อย่าให้ถอยหลัง

ปัญหาการศึกษาเป็นเรื่องใหญ่ที่ไม่มีรัฐบาลใดกล้าปฏิรูปอย่างจริงจัง เพราะเกรงจะกระทบฐานเสียงพรรคการเมืองตัวเอง อีกทั้งต้องใช้เวลานานหลายสิบปีกว่าจะยกระดับการศึกษา จนไม่สามารถนำมา
กล่าวอ้างเป็นผลงานรูปธรรมของตัวเองเหมือนโครงการฉาบฉวยประชานิยม

การเข้ามาของรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ด้วยวิธีรัฐประหาร พร้อมภารกิจเร่งปฏิรูปประเทศไทยก่อนการเลือกตั้ง สร้างความหวังว่าจะเปลี่ยนแปลง พัฒนาประเทศให้ก้าวหน้า นอกเหนือจากแก้วิกฤตความขัดแย้งทางการเมือง แต่เกือบ 2 ปีที่อยู่ในอำนาจ แนวทางการแก้ปัญหาเพื่อนำไปสู่การปฏิรูป ให้ความสำคัญกับระบบราชการกลับมาเป็นใหญ่อีกครั้ง จนถูกวิจารณ์ว่าเป็นรัฐราชการรวมศูนย์ ทำให้การปฏิรูปหลายเรื่องถอยหลัง

ปัญหาการศึกษาไทยถูกตั้งความหวังว่า พล.อ.ประยุทธ์ จะใช้อำนาจเข้ามาสะสางระบบการศึกษาที่ใหญ่เทอะทะ ส่งผลให้คุณภาพการศึกษาของไทยตกต่ำ ตัวเลขชี้วัดความสามารถหลายตัว ไม่ว่าเด็ก นักเรียน ครู โรงเรียน เริ่มถดถอย ทำให้วิตกกันว่าถ้าในยุคปฏิรูปนี้ รัฐบาลไม่เร่งแก้อย่างหนึ่งอย่างใดการศึกษาไทยก็จะกลายเป็นผู้ป่วยในห้องไอซียูที่รอวันสิ้นลม ส่งผลให้ประเทศถดถอย ขาดกำลังคนขึ้นมาพัฒนาชาติ

มาตรการล่าสุดที่ออกมาของรัฐบาลตามคำสั่งมาตรา 44 คือ ผ่าตัดระบบการศึกษาครั้งใหญ่โดยระบุเหตุผลให้เกิดการบูรณาการทุกหน่วยงาน โดยแต่งตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อนการปฏิรูปการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการในภูมิภาค มี รมว.ศึกษาธิการ เป็นประธาน ทำหน้าที่วางแผนการบริหารงานบุคคลและจัดสรรงบประมาณในระดับภูมิภาค แต่งตั้ง โอน หรือย้ายผู้บริหารสถานศึกษาในภูมิภาค ทั้งหลายทั้งปวงนี้กำลังถูกมองว่าถอยหลังเข้าคลอง เพราะรวมศูนย์อำนาจกลับมาที่ฝ่ายการเมืองและข้าราชการ

ที่น่าสนใจ คำสั่งดังกล่าวยังได้ให้อำนาจผู้ว่าราชการจังหวัดทั่วประเทศในการแก้ปัญหาระบบการศึกษา โดยจัดตั้งคณะกรรมการศึกษาธิการจังหวัด (กศจ.) มีผู้ว่าราชการจังหวัด หรือรองผู้ว่าฯ เป็นประธาน และคณะอนุกรรมการการศึกษาจังหวัด หรือ  “อกศจ.” มีศึกษาธิการจังหวัดเป็นประธาน พร้อมทั้งยังให้มีสำนักงานศึกษาธิการภาค จำนวน 18 ภาค ทำหน้าที่แทน อกคศ.เดิมในเขตพื้นที่ฯ ประถมศึกษา และมัธยมศึกษา และให้มีสำนักงานศึกษาธิการภาคจังหวัด 77 จังหวัด

เหตุผลของ พล.อ.ดาว์พงษ์ รัตนสุวรรณ รมว.ศึกษาธิการ ระบุว่า แม้รูปแบบก่อนหน้านี้เป็นการกระจายอำนาจไปยังเขตพื้นที่การศึกษาอยู่ในปัจจุบัน แต่เมื่อไม่มีความพร้อม  จึงได้สร้างปัญหาใหม่ ดังนั้น จำเป็นต้องรวบอำนาจ ซึ่งแม้ถอยหลัง แต่ก็ดีกว่าที่ทำอยู่แล้วไม่มีอะไรดีขึ้น ทั้งยังแย่ลง

จุดอ่อนคือการรวบอำนาจไว้ที่ภูมิภาค อาจทำให้องค์กรใหญ่และการทำงานล่าช้าเหมือนเดิม อีกทั้งการให้ผู้ว่าราชการจังหวัดมาเป็นประธาน กศจ. โดยมีอำนาจวางแนวทางการศึกษาเบ็ดเสร็จในจังหวัด ตั้งแต่ระดับอนุบาลยันมหาวิทยาลัย หากได้ผู้ว่าฯ ที่ไม่เข้าใจการศึกษาก็ทำให้ระบบที่วางไว้ล้มเหลว สร้างความเสียหายได้

กระนั้นไม่ว่าจะผ่าตัดเปลี่ยนแปลงรูปแบบกันหลายครั้งอย่างไร แต่สิ่งที่หลายรัฐบาลยังไม่ให้ความสำคัญ  ซึ่งเราอยากได้ยินจากรัฐบาลชุดนี้มากที่สุด คือจะแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอย่างไร การเปลี่ยนหลักสูตร การเรียนการสอน การพัฒนาครู จะปฏิรูปไปในทิศทางใด