การท่องเที่ยวในเชียงใหม่

โดย...ม.ล.สุรวุฒิ ทองแถม

นับเป็นเรื่องที่น่ายินดีมากครับ ที่จำนวนนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติที่หลั่งไหลเข้าไปท่องเที่ยวใน จ.เชียงใหม่ จนตัวเลขของนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นอย่างล้นหลามตลอดเวลากว่าสามปีที่ผ่านมา หากจะเรียกว่าเพิ่มขึ้นมากจนเกินความคาดหมายคงจะไม่ผิดนัก เพราะลำพังแค่สถิติตัวเลขนักท่องเที่ยวที่เดินทางเข้าสนามบินนานาชาติเชียงใหม่ในปีที่ผ่านมามีถึงกว่าแปดล้านสามแสนคน ทำเอาสนามบินเมืองเชียงใหม่แน่นขนัดตลอดเวลาครับเพราะเมื่อเทียบกับข้อมูลสถิติสี่ปีย้อนหลัง อัตราการเติบโตของนักท่องเที่ยวที่เดินทางผ่านเครื่องบินโดยสารเหล่านี้มีมากกว่าหนึ่งเท่าตัวทีเดียวครับ ตัวเลขเหล่านี้ยังไม่รวมนักท่องเที่ยว นักเดินทาง นักธุรกิจ ทั้งไทยและต่างชาติที่เดินทางเข้ามาโดยยานพาหนะแบบอื่นๆ อีกนะครับ อาทิ ทางรถยนต์ รถไฟ เป็นต้น

กระแสความนิยมของการท่องเที่ยว จ.เชียงใหม่ ในอดีตก่อนหน้านี้นั้น อยู่บนพื้นฐานของสภาพดินฟ้าอากาศ ซึ่งเป็นที่รับทราบกันดีในภาคธุรกิจท่องเที่ยวและบริการ โดยเฉพาะธุรกิจโรงแรมนั้นถึงกับต้องแบ่งอัตราราคาที่พักในช่วงฤดูท่องเที่ยวเป็น 2 ฤดูกาล คือ High และ Low Season หมายถึงว่าในช่วงปลายฝนต้นหนาวนับแต่เดือน พ.ย.จะเป็นการเริ่มต้นของฤดูกาลท่องเที่ยวคือ High Season ไปจนถึงปลายเดือน เม.ย. ผู้ประกอบการสามารถที่จะกำหนดราคาห้องพักได้ค่อนข้างดีสำหรับโรงแรมในทุกระดับดาว แต่หลังจากนั้นก็จะเริ่มเข้าสู่ช่วง Low Season ซึ่งราคาโรงแรมที่พักรวม
ไปถึงส่วนบริการต่างๆ ในภาคการท่องเที่ยวและบริการจะต้องกำหนดอัตราค่าบริการลดลงมาให้ย่อมเยากว่าในช่วงฤดูกาลท่องเที่ยวในฤดูหนาว เพราะในฤดูร้อนมีนักท่องเที่ยวน้อยถึงน้อยมาก ธุรกิจโรงแรมที่ผ่านมาส่วนใหญ่จะใช้กลยุทธ์แนวทางนี้ในการกำหนดราคาห้องพักแถมด้วยการทำกิจกรรมเพื่อส่งเสริมการขายในทุกรูปแบบ ในทุกภาคส่วนของตลาดที่จะต้องสามารถช่วงชิงมาได้ให้มากที่สุดเพื่อความอยู่รอดขององค์กร กิจกรรมการตลาดที่ผมหมายถึงนี้มีหลากหลายครับ อาทิ ลดราคาห้องพัก ทำแพ็กเกจประชุมสัมมนาราคาพิเศษ ขายอาหารบุฟเฟ่ต์ทั้งกลางวันและเย็นราคาประหยัด ในช่วงวันเวลาที่กล่าวมาแล้วซึ่งตรงกับฤดูร้อนและฤดูฝนของ จ.เชียงใหม่

