เร่งแจกร่าง รธน.

เหลือเวลาอีกไม่ถึงหนึ่งเดือน ก็จะถึงวันลงประชามติร่างรัฐธรรมนูญครั้งสำคัญของประเทศในวันที่ 7 ส.ค. แต่คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กลับยังไม่สามารถแจกร่างรัฐธรรมนูญให้ประชาชนได้ศึกษาเพื่อใช้พิจารณาว่าจะลงมติเห็นชอบหรือไม่

การพิมพ์ร่างรัฐธรรมนูญครั้งนี้มีขั้นตอนและจำนวนตีพิมพ์แตกต่างจากการทำประชามติร่างรัฐธรรมนูญสมัยรัฐบาลยุค คมช.เมื่อ 9 ปีก่อน ครั้งนั้น กกต.แจกตัวร่างรัฐธรรมนูญครบกับเจ้าบ้านผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั่วประเทศ แต่รอบนี้ กกต.ในยุคของนายศุภชัย สมเจริญ ประธาน กกต. ไม่สามารถแจกร่างรัฐธรรมนูญให้ครบถ้วนได้ โดยอ้างบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวที่ระบุว่า “ให้ กกต.เผยแพร่และประชาสัมพันธ์เป็นการทั่วไป” ซึ่งไม่ได้กำหนดให้ส่งครบทุกบ้าน หากจะแจกก็ได้เพียง 1 ล้านฉบับ เว้นแต่บทสรุปของร่างรัฐธรรมนูญหรือบุ๊กเล็ต ที่จะจัดพิมพ์แจกส่ง 17 ล้านครัวเรือน

เสียงสะท้อนขณะนี้ คือ แม้จะมีการพูดถึงการทำประชามติผ่านสงครามวิวาทะการเมือง แต่ประชาชนยังไม่รู้ด้วยซ้ำว่าวันลงประชามติจะมีขึ้นวันใด มิพักต้องกล่าวถึงเนื้อหาร่างรัฐธรรมนูญ นายประพันธ์ นัยโกวิท กรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ยอมรับว่า ผลการสำรวจความเห็นประชาชนรู้เรื่องรัฐธรรมนูญไม่ถึง 50% ถือเป็นปัญหาใหญ่เพราะใกล้ถึงวันประชามติแล้ว

สิ่งที่ตอกย้ำมากกว่านั้นมาจากความเป็นห่วงของ กรธ.อีกคน นายชาติชาย ณ เชียงใหม่ โฆษก กรธ. ที่พบระหว่างลงพื้นที่ล่าสุดว่า เอกสารร่างรัฐธรรมนูญยังไม่ถึงมือประชาชน จึงขอให้กระทรวงมหาดไทยแจ้งไปยังทุกอำเภอให้ดาวน์โหลดเอกสารที่ กรธ.จัดทำขึ้นใหม่ เป็นบทสรุปสาระสำคัญ 9 เรื่องของร่างรัฐธรรมนูญเพื่อให้ครู ค นำไปแจกจ่ายประชาชนแก้ขัดก่อน

ตามขั้นตอน กกต.ระบุว่าจะจัดทำบทสรุปสาระสำคัญร่างรัฐธรรมนูญก่อนประชามติในช่วงสัปดาห์สุดท้าย หากเป็นเช่นนั้นก็น่าจะไม่ทันการณ์ ยิ่งตัวเนื้อหาร่างรัฐธรรมนูญเป็นเรื่องที่เข้าใจยากอยู่แล้ว กกต.จึงควรเร่งแจกให้ประชาชนได้ทำความเข้าใจล่วงหน้า

เหตุผลอีกข้อของ กกต. คือจะให้ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งไปดาวน์โหลดเองผ่านหน้าเว็บไซต์ต่างๆ หรือแอพพลิเคชั่น หรือใครต้องการร่างรัฐธรรมนูญเป็นรูปเล่มก็สามารถขอได้ที่สำนักงาน กกต.ทั้งส่วนกลางและจังหวัด แล้วเช่นนี้ “คนในชนบท” ซึ่งเป็นผู้มีสิทธิเลือกตั้งเหมือน “คนในเมือง” แต่ไม่สามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้ก็คงหาร่างรัฐธรรมนูญมาอ่านได้ยากลำบาก

หลักการสำคัญ กกต.ในฐานะองค์กรหลักที่เป็นเจ้าภาพทำประชามติ ต้องจัดทำเอกสารร่างรัฐธรรมนูญให้ประชาชนได้ศึกษาอย่างทั่วถึง หาใช่ให้ประชาชนดิ้นรนหาอ่านเอง หรือคิดว่าประชาชนไม่เข้าใจเพราะเป็นภาษากฎหมาย แจกเร็วหรือช้าก็มีค่าเท่ากัน แล้วอย่างนี้จะเป็นประชามติที่มีความหมายและศักดิ์สิทธิ์ต่อประเทศชาติเพียงไรเมื่อประชาชนจำนวนมากยังไม่ได้ร่างรัฐธรรมนูญมาพิจารณา

อย่าลืมว่าเสียงวิจารณ์ถึงการทำประชามติครั้งนี้เป็นไปในทางลบ การรณรงค์สนับสนุนหรือคัดค้าน การพูดถึงเนื้อหาในร่างรัฐธรรมนูญไม่ว่าด้านบวกและลบถูกจำกัด ไม่สามารถทำได้อย่างเท่าเทียม เสียงข่มขู่ คำเตือนจากรัฐบาล และ กกต. ไม่ให้กลุ่มต่อต้านเคลื่อนไหว เพราะอาจผิดกฎหมายประชามติ เหล่านี้ กกต.ควรเร่งแจกจ่ายร่างรัฐธรรมนูญให้ถึงมือประชาชนโดยเร็วเพื่อไม่ให้เกิดความไขว้เขวหรือถูกชักจูง อย่าให้เกิดคำพูดที่ว่า พูดไม่ได้ แล้วยังหาอ่านไม่ได้อีก 

มิฉะนั้นแล้วการเข้าคูหาประชามติก็จะเป็นแค่การลงมติตามอารมณ์โดยที่ไม่เกี่ยวกับความเข้าใจในร่างรัฐธรรมนูญแม้แต่น้อย ซึ่งถือเป็นเรื่องน่าเสียดาย เพราะเรากำลังลงมติชี้ชะตาว่าประเทศไทยในช่วงเปลี่ยนผ่านจะเดินไปสู่เส้นทางใดในสี่แยกประชาธิปไตยที่รออยู่เบื้องหน้า