สร้างอำนาจการต่อรอง

การกวาดล้างผู้กระทำความผิดเกี่ยวกับธุรกิจต่างชาติที่เข้ามาใช้ตัวแทนอำพราง หรือนอมินี ในประเทศไทยจะต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง โดยบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างจริงจัง ไม่เช่นนั้นปัญหาการทำธุรกิจผิดกฎหมายของชาวต่างชาติในไทยจะยิ่งพอกพูนและยากต่อการแก้ไขในอนาคต

ล่าสุด กระทรวงพาณิชย์ได้เสนอแนวทางการแก้ปัญหาการตั้งโรงคัดบรรจุผลไม้ หรือล้ง ของผู้ประกอบการชาวต่างชาติให้คณะรัฐมนตรี (ครม.) รับทราบ เพื่อเป็นแนวทางการแก้ปัญหาเพิ่มเติมจากมาตรการที่หน่วยงานต่างๆ ได้บังคับใช้ไปก่อนหน้านี้ ซึ่งได้ผลเป็นที่น่าพอใจ

ทั้งนี้ เนื่องจากปัจจุบันพบว่าผลไม้เศรษฐกิจของไทย เช่น ทุเรียน ลำไย มังคุด มะม่วง ลิ้นจี่ และเงาะ ที่ส่งออกไปต่างประเทศคิดเป็น 70-80% จากที่ผลิตได้ มีการครอบงำตลาดผลไม้ของธุรกิจโรงคัดบรรจุผลไม้ของผู้ประกอบการชาวจีน ตั้งแต่การปลูก การตัด การบรรจุ การขนส่ง และการส่งออก ซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

สถานการณ์ปัญหาดังกล่าวทวีความรุนแรงมากขึ้น เนื่องจากกำลังซื้อของผู้บริโภคชาวจีนมีมากและเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งจากการตรวจสอบข้อมูลคัดกรองโรงคัดบรรจุที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตรทั่วประเทศ พบว่ามีผู้ประกอบการล้งที่เป็นคนต่างด้าว จำนวน 5 ราย และมีสถานะเป็นนิติบุคคลไทยที่เข้าข่ายกลุ่มเสี่ยงที่อาจใช้คนไทยถือหุ้นแทนมากถึง 95 ราย

แม้ว่าในระยะสั้นจะทำให้ตลาดเกิดการแข่งขันมากขึ้น เกษตรกรสามารถขายผลไม้ได้ในราคาที่สูงขึ้น ผลผลิตไม่ล้นตลาด และราคาไม่ตกต่ำ แต่ในระยะยาวอาจมีผลให้พ่อค้าชาวไทยที่มีเงินทุนน้อยต้องล้มหายตายจาก และถูกพ่อค้าชาวจีนเข้ามารวมตัวกันกดราคาจากเกษตรกรได้ ซึ่งจะส่งผลให้วังวนปัญหาราคาสินค้าผลไม้ตกต่ำหวนกลับมา และรัฐบาลจะต้องหามาตรการช่วยเหลือดังเช่นที่เคยเกิดขึ้นอีก

มาตรการที่กระทรวงพาณิชย์กำลังดำเนินการควรได้รับการสนับสนุน ทั้งการแก้ปัญหาในระดับต้นน้ำ คือการวางแผนพัฒนาสินค้าให้มีคุณภาพและรักษาคุณภาพสินค้า เพื่อให้ผลไม้มีราคาดีตรงความต้องการตลาด ระดับกลางน้ำ คือส่งเสริมให้มีการรวมกลุ่มสหกรณ์ให้เข้มแข็ง โดยสมาชิกสามารถวางแผนการผลิตและการตลาดร่วมกัน เพื่อสร้างอำนาจการต่อรอง และในระดับปลายน้ำ การส่งเสริมการลงทุนในต่างประเทศ โดยสนับสนุนและส่งเสริมความร่วมมือทางการค้าและการส่งออกผลไม้ไทยไปยังจีนในลักษณะร่วมหุ้นส่วนธุรกิจกับรัฐวิสาหกิจของจีน เป็นต้น

อย่างไรก็ดี การดำเนินการแก้ปัญหาล้งชาวจีนและการส่งเสริมการรวมตัวของเกษตรกรจะต้องทำควบคู่ไปกับการทำความเข้าใจกับเกษตรกรชาวสวนผลไม้ด้วย เพื่อให้เข้าใจสถานการณ์ของปัญหา อย่าเห็นผลประโยชน์เฉพาะหน้าในระยะสั้น แต่ต้องชี้ให้เห็นถึงแนวโน้มผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคตด้วย

ข้อเสนอให้เกษตรกรรวมกลุ่มและทำการซื้อขายสินค้าเกษตรผ่านออนไลน์ เพื่อขยายช่องทางการจำหน่ายสินค้าไปทั่วโลก รวมทั้งส่งเสริมการจัดตั้งโรงคัดบรรจุผลไม้ไทย หรือล้งไทยให้สามารถแข่งขันกับธุรกิจชาวต่างชาติก็เป็นอีกช่องทางหนึ่ง แต่จะต้องผลักดันให้เกิดการจัดระเบียบการแข่งขันทางการค้าอย่างเสรีและเป็นธรรม มีการควบคุมปริมาณผลไม้นำเข้าและส่งออกที่ไม่ขัดต่อหลักการและเงื่อนไขทางการค้า

ทั้งหมดนี้ก็เพื่อสร้างความเข้มแข็ง สร้างอำนาจการต่อรองให้เกษตรกรไทยสามารถปรับตัวการทำมาค้าขาย โดยลดการพึ่งพาล้งต่างชาติ รวมถึงพ่อค้าคนกลาง และสามารถแข่งขันในเวทีการค้าโลกได้