17 คำถาม...ตอบข้อสงสัย พรบ.คุ้มครองผู้เสียหายฯ

เมื่อมี พ.ร.บ.คุ้มครองผู้เสียหายจากการรับบริการสาธารณสุข จะทำให้การฟ้องร้องแพทย์มากขึ้น?

ไม่จริง พ.ร.บ.นี้ใช้หลักการเดียวกับมาตรา 41 ใน พ.ร.บ.หลักประกันสุขภาพ ซึ่งพิสูจน์มากว่า 6 ปีแล้วว่าสามารถลดการฟ้องร้องแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ และช่วยเหลือบรรเทาความเดือดร้อน ผู้เสียหาย เพียงแต่มาตรา 41 เยียวยาเฉพาะผู้เสียหายที่ใช้บัตรทองที่มีอยู่ประมาณ 47 ล้านคน แต่ พ.ร.บ.ฉบับนี้จะขยายการคุ้มครองให้ครบ 65 ล้านคน ที่ใช้สิทธิประกันสังคม สวัสดิการข้าราชการ และคนที่จ่ายค่ารักษาพยาบาลด้วยตัวเอง

แพทย์และบุคลากรสาธารณสุขจำนวนมากพึงพอใจกับขบวนการเยียวยาตามมาตรา 41 ที่ให้กับผู้ป่วยบัตรทอง?

จริง หลังจากที่มาตรา 41 ใน พ.ร.บ.หลักประกันสุขภาพประกาศใช้มากว่า 6 ปี แพทย์ที่ทำการรักษาคนไข้บัตรทองสามารถวางใจได้ว่าหากเกิดความผิดพลาดเสียหาย คนป่วยจะได้รับการชดเชยเยียวยาอย่างทันท่วงที ในขณะที่แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ไม่จำเป็นต้องอยู่ในขบวนการหาคนผิดมาลงโทษ หรือเสี่ยงต่อการถูกสอบสวนดำเนินคดี แต่เป็นเฉพาะกรณีผู้ป่วยบัตรทองเท่านั้น

พ.ร.บ.นี้จะทำให้มีผู้ฉวยโอกาสขอเงินชดเชยเยียวยามากมาย ขณะที่สถานบริการสาธารณสุขต้องหาเงินเข้ากองทุน?

ไม่จริง ความจริงที่ปฏิเสธไม่ได้คือ ผู้เสียหายต้องเอาชีวิตตนเอง ความพิการ และการเป็นโรคที่ไม่ต้องการมาแลกกับเงินชดเชย การฉวยโอกาสนั้นเป็นไปไม่ได้ แม้ประสบการณ์ในประเทศสวีเดนและฟินแลนด์ที่มีการนำ No Fault Liability Law มาใช้ จะพบว่ามีผู้มาขอรับการเยียวยาชดใช้จริง แต่ก็เป็นกรณีที่มีความเสียหายจริงๆ โดยไม่ต้องไปฟ้องร้องเอาที่ศาล

ผู้ป่วยที่เกิดความเสียหายจากการรับบริการทางการแพทย์ส่วนใหญ่ไม่ต้องการฟ้องแพทย์หากมีกระบวนการเยียวยาที่น่าพึงพอใจ?

จริง กรณีเหตุการณ์ที่ผู้เข้ารับการผ่าตัดต้อกระจก 10 ราย ที่ต้องสูญเสียการมองเห็นจากการติดเชื้อในการรับบริการครั้งนั้น แต่เมื่อได้รับการเยียวยาทันท่วงที จึงไม่มีการฟ้องร้องแพทย์และโรงพยาบาล และยังคงรักษาความสัมพันธ์ที่ดีต่อแพทย์และโรงพยาบาลที่ทำการรักษา

กองทุนนี้สร้างความเป็นธรรมในสังคมให้มากขึ้น?

จริง เพราะความผิดพลาดทางการแพทย์ เป็นที่ยอมรับในวงการแพทย์ว่าเกิดขึ้นได้ แม้แพทย์จะพยายามรักษาผู้ป่วยเต็มความสามารถก็ตาม และเมื่อเกิดความเสียหายไม่ใช้วิธีเพ่งโทษ แต่จะได้รับการเยียวยาชดเชย ประชาชนทั้ง 65 ล้านคน แต่หากไม่มีกองทุนจาก พ.ร.บ.นี้ จะมีคนกว่า 17 ล้านคน ไม่ได้รับการดูแล

ไม่จำเป็นจะต้องออก พ.ร.บ.นี้ เพราะกฎหมายเดิมที่มีอยู่เพียงพอจะให้ความเป็นธรรมต่อผู้ได้รับความเสียหาย?

