แซมบ้า 2016

โดย...อรุณ จิรชวาลา

จบลงไปแล้วอย่างสวยงามคือการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกครั้งที่ 31 ที่กรุงริโอเดอจาเนโร ประเทศบราซิล เมื่อคืนวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ซึ่งตรงกับเช้าวันจันทร์ในประเทศไทย

ก่อนอื่นต้องขอแสดงความยินดีกับกองทัพนักกีฬาไทยที่คว้าเหรียญมาได้อย่างละ 2 เหรียญ ทำให้ไทยอยู่ในอันดับที่ 35 ของตาราง จากประเทศต่างๆ กว่า 200 ประเทศ และสูงที่สุดในหมู่ประเทศอาเซียน

เป็นธรรมดาที่บางครั้งเราจะได้เหรียญที่เราคาดไม่ถึง แต่ในขณะเดียวกันก็อาจจะพลาดเหรียญที่เราตั้งความหวังไว้สูง เพราะขึ้นชื่อว่าการแข่งขันก็ย่อมมีความไม่แน่นอนไม่มากก็น้อย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประเภทกีฬาด้วย บางประเภทมีความแน่นอนกว่าอีกบางประเภท เช่น กรีฑาหรือว่ายน้ำ ผู้แข่งขันมักจะทำได้ใกล้เคียงกับสถิติที่เคยทำไว้ ทำให้โอกาสของเรามีน้อยมาก ส่วนกีฬาอีกบางประเภท เช่น กอล์ฟ ความไม่แน่นอนสูงมาก หากฝีมือไม่ต่างกันมาก โอกาสพลิกผันก็ง่าย

ผมจะขอพูดถึงประเด็นที่น่าสนใจอื่นๆ ก่อนจะจบลงด้วยเรื่องที่ผมอยากจะพูดถึงมากเป็นพิเศษ คือการถอนตัวจากการแข่งขันกอล์ฟของน้องเม

หนึ่ง การเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันโอลิมปิกไม่ใช่เรื่องง่าย ไม่ใช่ใครก็ทำได้ ประเทศเจ้าภาพต้องมีความพร้อมสูง และมักจะต้องใช้เวลาเตรียมความพร้อมนาน จะเห็นได้ว่าโอลิมปิกครั้งนี้เป็นครั้งที่ 31 แล้ว แต่เป็นครั้งแรกที่จัดในทวีปอเมริกาใต้ ก่อนหน้านี้หลายประเทศในอเมริกาใต้เคยจัดฟุตบอลโลกมาแล้ว แต่ถึงจะเป็นมหกรรมกีฬาที่ยิ่งใหญ่ ก็เป็นประเภทเดียว ต่างจากโอลิมปิกที่หลากหลายกว่ามาก รวมทั้งส่วนใหญ่มีแข่งกันทั้งหญิงและชาย สนามกีฬาต้องมีหลายสิบสนาม สำหรับกีฬาหลายสิบประเภท จำนวนนักกีฬามีกว่าหมื่นคน ในการนี้ บราซิลลงทุนสร้างหมู่บ้านนักกีฬาที่ใหญ่ที่สุดเป็นประวัติการณ์

ประเทศที่จัดโอลิมปิกเป็นครั้งแรกมักจะใช้โอกาสนี้ในการสร้างความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันของคนทั้งชาติ ในกรณีของเกาหลีใต้ในปี 1988 เป็นการประกาศการก้าวไปสู่ความเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว ส่วนจีนในปี 2008 เป็นการเปิดตัวครั้งใหญ่ให้ชาวโลกเห็นความเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจของจีน

สำหรับประเทศไทย เรามีประสบการณ์จัดเอเชียนเกมส์มาแล้วหลายครั้ง และเพ้อฝันเรื่องโอลิมปิกมานาน แต่ยังไม่เคยมีความมั่นใจในศักยภาพของตัวเองมากพอ

