สร้างสังคมอารยะ

เสรีภาพสื่อสะท้อนถึงเสรีภาพของประชาชน องค์กรวิชาชีพสื่อจึงใช้คำว่า “เสรีภาพสื่อ-เสรีภาพประชาชน” ในการรณรงค์เรียกร้องสิทธิในการทำหน้าที่มาอย่างต่อเนื่อง

สื่อมีบทบาทสำคัญในการสะท้อนสภาพความเป็นจริงของสังคม รวมทั้งแสดงถึงความก้าวหน้าของการปกครองในระบอบประชาธิปไตย ซึ่งเป็นสิ่งคู่กัน

เสรีภาพสื่อในยุครัฐบาลประชาธิปไตย เสรีภาพสื่อในยุครัฐบาลเผด็จการทหาร มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะการใช้อำนาจออกคำสั่งควบคุมการทำหน้าที่ แต่ก็กล่าวได้ว่าไม่ว่ารัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน หรือรัฐบาลที่มาจากการยึดอำนาจ ล้วนมีพฤติกรรมแทรกแซงการทำหน้าที่ของสื่อมวลชนไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

เมื่อวันที่ 28 เม.ย.ที่ผ่านมานี้ องค์กรฟรีดอมเฮาส์ของสหรัฐ ได้เผยแพร่รายงานเสรีภาพสื่อทั่วโลก ประจำปี 2559 ระบุว่า สถานการณ์เสรีภาพสื่อทั่วโลกในปี 2558 ตกต่ำที่สุดในรอบ 12 ปี สื่อยังคงตกอยู่ในสภาพถูกโจมตี ถูกข่มขู่คุกคาม มีการจำกัดสิทธิและเสรีภาพ รวมถึงถูกบังคับให้เลือกข้างทางการเมือง ฯลฯ

สถานการณ์ที่สื่อทั่วโลกต้องเผชิญอยู่ในรอบปีที่ผ่านมาจึงแทบไม่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับสภาพปัญหาและความขัดแย้งของประเทศในภูมิภาคนั้นๆ

ผลสำรวจในรายงานฉบับนี้ตอกย้ำว่าประเทศไทยถูกจัดอยู่ในกลุ่ม “ไม่มีเสรีภาพ” เป็นอันดับ 8 ของกลุ่มประเทศอาเซียน และอันดับ 168 ของโลก ขณะที่ผลสำรวจสถานการณ์เสรีภาพสื่อ ในปี 2558 ขององค์กรนักข่าวไร้พรมแดน อันดับเสรีภาพสื่อมวลชนไทยก็ลดลงจากอันดับ 130 ในปี 2557 ไปสู่อันดับ 134 ในปี 2558

เนื่องในวันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก ประจำปี 2559 องค์กรวิชาชีพสื่อในประเทศ จึงออกแถลงการณ์เรียกร้องเพื่อทวงสิทธิในการทำหน้าที่ ด้วยเห็นว่าตั้งแต่เกิดรัฐประหารเมื่อวันที่ 22 พ.ค. 2557 แม้รัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ได้กำหนดในมาตรา 4 แห่งรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 ให้ความคุ้มครองสิทธิเสรีภาพประชาชน แต่ในทางปฏิบัติกลับมีการออกคำสั่ง คสช.หลายฉบับ ที่มีเนื้อหาจำกัดสิทธิเสรีภาพ ควบคุมการนำเสนอข้อมูลข่าวสาร

อาทิ คำสั่ง คสช.ฉบับที่ 97/2557 คำสั่ง คสช.ฉบับที่ 103/2557 และฉบับ คสช.ฉบับที่ 3/2558 ข้อ 5 รวมถึงล่าสุดคำสั่ง คสช.ที่ 13/2559 ที่ขยายอำนาจให้ทหารเป็นพนักงานสอบสวน รวมทั้งความพยายามออกกฎหมายเศรษฐกิจดิจิทัล โดยเฉพาะ พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ เพื่อเพิ่มอำนาจให้เจ้าหน้าที่มากขึ้น

นอกจากนั้น รัฐบาลยังใช้อำนาจเข้าควบคุมการทำหน้าที่สื่อมวลชนในหลายรูปแบบ อาทิ การเรียกสื่อมวลชนไปปรับทัศนคติ เรียกประชุมตัวแทนสื่อมวลชนแขนงต่างๆ เพื่อให้ปฏิบัติตามคำสั่งอย่างเคร่งครัด เป็นต้น

ฉะนั้นแล้วหากรัฐบาลมีเจตนาจะสร้างความปรองดอง เร่งคืนความสุขให้แก่สังคม จึงควรต้องทบทวนท่าทีและการออกคำสั่งอื่นใดให้เอื้อต่อการนำเสนอข้อมูลข่าวสารข้อเท็จจริง ยุติการคุกคามและลิดรอนสิทธิเสรีภาพตามอำเภอใจ

ไม่เช่นนั้น นอกจากเราจะไม่สามารถหลุดพ้นจากกับดักความแตกแยกแล้ว การปฏิรูปสังคมการเมืองในมิติอื่นๆ ก็ยากจะเป็นไปตามความมุ่งหมาย

ในฐานะผู้ส่งสาร เรายืนยันว่าการปิดกั้น แทรกแซง และลิดรอนสิทธิเสรีภาพสื่อ รังจะเป็นการเพิ่มปัญหาต่อการสร้างสังคมประชาธิปไตย และยังจะเป็นอุปสรรคขัดขวางการนำประเทศไปสู่สังคมอารยะอันพึงปรารถนา