ตึงเครียด

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ

เริ่มต้นไปแล้วสำหรับการประชุมสุดยอดผู้นำกลุ่มประเทศเศรษฐกิจขนาดใหญ่ 20 ประเทศ หรือ จี20 เมื่อวานและต่อเนื่องถึงวันนี้ ที่นครหางโจว ของจีน ซึ่งอาจเรียกได้ว่าเป็นการประชุมระดับผู้นำครั้งที่บรรยากาศมึนตึงที่สุด และตึงเครียดที่สุดครั้งหนึ่งก็ว่าได้

เพราะการประชุมครั้งนี้มีทั้งคู่ขัดแย้งหน้าเก่าประเด็นเดิม อย่าง ข้อตกลงการค้าเสรี เบร็กซิต ความขัดแย้งในทะเลจีนใต้ ไปจนถึงสงครามกลางเมืองในซีเรีย และยังมีคู่ขัดแย้งหน้าใหม่สดๆ ร้อนๆ ระหว่างสหรัฐและสหภาพยุโรป (อียู) ในกรณีแอปเปิ้ลถูกเช็กบิลภาษีย้อนหลัง

แทนที่ปัญหานี้จะจบลงแค่คู่ขัดแย้งหลักที่ไปต่อสู้อุทธรณ์กันเองตามกระบวนการยุติธรรม แต่กลับลามไปถึงรัฐบาลสหรัฐที่ออกมาปกป้องบรรษัทข้ามชาติของตนเองอย่างเต็มที่ จนกระทั่ง ฌอง โคลด จุงเกอร์ ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป (อีซี) ต้องย้ำในเวทีนอกรอบของ จี20 ว่า การตัดสินคดีแอปเปิ้ลเป็นไปตามหลักของกฎหมายและข้อเท็จจริง ไม่ใช่เรื่องการเมืองอย่างที่ซีอีโอของแอปเปิ้ลพยายามปลุกกระแสขึ้นมา ทำให้บรรยากาศของ 2 มหาอำนาจตะวันตกใน จี20 ไม่ค่อยจะสดใสเหมือนทุกๆ ครั้ง

นับเป็นความขัดแย้งที่เพิ่งเกิดขึ้นตามมาหลังความตกลงเอฟทีเอ สหรัฐ-อียู (ทีไอพีพี) เพิ่งมีข่าวใกล้ล้มอยู่รอมร่อ โดยมีปัจจัยหลักที่บ่งชี้ถึงการเอาเปรียบของบรรษัทข้ามชาติสหรัฐมากเกินไป และทำให้หลายประเทศอียูที่ใกล้เลือกตั้งใหญ่ ไม่มีใครอยากเสียคะแนนเสียงประชาชนไปกับเรื่องนี้

นอกจากความขัดแย้งที่เห็นได้ชัดแล้ว ก็ยังเกิดความมึนตึงขึ้นอย่างไม่มีใครคิดว่าจะเกิดขึ้นกับผู้นำสหรัฐ เมื่อการมาถึงของเครื่องบินแอร์ฟอร์ซวัน กลับไม่มีการปูพรมแดงเหมือนทุกครั้ง และให้ประธานาธิบดี บารัก โอบามา ต้องลงเครื่องจากประตูเล็กแทน ซึ่งเป็นเรื่องที่โดยปกติแล้วจะไม่มีทางเกิดขึ้นเลยหากประเทศที่ไปเยือนนั้นไม่ได้อยู่ในภาวะสงคราม หรือมีความเสี่ยงการก่อการร้าย

ขณะที่คนระดับ ซูซาน ไรซ์ ที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐ ก็ยังต้องมายืนทะเลาะกับเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยของจีน เพราะไม่ได้รับอนุญาตให้ไปหานายที่รถหลังเพิ่งลงมาจากเครื่องนั้น ยังอาจกล่าวได้ว่าคงมีเพียงจีนเพียงประเทศเดียวเท่านั้นที่กล้าหักหน้ากันแบบนี้ แม้ในภายหลังทั้งสองฝ่ายจะพยายามไม่พูดให้ปัญหาบานปลายออกไป แต่สิ่งที่เกิดขึ้นก็สะท้อนได้ถึงความตึงเครียดระหว่างกันอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อนในการประชุมซัมมิทครั้งก่อนๆ ซึ่งก็มาพร้อมกับปัญหาทะเลจีนใต้ที่จีนไม่เคยเผชิญแรงกดดันเท่าปัจจุบันนี้มาก่อนเช่นกัน

สถานการณ์ที่ผู้นำสหรัฐกำลังจะกลายเป็นอดีต ท่ามกลางความบาดหมางที่เกิดขึ้นกับหลายฝ่าย ทำให้มีการมองกันว่า การประชุม จี20 ในครั้งนี้ อาจจะไม่สามารถทำให้วงประชุมพหุภาคีผลักดันความร่วมมืออะไรที่เป็นชิ้นเป็นชิ้นเป็นอันออกมาได้มากนัก แต่จะเป็นการเน้นความตกลงนอกรอบทวิภาคีกันสองฝ่ายมากกว่า เช่น การเจรจาการค้ากับอังกฤษที่เตรียมออกจากอียู ขณะที่ประเด็นอย่างซีเรียก็จะมีผู้นำรัสเซียและตุรกีเป็นที่ถูกจับจ้องแทนสหรัฐที่เริ่มนิ่งมาพักใหญ่แล้วเช่นกัน