บราซิลสมัยที่เขาประกาศตัวเมื่อ 8-9 ปีก่อน เขาทุ่มสุดตัวในการออกไปหาเสียงสนับสนุน และให้คำมั่นสัญญากับชาวโลกว่าเขาจะทำได้ แต่ถึงกระนั้นเขาก็มีคู่แข่งที่น่าเกรงขามหลายประเทศ เช่น เมืองโดฮาของประเทศกาตาร์ คะแนนเบื้องต้นสูงกว่าริโอเสียอีก แต่ติดที่เขาเสนอจัดการแข่งขันในเดือน ต.ค. เพราะช่วง ส.ค. อากาศร้อนจัดเกินไป ทำให้ตกรอบ

ต่อมาในหมู่ 4 ประเทศที่เข้ารอบสุดท้าย ในรอบแรกริโอได้คะแนนน้อยกว่ามาดริดของสเปน แต่สามารถพลิกสถานการณ์กลับมาได้ชัยชนะในรอบที่ 2 และ 3

สอง แม้ระดับการพัฒนาของบราซิลจะสูงกว่าเรา แต่เมื่อเปรียบกับอังกฤษที่เป็นเจ้าภาพในปี 2012 และญี่ปุ่นที่จะเป็นเจ้าภาพในปี 2020 บราซิลยังล้าหลังกว่ามาก บราซิลต้องเผชิญกับปัญหาและอุปสรรคหลายอย่าง เช่น เรื่องคอร์รัปชั่นในการก่อสร้าง เรื่องสาธารณูปโภคเสร็จไม่ทันกำหนด ต่อมามีปัญหาเรื่องการระบาดของไวรัสซิกา และก่อนเริ่มแข่งไม่นานมีเรื่องเกี่ยวกับการโด๊ปยาของทีมรัสเซีย ระหว่างแข่งมีเรื่องความสกปรกของบ้านเมืองและปัญหาสิ่งแวดล้อมที่กวาดเข้าไปซ่อนไว้ใต้พรมไม่หมด ตลอดจนมีเรื่องขโมยขโจรในหมู่บ้านนักกีฬา เป็นต้น

สาม มีปัจจัยด้านบวกที่เป็นตัวช่วยให้ การออกแบบพิธีเปิดและพิธีปิดการแข่งขันเป็นไปด้วยความสะดวกยิ่งขึ้น คือการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ด้านแสงสีเสียงและการสื่อสารเข้ามาช่วย เห็นได้ชัดว่าครั้งนี้ใช้ประโยชน์เรื่องนี้มากกว่าครั้งก่อนๆ รวมทั้งการปรากฏตัวอย่างเหนือความคาดหมายของนายกรัฐมนตรี ชินโสะ อาเบะ ของญี่ปุ่น ซึ่งสร้างความฮือฮาให้กับผู้คนทั้งโลก

นอกจากนี้ บราซิลยังได้ใช้ประโยชน์จากการผสมผสานดนตรีและการเต้นแบบแซมบ้า ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่นเฉพาะตัว ทำให้เกิดอรรถรสโดยไม่ต้องลงทุนลงแรงมากจนเกินไป

สี่ มหกรรมกีฬาครั้งนี้จบลงด้วยดี ผู้ที่รับผิดชอบถอนหายใจด้วยความโล่งอก เพราะนอกจากปัญหาต่างๆ ของบราซิลเองแล้ว ที่เป็นห่วงกันมากคือเรื่องการก่อการร้าย เนื่องจากมีให้เห็นเกือบไม่เว้นแต่ละวัน ทั้งในยุโรป ตะวันออกกลาง และประเทศอื่นๆ

โดยรวมต้องถือว่าบราซิลประสบความสำเร็จ และที่ทำให้คนบราซิลมีความสุขมากเป็นพิเศษ คือการได้เหรียญทองจากกีฬาฟุตบอล เพราะนอกจากจะเป็นครั้งแรกของทีมบราซิลแล้ว ยังเป็นการล้างแค้นเล็กๆ ต่อทีมเยอรมนีที่ทำให้ชาวบราซิลอับอายขายหน้าไปทั่วโลกเมื่อ 2 ปีก่อน ในรอบรองชนะเลิศฟุตบอลโลก

