนาเพื่อความเป็นอยู่ที่ดีของผู้สูงอายุ (Achieve Better Living for Elderly Laboratory หรือ ABLE Lab) คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี(มจธ.) ในการดำเนินโครงการ “พัฒนาผลิตภัณฑ์ตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์สำหรับผู้สูงอายุ” ซึ่งมีบริษัทต่างๆ สมัครเข้าร่วมโครงการทั้งสิ้น 4 บริษัท

เริ่มจากเรื่องใกล้ตัวที่สุดอย่างอาหารการกิน บ่อยครั้งที่ผู้ดูแลจำเป็นต้องเตรียมอาหารให้ผู้สูงอายุรับประทานเอง กล่องข้าวจึงเป็นอุปกรณ์ที่มองข้ามไม่ได้ บริษัท ไบโอฟอร์ม (ประเทศไทย) ผู้ผลิตจากพลาสติกชีวภาพ (Bio-Plastic) จึงได้ร่วมกับ ABLE Lab ออกแบบ “อุปกรณ์กล่องข้าวสำหรับผู้สูงอายุ” โดยคำนึงถึงหลักสรีรวิทยาของผู้สูงอายุ ในการหยิบจับกล่องข้าวที่ใช้แรงในการจับไม่มากเกินไป รวมไปถึงการเปิด/ปิดฝาของกล่องข้าว ซึ่งต้องเปิด/ปิดโดยใช้แรงไม่มาก

 

นอกจากนี้ ยังมีการใช้ปัจจัยด้านจิตวิทยาประกอบการออกแบบด้วย เช่น การมีเสียงของการปิดฝากล่องข้าวเพื่อให้ผู้สูงอายุทราบและรู้สึกว่าฝากล่องข้าวปิดสนิทจริง ที่สำคัญยังออกแบบให้ใช้เก็บอาหาร (Food Container) อุ่นอาหารในเตาไมโครเวฟได้ และพร้อมที่จะแปรสภาพเป็นภาชนะที่ใช้บนโต๊ะอาหาร (Tableware) ได้ทันที สร้างความสะดวกแก่ผู้สูงอายุมากขึ้น

การนอนพักผ่อนอย่างเพียงพอเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่มีความสำคัญต่อผู้สูงอายุ เนื่องจากธรรมชาติของผู้สูงอายุมีพฤติกรรมชอบนอนพักผ่อนในเวลากลางวัน ดังนั้นไม่ว่าจะมุมใดของบ้านก็ควรจะมีเฟอร์นิเจอร์ที่เหมาะสมกับสรีระของผู้สูงอายุ “ชุดเฟอร์นิเจอร์กลางแจ้งสำหรับผู้สูงอายุ” จากบริษัท อุตสาหกรรมดีสวัสดิ์ ใช้หลักการออกแบบโดยคำนึงถึงสรีระของผู้สูงอายุ เช่น เก้าอี้สนามที่ถูกออกแบบให้มีระดับความสูงจากพื้นอย่างเหมาะสม ทำให้ผู้สูงอายุสามารถลุกจากที่นั่งได้ง่ายกว่าเก้าอี้ทั่วๆ ไป นอกจากนั้นชุดเฟอร์นิเจอร์ของบริษัทยังมีขนาดเล็ก น้ำหนักเบา สามารถจัดวางและเคลื่อนย้ายได้สะดวก รวมทั้งมีที่วางเท้าซึ่งสามารถปรับเปลี่ยนเป็นโต๊ะกาแฟขนาดเล็กน้ำหนักเบาได้ด้วย นับเป็นการเพิ่มประโยชน์ใช้สอย รวมทั้งอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้สูงอายุไปในเวลาเดียวกัน

 

