ยุบพรรคเพื่อไทยไม่ง่าย

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

กลายเป็นประเด็นใหญ่ในทางการเมืองขึ้นมาทันที ภายหลัง “สมชัย ศรีสุทธิยากร” กรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ออกมาระบุว่า การแสดงความคิดเห็นของแกนนำพรรคเพื่อไทยผ่านทางเว็บไซต์เฟซบุ๊กในการประกาศไม่รับร่างรัฐธรรมนูญ สามารถนำไปสู่การยุบพรรคการเมืองได้

“ถ้าทำกันเป็นขบวนการ โดยพรรคการเมืองเป็นผู้ดำเนินการภายใต้ผู้บริหารพรรค แม้จะไม่ถือว่าผิดพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ว่าด้วยการออกเสียงประชามติ แต่หากตรวจพิสูจน์ได้ว่ามีความเชื่อมโยงกับพรรคเพื่อไทย ก็จะผิดคำสั่งของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่ห้ามพรรคการเมืองทำกิจกรรมทางการเมือง ประธาน กกต.ในฐานะนายทะเบียนพรรคการเมืองจะต้องเป็นผู้ดำเนินการตามขั้นตอนของกฎหมายต่อไป ซึ่งมีโทษสูงสุดถึงขั้นยุบพรรค” ท่าทีที่ออกมาจากสมชัย

นับเป็นครั้งแรกของ กกต.ที่ตอบโต้พรรคเพื่อไทยด้วยการเตรียมนำมาตรการทางกฎหมายมาใช้ ซึ่งไม่ว่าการออกมาแสดงความคิดเห็นของสมชัยจะเป็นการขู่หรือเอาจริง แต่ก็ได้ก่อให้เกิดคำถามตามมาอย่างมากมายว่าที่สุดแล้วพรรคการเมืองสามารถยุบได้หรือไม่

ถ้ามองเรื่องภายใต้สถานการณ์พิเศษที่ดำเนินอยู่ในปัจจุบัน ต้องยอมรับว่าการยุบพรรคการเมืองไม่ได้เป็นเรื่องที่ยากเท่าไหร่นัก เนื่องจาก พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) มีอำนาจตามมาตรา 44 ของรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 ซึ่งสอดคล้องกับความคิดเห็นของ “วิษณุ เครืองาม” รองนายกรัฐมนตรี เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา

“ถ้าจับประเด็นที่ถามว่า คสช.มีอำนาจหรือไม่ ตอบว่ามี คำสั่ง คสช.ตามมาตรา 44 นั้น ทำอะไรก็ได้อยู่แล้ว ถ้าตอบว่าไม่ได้จะเป็นการโกหก แต่ต้องออกคำสั่งอีกครั้งหนึ่ง และต้องมีเหตุผล ไม่ใช่ว่านึกจะออกก็ออก” ความคิดเห็นจากรองนายกฯ วิษณุ

อย่างไรก็ตาม แม้มาตรา 44 จะเป็นทางลัดของการยุบพรรคการเมือง แต่ในทางปฏิบัติไม่ได้หมายความว่าจะดำเนินการได้ง่ายๆ เพราะเป็นอำนาจของหัวหน้า คสช. ไม่ใช่ของ กกต. ดังนั้นหาก กกต.เห็นว่าพรรคเพื่อไทยควรถูกยุบเพราะกระทำความผิดจริง แต่หัวหน้า คสช.ไม่เห็นเช่นนั้น เท่ากับว่าการใช้มาตรา 44 เพื่อยุบพรรคเพื่อไทยจะเป็นไปได้ยาก ซึ่งส่งผลให้ กกต.จะต้องหันมาใช้อำนาจของตัวเองแทน

“สดศรี สัตยธรรม” อดีต กกต.ด้านกิจการพรรคการเมือง ให้ความเห็นว่า ปัจจุบัน พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2550 ที่บทบัญญัติว่าด้วยการยุบพรรคการเมืองยังมีผลบังคับใช้อยู่ตามประกาศของ คสช.ฉบับที่ 57/2557 ซึ่งหากประธาน กกต.ในฐานะนายทะเบียนพรรคการเมือง เห็นว่า พรรคเพื่อไทยกระทำความผิดก็ต้องดำเนินการพิสูจน์หาข้อเท็จจริง ว่าการกระทำของพรรคเพื่อไทยถือเป็นเหตุให้ยุบพรรคตามมาตรา 94 ของ พ.ร.บ.ฉบับนี้หรือไม่

“มาตรา 94 ระบุถึงเหตุของการยุบพรรคไว้หลายกรณี เช่น การล้มล้างการปกครองระบอบประธิปไตย การกระทำอันอาจเป็นภัยต่อความมั่นคงของรัฐ การทำผิดกฎหมายเลือกตั้ง เป็นต้น แต่ส่วนตัวเห็นว่าสิ่งที่แกนนำพรรคเพื่อไทยทำไม่น่าจะเป็นเหตุให้ยุบพรรค เพราะการกระทำความผิด พ.ร.บ.ว่าด้วยการออกเสียงประชามติร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2559 ไม่อาจนำไปสู่การยุบพรรคการเมืองได้”

อดีต กกต. มองว่า หากจะมีการดำเนินคดีในกรณีนี้น่าจะเป็นลักษณะของการเอาผิดเป็นรายบุคคลตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 116 ว่าด้วยการแสดงความคิดเห็นไม่เป็นไปโดยสุจริตแทน ดังนั้นพอสรุปได้ว่า การยุบพรรคการเมืองด้วยความผิดเกี่ยวกับการทำประชามติร่างรัฐธรรมนูญมีความเป็นไปได้ยาก

เช่นเดียวกับ “เสรี สุวรรณภานนท์” ประธานคณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการเมือง สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) ที่เห็นว่า แม้แกนนำพรรคเพื่อไทยที่แสดงความคิดเห็นบางคนจะมีสถานะเป็นกรรมการบริหารพรรค แต่ก็ไม่อาจเป็นเหตุให้ยุบพรรคการเมืองได้ เพราะใช้เสรีภาพส่วนบุคคล ยกเว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าจะเป็นการดำเนินการโดยมติพรรค ซึ่งถ้าพิสูจน์ได้ก็อาจเป็นความผิดและยุบพรรคตาม พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2550

“ถึงจะเริ่มมีการพูดว่ามาตรา 44 ของรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 สามารถยุบพรรคได้ แต่ในทางปฏิบัติแล้วการยุบพรรคไม่ทำได้ง่ายๆ เพราะหัวหน้า คสช.จำเป็นต้องพิจารณาให้ดีว่าการกระทำที่ว่านั้นเป็นความผิดหรือไม่ก่อน ซึ่งส่วนตัวคิดว่าสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นแค่การแสดงความคิดเห็นของบุคคลเท่านั้น”เสรี สรุป