นอกจากนี้แล้ว ในอดีตที่ผ่านมายังมีปรากฏการณ์ที่ไม่ได้สนับสนุนการท่องเที่ยวแต่อย่างใดเข้ามาเสริม คือ หมอกควันจากไฟป่าทั้งที่เกิดขึ้นเองโดยธรรมชาติและที่มนุษย์สร้างสรรค์ขึ้นในช่วงเดือน ก.พ. และ มี.ค. จากนั้นก็จะมีเทศกาลขยะติดตามมา ความร้อนของอากาศที่ดูเหมือนจะร้อนมากขึ้นทุกปี ซึ่งเหตการณ์ต่างๆ เหล่านี้ในปัจจุบันได้รับความร่วมมือทั้งฝ่ายปกครอง ฝ่ายบริหาร ภาคธุรกิจเอกชน และพี่น้องประชาชน
จนกระทั่งสามารถบริหารจัดการได้ดีขึ้นมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งไฟป่าที่ถูกสร้างขึ้นโดยน้ำมือมนุษย์ได้ลดน้อยลงมากพอสมควร จึงทำให้สถานการณ์ของหมอกควันเหลือเพียงเฉพาะที่เกิดขึ้นจากธรรมชาติตามฤดูกาลเป็นส่วนใหญ่ รวมทั้งการใส่ใจในการบริหารขยะมูลฝอยที่มีประสิทธิภาพขึ้นมากทำให้สภาพขยะล้นเมืองที่เคยเกิดขึ้นหลังช่วง High Season ลดหายลงไปมากครับ สำหรับเรื่องอากาศร้อนนั้นเป็นเรื่องกลไกของธรรมชาติที่เกินกว่าพวกเรามนุษย์ทั้งหลายจะควบคุมได้ แต่ถ้าจะมีการรณรงค์ให้ชาวเชียงใหม่ช่วยกันปลูกต้นไม้ใหม่ พร้อมทั้งดูแลต้นไม้เก่าให้สมบูรณ์แข็งแรง สามารถเติบโตขยายกิ่งก้านสาขาได้ ก็จะช่วยลดมลภาวะในอากาศ รวมทั้งสร้างความสดชื่นรื่นรมย์และเขียวขจีในตัวเมืองเชียงใหม่มากขึ้น ความร้อนของอากาศก็อาจจะบรรเทาลงได้ในระดับหนึ่งได้ครับ

อย่างไรก็ดี ด้วยภาพลักษณ์ของ จ.เชียงใหม่ ที่ดีขึ้นมากกอปรกับมีการขยายตัวในด้านอุปสงค์ของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติมากขึ้นนี้เอง ดังนั้นภาคการท่องเที่ยวและบริการจึงมีการขยายตัวขึ้นและมีทิศทางที่จะเติบโตต่อไปอย่างต่อเนื่องแบบนี้ไปอีกนานหลายปีครับ เพราะเท่าที่ผมได้พบปะพูดคุยกับพรรคพวกพี่น้องที่ทำธุรกิจโรงแรมในเมืองเชียงใหม่ในขณะนี้ ทุกคนต่างก็มีรอยยิ้ม มีรายได้ที่พึงพอใจทั้งพนักงานและเจ้าของกันอย่างถ้วนหน้า โรงแรมระดับหรูในเมืองเชียงใหม่บางแห่งสามารถจ่ายเงินโบนัสสิ้นปีให้พนักงานได้ระหว่างสองถึงสี่เดือนทีเดียวครับ อัตราการเข้าพักของโรงแรมทุกระดับในเมืองเชียงใหม่สูงกว่า 80% มากว่าสามปีต่อเนื่องกัน ที่น่าทึ่งคืออัตราค่าที่พักเฉลี่ยในโรงแรมหรูกลางเมืองเชียงใหม่สูงถึงเกือบสี่พันบาท ส่วนโรงแรมระดับสี่ดาวนั้นสามารถทำอัตราค่าที่พักเฉลี่ยได้สูงเกือบถึงระดับสองพันบาท ในขณะที่อัตราการเข้าพักมีสูงเฉียดๆ 90% กันเลยทีเดียว ซึ่งจะว่าไปแล้วอัตราค่าเฉลี่ยนี้สูงกว่าโรงแรมระดับเดียวกันในกรุงเทพฯ หลายแห่งทีเดียว นอกจากนี้แล้วในทัศนะของผมเห็นว่าเป็นเรื่องที่น่ายินดีอีกประการหนึ่ง คือ ฤดูท่องเที่ยวของ จ.เชียงใหม่ ในปีที่ผ่านมาสามารถกล่าวได้ว่าไม่มี High และ Low Season กันแล้ว เพราะมีแขกเข้าพักโรงแรมมากตลอดปีครับ

