กีฬากับการเมือง

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ

ปิดฉากกันไปแล้วเมื่อวานนี้สำหรับกีฬาว่ายน้ำในโอลิมปิก 2016 พร้อมกับประวัติศาสตร์หน้าใหม่ที่ไม่แน่ว่าอีก 10 ปี หรือ 20 ปีข้างหน้า จะมีคนที่สามารถทำลายตำนานสถิติเหรียญทอง 23 เหรียญของฉลามหนุ่มอเมริกัน ไมเคิล เฟลป์ส ได้หรือไม่

ริโอ เกมส์ ครั้งนี้ซึ่งผ่านมาได้ครึ่งทางแล้ว นับว่าเป็นครั้งที่ลุ้นกันมากกว่าปีไหนๆ เพราะความไม่พร้อมของเจ้าภาพบราซิลที่มีปัญหาประดังประเดเข้ามาหลายด้าน ตั้งแต่การเมืองและงบประมาณการจัดการ ไปจนถึงไวรัสซิกา ปัญหาสิ่งแวดล้อม และปัญหาอาชญากรรม

น่าดีใจว่าปัญหาหลายอย่างที่กังวลกันไม่ได้เกิดขึ้นหรืออาจมีให้เห็นแบบชวนหวาดเสียวบ้าง เช่น เต็นท์และรถของผู้สื่อข่าวที่พบรอยกระสุนปริศนา แต่ไม่มีผู้ใดได้รับบาดเจ็บ หรือปัจจุบันก็ยังไม่มีรายงานว่ามีนักกีฬาคนใดที่ได้รับการยืนยันว่าติดเชื้อไวรัสซิกาเข้าแล้ว

ทว่า ขณะเดียวกันก็กลับเกิดเรื่องที่ไม่มีใครคาดคิดว่าจะเกิดขึ้นเหมือนกัน โดยเฉพาะการกระทบกระทั่งกันระหว่างสหรัฐและรัสเซีย ที่นอกจากจะเชือดเฉือนกันบนเวทีการเมืองระหว่างประเทศแล้ว ก็ยังลามเข้ามาในสระว่ายน้ำของกีฬาแห่งมวลมนุษยชาติด้วย

สื่อบางสำนักรายงานว่า ทีมเงือกสาวอเมริกันที่นำโดยผู้คว้าเหรียญทอง ลิลลี คิง พร้อมใจกันบอยคอตและแสดงอาการไม่ต้อนรับ ยูเลีย เอฟิโมวา เงือกสาวเหรียญเงินจากรัสเซีย เนื่องจากไม่พอใจที่ เอฟิโมวา มีประวัติถูกตรวจพบการใช้สารกระตุ้นถึง 2 ครั้ง ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา แต่สามารถอุทธรณ์จนผ่านเข้ามาแข่งในโอลิมปิกครั้งนี้ได้

รายงานข่าวระบุว่า สาวรัสเซียถูกต่อต้านทั้งระหว่างที่อยู่ในสระหลังแข่งเสร็จ โดยคิงชูนิ้วล้อท่าทีของเอฟิโมวาที่ชนะการแข่งเดี่ยวอีกรายการก่อนหน้านี้ และยังเกิดขึ้นระหว่างที่ขึ้นรับเหรียญ โดยเจ้าของเหรียญทองเอาแต่คุยและดีใจกับเพื่อนอเมริกันที่ได้เหรียญทองแดง ปล่อยให้เอฟิโมวา ถูกโดดเดี่ยว กดดัน และต้องร้องไห้  

งานนี้ลองไปดูในเทปวิดีโอย้อนหลัง แล้วจะพบว่า ข่าวออกจะเขียนใส่สีตีไข่ไปไม่น้อย เพราะนอกจากกองเชียร์ที่พร้อมใจกันโห่ไล่แล้ว ตัวนักกีฬาสหรัฐออกจะระวังท่าทีอยู่บ้าง และยังมีการถ่ายรูปกันได้อยู่

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ก็ถือว่ามีมูลจริงเพราะทางคณะกรรมการโอลิมปิกได้ตำหนิบรรดาพฤติกรรมการเหยียดและการแสดงออกที่ไม่มีน้ำใจนักกีฬา ซึ่งก็รวมถึงกรณีของเอฟิโมวาแล้ว ขณะที่เจ้าตัวเองได้แก้ต่างตามสื่อต่างๆ ว่า การตรวจโด๊ปรอบสองนั้นเป็นความผิดพลาดที่ไม่เกี่ยวกับตัวเธอจริงๆ คล้ายกับจะขอโอกาสแก้ตัวว่ารอบแรกพลาดไป แต่รอบสองเธอไม่ได้ทำจริงๆ และทุกคนควรได้รับโอกาสแก้ตัว

ไม่ว่าที่สุดแล้วเรื่องนี้จะจบลงอย่างไรหรือถูกนำไปขยายให้ยืดยาวขึ้นอีก แต่อย่างน้อยที่สุดก็เป็นการสะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนของทั้งสองชาติมหาอำนาจ ที่ไม่อาจไว้วางใจกันและกันได้

จะด้วยการที่ทีมนักกีฬารัสเซียตกเป็นข่าวโด๊ปยาบ่อยครั้ง (สหรัฐเองก็เจอเช่นกัน) หรือภาพลักษณ์ของผู้นำและการเมืองรัสเซียตามสื่อที่แข็งกร้าวและใช้หลักอำนาจเป็นใหญ่ หรือข่าวลือว่าการเมืองรัสเซียเล่นใต้โต๊ะวงการกีฬา เหล่านี้มีส่วนทำให้นักกีฬาที่ควรจะเป็นผู้ทลายกรอบจำกัดต่างๆ ทางการเมือง เชื้อชาติ ศาสนา และสีผิวได้มากที่สุด แต่กลับไม่สามารถแสดงน้ำใจนักกีฬาในสนามตามที่ควรจะเป็นได้

ลำพังกีฬายังขนาดนี้ การเมืองโลกจะขนาดไหน