ของฝากจากมองโกเลีย (7)

โดย...นายแพทย์วิชัย โชควิวัฒน

รัฐธรรมนูญของสาธารณรัฐประชาชนจีน ยังมีบทบัญญัติอีกหลายมาตรา ที่ส่งเสริมชนชาติกลุ่มน้อยต่างๆ ดังนี้

หมวดที่ 3 ว่าด้วยองค์กรของรัฐ ในส่วนที่ 6 ว่าด้วยองค์การปกครองตนเองในท้องถิ่นปกครองตนเองของชนชาติ มีบทบัญญัติมาตราต่างๆ ดังนี้

มาตรา 112 ท้องถิ่นปกครองตนเองของชนชาติส่วนน้อย แบ่งเป็นเขตปกครองตนเอง (ระดับมณฑล) แคว้นปกครองตนเอง (เล็กว่ามณฑล ใหญ่กว่าอำเภอ) อำเภอปกครองตนเอง

มาตรา 113 ในสภาผู้แทนประชาชนของเขตปกครองตนเอง แคว้นปกครองตนเอง อำเภอปกครองตนเอง นอกจากผู้แทนของชนชาติที่ดำเนินการปกครองตนเองในภูมิภาคแล้ว ชนชาติอื่นที่ตั้งถิ่นฐานอาศัยอยู่ในภูมิภาคเดียวกัน ก็พึงควรมีผู้แทนในจำนวนอันเหมาะสมด้วย

ในคณะกรรมการประจำสภาผู้แทนประชาชนของเขตปกครองตนเอง แคว้นปกครองตนเอง อำเภอปกครองตนเอง พึงควรมีพลเมืองของชนชาติที่ดำเนินการปกครองตนเองในส่วนภูมิภาค รับตำแหน่งเป็นประธานหรือรองประธาน

มาตรา 114 ตำแหน่งประธานเขตปกครองตนเอง ผู้ว่าการแคว้นปกครองตนเอง นายอำเภอของอำเภอปกครองตนเอง ให้พลเมืองของชนชาติที่ดำเนินการปกครองตนเองในภูมิภาครับตำแหน่งดังกล่าว

มาตรา 116 สภาผู้แทนประชาชนในท้องถิ่นปกครองของชนชาติ มีสิทธิตราบทบัญญัติว่าด้วยการปกครองตนเองและบทบัญญัติเฉพาะกรณีโดยอิงตามเอกลักษณ์ด้านการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมของชนชาติในท้องถิ่นนั้น บทบัญญัติว่าด้วยการปกครองตนเองและบทบัญญัติเฉพาะกรณีของเขตปกครองตนเอง ต้องรายงานให้คณะกรรมการประจำสภาผู้แทนประชาชนแห่งชาติอนุมัติแล้ว จึงจะมีผลบังคับใช้ บทบัญญัติว่าด้วยการปกครองตนเองและบทบัญญัติเฉพาะกรณีของแคว้นปกครองตนเอง อำเภอปกครองตนเอง ต้องรายงานให้คณะกรรมการประจำสภาผู้แทนประชาชนของมณฑลหรือเขตปกครองตนเองอนุมัติแล้วจึงจะมีผลบังคับใช้ และรายงานให้คณะกรรมการประจำสภาผู้แทนประชาชนแห่งชาติรับทราบด้วย

มาตรา 118 เมื่อรัฐบุกเบิกพัฒนาทรัพยากร สร้างสรรค์ธุรกิจในท้องถิ่นปกครองตนเองของชนชาติ พึงควรให้ความอนุเคราะห์ต่อผลประโยชน์ในท้องถิ่นปกครองตนเองของชนชาตินั้น

มาตรา 120 องค์การปกครองตนเองในท้องถิ่นปกครองตนเองของชนชาติ สามารถจัดตั้งกองทหารรักษาความสงบสำหรับคุ้มครองความปลอดภัยของท้องถิ่นตามระบอบการทหารแห่งชาติ และความต้องการในสภาพเป็นจริงของท้องถิ่น โดยผ่านการอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี

มาตรา 121 องค์การปกครองตนเองในท้องถิ่นปกครองตนเองของชนชาติ ใช้ภาษาและอักษรชนิดหนึ่งหรือหลายชนิดที่ใช้ทั่วไปในท้องถิ่นนั้นในการปฏิบัติหน้าที่ตามข้อกำหนดของบทบัญญัติว่าด้วยการปกครองตนเองในท้องถิ่นปกครองตนเองของชนชาตินั้น

หากเปรียบเทียบกับรัฐธรรมนูญของไทย จะพบว่ามีบทบัญญัติในเรื่องชนกลุ่มน้อยไว้น้อยมาก ดังรัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. 2559 ที่เพิ่งผ่านประชามติเห็นชอบ เมื่อวันที่ 7 ส.ค. มีบัญญัติไว้โดยตรงเพียงมาตราเดียว ดังนี้

มาตรา 70 รัฐพึงส่งเสริมและให้ความคุ้มครองชาวไทยกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ ให้มีสิทธิดำรงชีวิตในสังคมตามวัฒนธรรม ประเพณี และวิถีชีวิตดั้งเดิมตามความสมัครใจได้อย่างสงบสุขไม่ถูกรบกวน ทั้งนี้ เท่าที่ไม่เป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของรัฐ หรือสุขภาพอนามัย

ย้อนไปฉบับปี 2540 บัญญัติไว้ในมาตรา 46 ดังนี้

มาตรา 46 บุคคลซึ่งรวมกันเป็นชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมย่อมมีสิทธิอนุรักษ์ หรือฟื้นฟูจารีตประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น ศิลปะหรือวัฒนธรรมอันดีของท้องถิ่นและของชาติและมีส่วนร่วมในการจัดการ การบำรุงรักษา และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุลและยั่งยืน ทั้งนี้ ตามที่กฎหมายบัญญัติ

และฉบับปี 2550 มีอยู่มาตราเดียวในหมวดที่ 3 ว่าด้วยสิทธิเสรีภาพของชนชาวไทย ส่วนที่ 12 ว่าด้วยสิทธิชุมชน ดังนี้

มาตรา 66 บุคคลซึ่งรวมกันเป็นชุมชน ชุมชนท้องถิ่น หรือชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิม ย่อมมีสิทธิอนุรักษ์หรือฟื้นฟูจารีตประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น ศิลปวัฒนธรรมอันดีของท้องถิ่นและของชาติ และมีส่วนร่วมในการจัดการ การบำรุงรักษา และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม รวมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพอย่างสมดุลและยั่งยืน