ไม่จริง การเสนอ พ.ร.บ.คุ้มครองผู้เสียหายฯ นี้ เกิดจากความล้มเหลวในการให้ความเป็นธรรมในการให้บริการสาธารณสุข ผู้เสียหายมีอุปสรรคมากมายในการพิสูจน์ความผิดพลาด แม้ปัจจุบันจะมี พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2550 ช่วยให้การฟ้องคดีได้ง่ายขึ้น แต่ก็มีผลต่อความสัมพันธ์แพทย์กับผู้ป่วย

พ.ร.บ.นี้จะไปเบียดบังงบประมาณสถานพยาบาลทั่วไป ทำให้ยาในโรงพยาบาลขาดแคลนหรือไม่มีคุณภาพ?

ไม่จริง งบประมาณกองทุนที่ได้มานั้น มาจากกองทุนในมาตรา 41 และเงินสมทบจากสถานพยาบาลเอกชนเป็นเบี้ยสมทบหลักการเดียวกับการประกันความเสี่ยง ดีกว่าการจ่ายความเสียหายเป็นรายกรณี ส่วนโรงพยาบาลรัฐ กองทุนจะขอสมทบปีต่อปีจากรัฐบาล ดังนั้น โรงพยาบาลแต่ละแห่งไม่ต้องเสียซ้ำเสียซ้อน

มีตัวแทน NGO มากกว่าตัวแทนแพทย์ในคณะกรรมการพิจารณาเยียวยาช่วยเหลือ?

ไม่จริง ในมาตรา 7 กำหนดว่ามีตัวแทนภาคประชาชนเพียง 3 คน กรรมการที่เหลือส่วนมากมีอาชีพเดิมและอาชีพปัจจุบันเป็นแพทย์ประมาณ 5 คน จึงเห็นได้ว่าผู้มีความเชี่ยวชาญทางสาธารณสุขมากกว่ากลุ่มประชาชนในทุกคณะกรรมการและอนุกรรมการ หากต้องการให้มีตัวแทนสภาวิชาชีพก็เพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงได้ในชั้นการพิจารณาของคณะกรรมาธิการในสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา

คนไข้ได้เงินสองต่อโดยไม่ต้องพิสูจน์ความเสียหายทางการแพทย์ หรือเนื่องมาจากโรคที่เป็นอยู่?

ไม่จริง คนไข้ที่จะได้รับการช่วยเหลือเบื้องต้นนั้น ต้องได้รับความเสียหายจากการบริการทางการแพทย์เท่านั้น การช่วยเหลือเบื้องต้นเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนและลดความขัดแย้งที่อาจนำไปสู่การฟ้องร้อง ซึ่งการชดเชยเพิ่มเติมจะมีได้ต่อเมื่อมีการพิจารณาเห็นถึงความเสียหายและความจำเป็นที่เกิดขึ้นเท่านั้น

ได้เงินแล้วคนไข้ยังมีสิทธิฟ้องหมอได้อีก?

จริงและไม่จริง

จริง ในประเด็นที่ว่าสิทธิการฟ้องร้องเป็นสิทธิพื้นฐานของทุกคนที่ไม่มีกฎหมายไหนรอนสิทธินี้ได้

ไม่จริงทางปฏิบัติ ในประเด็นที่ว่าผู้เสียหายน่าจะนำเรื่องไปสู่ศาลอีก ประการแรก มีโอกาสน้อยมากหรือแทบจะไม่มี เพราะหลังจากรับเงินชดเชยจะต้องทำสัญญาประนีประนอมยอมความตามมาตรา 33 ประการที่สอง ในมาตรา 34 กำหนดไว้ว่า หากผู้เสียหายนำเรื่องไปฟ้องศาลก็ไม่สามารถกลับมารับการเยียวยาตาม พ.ร.บ.นี้อีก

หมอที่ทำงานหนักเพื่อรักษาประชาชน ไม่ได้รับความเป็นธรรมจาก พ.ร.บ.นี้?