อีกหนึ่งนวัตกรรมที่ถือว่าตอบโจทย์สำหรับผู้สูงอายุเช่นเดียวกัน คือ “เฟอร์นิเจอร์ตู้วางรองเท้าอเนกประสงค์สำหรับผู้สูงอายุ” ผลิตโดยบริษัทแกรนด์ดิส ที่ให้ความสำคัญกับการออกแบบโดยคำนึงถึงสรีระของผู้สูงอายุที่มีข้อจำกัดในการเปิด/ปิดบานประตูตู้วางรองเท้า จึงดัดแปลงโดยการใช้ผืนผ้าเลื่อนเปิด/ปิดตู้แทนบานประตู ทำให้ผู้สูงอายุไม่จำเป็นต้องใช้แรงมาก นอกจากนี้ตู้วางรองเท้าดังกล่าวยังออกแบบให้มีการเพิ่มพื้นที่นั่งสำหรับใส่รองเท้าเพื่อป้องกันอุบัติเหตุหกล้มขณะสวมรองเท้า ซึ่งสอดคล้องกับสถิติที่พบว่าผู้สูงอายุมีความเสี่ยงสูงในการเกิดอุบัติเหตุหกล้มจากการยืนใส่รองเท้า นับเป็นนวัตกรรมเพื่อความปลอดภัยของผู้สูงอายุอย่างแท้จริง

สำหรับผู้สูงอายุที่รักสุขภาพและชอบการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอนั้น “อุปกรณ์ออกกำลังภายในบ้านสำหรับผู้สูงอายุ” โดยบริษัท มาราธอน (ประเทศไทย) เป็นนวัตกรรมที่ได้รับการออกแบบโดยอาศัยหลักวิทยาศาสตร์การกีฬา ร่วมกับหลักจิตวิทยาในการออกกำลังกายของผู้สูงอายุ มีจุดเด่นคือไม่จำเป็นต้องใช้รองเท้ากีฬา ทำให้ผู้สูงอายุสามารถออกกำลังกายได้โดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนรองเท้า ช่วยลดอุปสรรคในการออกกำลังกายของผู้สูงอายุได้เป็นอย่างดี

 

นอกจากนี้ โปรแกรม ITAP ยังได้ร่วมมือกับภาควิชาการออกแบบอุตสาหกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สนับสนุนบริษัท เฟล็กซี่แพลน ดีไซน์ พัฒนา “เก้าอี้ย้ายตัวจุฬาฯ” เพื่อแก้ปัญหาการที่คนใกล้ชิดไม่สามารถดูแลผู้สูงอายุได้อย่างถูกต้องและไม่สามารถดูแลผู้สูงอายุได้โดยลำพัง

“เก้าอี้ย้ายตัวจุฬาฯ” ของบริษัท เฟล็กซี่แพลน ดีไซน์ ได้ออกแบบมาเป็นพิเศษเพื่อใช้สำหรับเคลื่อนย้ายตัวผู้ป่วย หรือผู้สูงอายุ ช่วยปรับเปลี่ยนท่าจากการนอนเตียงสู่การนั่งเก้าอี้ เอื้อให้ผู้ดูแลคนเดียวสามารถเคลื่อนย้ายตัวผู้สูงอายุจากเตียงไปยังจุดต่างๆ ที่คับแคบในบ้านอย่างเบาแรงและปลอดภัย ซึ่งจุดเด่นของผลิตภัณฑ์ คือ โครงขาตัว C พร้อมเบาะที่บางเพียง 4 เซนติเมตร สามารถเลื่อนเข้าไปรับ-ส่งตัวผู้สูงอายุไปยังกึ่งกลางเตียงได้โดยใช้เพียงการพลิกตะแคงตัวผู้สูงอายุจากเบาะ แทนการออกแรงยกตัวในแนวดิ่ง พนักพิงสามารถปรับทุกมุมได้จาก 90-180 องศาอีกด้วย

 

การออกแบบนวัตกรรมเพื่อผู้สูงอายุเหล่านี้ที่ได้รับการสนับสนุนโดยโปรแกรม ITAP ไม่เพียงช่วยให้คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุดีขึ้น ยังถือเป็นโอกาสทางธุรกิจในการผลิตและจำหน่ายสินค้าและการให้บริการที่เน้นกลุ่มลูกค้าผู้สูงอายุ เป็นทางเลือกใหม่ของธุรกิจที่มีช่องทางการตลาดทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ

ทั้งนี้ โปรแกรม ITAP รับสมัครผู้ประกอบการที่สนใจเข้าร่วมโครงการจำนวน 10 บริษัท สามารถติดต่อได้ที่ ชนากานต์ สันตยานนท์ โทร.02-564-7000 ต่อ 1381 อีเมล : [email protected]