มาถึงเรื่องสุดท้าย คือเรื่องน้องเมถอนตัวจากการแข่งกอล์ฟในวันที่ 3 หลังจากเล่นไปได้ 13 หลุม ก่อนอื่นต้องบอกว่าผมเห็นใจน้องเมมาก ที่ต้องเล่นภายใต้แรงกดดันมหาศาลจากความคาดหวังของเพื่อนร่วมชาติ สำหรับผม น้องเมโชคร้ายที่ขึ้นนำในวันแรก ทำให้เธอถูกจ้องตาไม่กะพริบ และกลายเป็นความหวังสุดท้ายของคนไทยที่จะได้เหรียญเพิ่ม หลังจากที่นิ่งมาหลายวัน และอันดับค่อยๆ ถดถอยในตาราง

แต่ชัยชนะในกอล์ฟมีความแน่นอนน้อยกว่ากีฬาอื่น วันต่อมาเธอเริ่มสูญเสียการนำ หลังจากนั้นคะแนนเริ่มถูกทิ้งห่าง ในขณะที่ความหวังจะได้เหรียญเลือนรางลง อาการบาดเจ็บก็ทวีความรุนแรงขึ้น

การที่เธอได้สร้างชื่อเสียงให้กับประเทศชาติมาแล้ว ทำให้คนไทยส่วนใหญ่เห็นใจและสนับสนุนการถอนตัวจากการแข่งขันของเธอ แต่ที่ผมยกเรื่องนี้ขึ้นมา เพราะไม่แน่ใจว่าคนชาติอื่นจะแชร์ความรู้สึกเดียวกันนี้หรือไม่ รวมทั้งประวัติศาสตร์โอลิมปิกจะบันทึกเรื่องนี้ไว้อย่างไร

ผมไม่มีจุดประสงค์จะซ้ำเติม แต่อยากเสนอทางออกที่ดีกว่า เช่น ไหนๆ เรื่องก็เกิดขึ้นแล้ว ฝ่ายของน้องเมไม่ควรจะเป็นผู้ให้ข่าวแต่เพียงฝ่ายเดียว ควรขอให้แพทย์ประจำทีมที่ได้ตรวจอาการของน้องเมออกมาช่วยยืนยันว่าน้องเมจำต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์

แต่หากย้อนกลับไปได้ ผมคงแนะนำน้องเมให้เลือกทางใดทางหนึ่งใน 2 ทาง คือ หนึ่ง ฝืนเล่นต่อไป เดินกะเผลกขึ้นกรีนหลุม 18 แม้จะแพ้ในเกม แต่จะชนะใจคนดู ตัวอย่างมีให้เห็นในกีฬาประเภทอื่น เช่น นักกระโดดข้ามรั้วที่ล้มในการกระโดดครั้งแรก แต่ยังลุกขึ้นและวิ่งต่อจนเข้าเส้นชัยเป็นคนสุดท้าย หรือนักกรีฑาหญิง 2 คนที่สะดุดและเกี่ยวกันล้ม คนหนึ่งบาดเจ็บ อีกคนช่วยประคอง จนถึงเส้นชัยเป็นคนสุดท้ายและรองสุดท้าย ท่ามกลางเสียงเชียร์ของคนทั้งสนามและทั้งโลก

หรือสอง เชิญแพทย์ประจำทีมมาตรวจ เล่าอาการให้ฟัง และให้ช่วยพิจารณาว่าสมควรเล่นต่อหรือยุติการแข่งขัน ทั้งนี้เพื่อป้องกันข้อครหาทั้งปวง

ยืนยันอีกครั้งนะครับว่าผมไม่คิดว่าเป็นความผิดของน้องเม แต่เป็นความพลั้งเผลอของพี่เลี้ยงและผู้จัดการทีม อยากให้ทีมกีฬาประเภทอื่นๆ ระมัดระวังเรื่องที่อาจเกิดขึ้นในทำนองเดียวกันด้วย