ไม่จริง พ.ร.บ.นี้เป็นกฎหมายที่ไม่มีการหาคนผิด หรือการกล่าวโทษ แต่เป็น พ.ร.บ.ที่ยอมรับว่าความผิดพลาดทางการบริการทางการแพทย์เกิดขึ้นได้โดยไม่มีเจตนา แต่เมื่อมีความผิดก็ควรมีการเยียวยาต่อผู้เสียหายโดยให้รัฐกับสถานพยาบาลช่วยกันเฉลี่ยความรับผิดชอบ แพทย์และบุคลากรที่ทำการรักษาไม่ต้องรับผิดต่อความเสียหายหรือต่อวิชาชีพ สามารถดูแลคนไข้อื่นต่อไปอย่างเต็มความสามารถ โดยไม่ต้องกังวลต่อกรณีฟ้องร้อง หรือหาเงินมาชดเชยต่อผู้เสียหาย

ที่สำคัญคือในมาตรา 45 กำหนดให้อำนาจศาลพิจารณาละเว้นโทษให้แก่แพทย์หรือบุคลากรการแพทย์หากมีการนำเรื่องไปฟ้องอาญา ซึ่งถือเป็นการปกป้องและให้ประโยชน์แก่แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ที่ทำงานเพื่อประชาชน

ผู้ร่วมร่าง พ.ร.บ.นี้เป็นผู้ที่เคยฟ้องร้องหมอมาก่อน?

จริงและไม่จริง

จริง ที่ผู้ร่วมร่าง พ.ร.บ.คุ้มครองผู้เสียหายฯ ที่เป็นร่างของประชาชน ร่างโดยผู้ที่เคยฟ้องร้องหมอ แต่ร่าง พ.ร.บ.ของประชาชน ไม่ใช่ร่างหลักที่กำลังจะเข้าสู่สภา เพราะมีร่างของ ครม. ที่ผ่านกฤษฎีกา ที่กลุ่มประชาชนได้ร่วมออกความเห็น พร้อมๆ กับตัวแทนแพทยสภา และตัวแทนองค์กรอื่นๆ

ไม่จริง ตรงกันข้าม การร่าง พ.ร.บ.นี้ เพื่อลดการฟ้องแพทย์และหาทางออกที่เป็นธรรมให้แก่ผู้เสียหาย

กองทุนนี้ท้ายที่สุดจะทำให้ประเทศล่มจม เพราะจะมีคนเรียกร้องค่าชดเชยจนไม่มีงบดูแลกองทุน?

ไม่จริง การกำหนดให้มีการบริหารจัดการกองทุนอย่างมีประสิทธิภาพ คณะกรรมการกองทุนเป็นผู้ทรงคุณวุฒิหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และผู้มีส่วนได้เสีย ต้องกำหนดการจ่ายเงินให้เหมาะสมกับกองทุนที่มี

สถานพยาบาลที่ดีมีคุณภาพไม่ควรต้องนำเงินไปช่วยสถานพยาบาลที่ด้อยคุณภาพที่มีความเสี่ยงต่อการสร้างความเสียหาย?

จริงและไม่จริง

จริง แต่หลักการการเฉลี่ยความเสี่ยงทำให้ทุกสถานพยาบาลมีความมั่นใจว่า หากมีความเสียหายที่เป็นเหตุสุดวิสัย ก็ยังมีกองทุนมาเยียวยาทันที

ไม่จริง การจ่ายเงินสมทบของสถานพยาบาลคำนึงถึงความถี่หรือความรุนแรงของการเกิดความเสียหาย ดังนั้นหากเกิดความเสียหายน้อยก็จะถูกสมทบน้อยลง

แพทย์ พยาบาล และบุคลากรผู้ให้บริการสาธารณสุขอื่นๆ ก็ได้ประโยชน์โดยตรงจาก พ.ร.บ.นี้?

จริง เนื่องจาก พ.ร.บ.นี้ชดเชยเยียวยาให้แก่ผู้ที่อยู่ในกระบวนการการให้บริการสาธารณสุข เช่น หากป่วยจากการติดเชื้อโรคเพราะการรักษาพยาบาลผู้ป่วย หรืออุบัติเหตุอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำงาน ก็เรียกร้องการเยียวยาจากกองทุนได้

แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์จะค่อยๆ ทยอยลาออกเพราะแรงกดดันของ พ.ร.บ.?

ไม่จริง ผลของ พ.ร.บ.จะทำให้แพทย์และพยาบาลทำงานอย่างสบายใจขึ้น เพราะหากมีความผิดพลาดขึ้นผู้ป่วยได้รับการเยียวยาทันที ไม่มาร้องเรียนกดดันแพทย์ จะทำให้แพทย์และบุคลากรมีเกราะป้องกัน

แพทยสภาจะหมดความหมาย?

จริงและไม่จริง

จริง ในประเด็นการรับเรื่องร้องเรียน เพราะประชาชนจะร้องเรียนแพทยสภาน้อยลง แต่ไม่ได้หมดความหมาย

ไม่จริง เพราะแพทยสภา คือสภาวิชาชีพที่มีหน้าที่หลักในการทำให้วิชาชีพมีจริยธรรม และควบคุมกำกับจรรยาบรรณผู้ประกอบวิชาชีพ