นอกเหนือไปจากนักท่องเที่ยวชาวไทยที่มีมากและเพิ่มขึ้นทุกปีแล้ว พี่น้องชาวจีนที่หลั่งไหลเข้ามาเที่ยว จ.เชียงใหม่ ก็มีสถิติตัวเลขเพิ่มขึ้นแบบที่เรียกกันว่าก้าวกระโดดมากกว่าเท่าตัว ว่ากันว่าพวกเขาเหล่านี้เดินทางมาจากเกือบทุกมณฑลของจีนเลยทีเดียว เพราะสายการบินจากจีนทั้งแบบเหมาลำ ทั้งเที่ยวบินประจำต่างก็ทยอยขนผู้โดยสารเข้ามา อีกทั้งการเดินทางข้ามพรมแดนโดยทางรถยนต์ของนักท่องเที่ยวชาวจีนเริ่มมีมากขึ้นอีกด้วย นักท่องเที่ยวเหล่านี้ต่างมีจุดมุ่งหมายเข้ามาพักผ่อน ท่องเที่ยว หาอาหารรับประทาน รวมถึงการแสวงหาความสุขความบันเทิงอย่างที่อาจหาไม่ได้ง่ายในบ้านของเขาทั้งในด้านคุณภาพและราคา แต่ความจริงแล้วก็ไม่ใช่เพียงแค่นักท่องเที่ยวชาวจีนและชาวไทยเท่านั้นที่เป็นผู้มาเยือนกระแสหลักของ จ.เชียงใหม่ ในปัจจุบัน ตามสถิติตัวเลขตลอดกว่าสามปีที่ผ่านมานักท่องเที่ยวในภูมิภาคเอเชียเองก็มีจำนวนเพิ่มขึ้นมาก อาทิ เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น มาเลเซีย สิงคโปร์ รวมไปถึงกลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง ในขณะที่นักท่องเที่ยวเชิงคุณภาพจากยุโรป ออสเตรเลีย และอเมริกา ก็ยังไม่ได้ลดจำนวนลงมากนักแต่อย่างใด กลุ่มนักท่องเที่ยวเหล่านี้ช่วยให้ จ.เชียงใหม่ เป็นจุดหมายปลายทางที่มีอนาคตสดใสมากทีเดียว

แต่สิ่งที่ควรจะพิจารณาดำเนินการเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนและยาวไกล อีกทั้งเพื่อเป็นการรองรับนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติที่จะเพิ่มขึ้นมากขึ้นทุกวัน โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวที่จะมาเที่ยวซ้ำ นักท่องเที่ยวช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์และเทศกาล หรือกลุ่มนักท่องเที่ยวประเภทอื่นๆ ที่จะเพิ่มตามมามากขึ้นในอนาคตอันไม่ไกลจากนี้ไป อาทิ นักท่องเที่ยวเชิงผจญภัย นักท่องเที่ยวศิลปวัฒนธรรม กลุ่มประชุมสัมมนาระดับชาติและนานาชาติ นักท่องเที่ยวเชิงกีฬา หรือนักท่องเที่ยวประเภทพำนักระยะยาว รวมไปถึงนักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ คือ การสร้างสรรค์สถานที่และกิจกรรมท่องเที่ยวใหม่ๆ ที่มีความน่าสนใจ ตอบสนองความต้องการของนักท่องเที่ยวทุกประเภทให้สอดคล้องไปกับการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการท่องเที่ยวและการดำเนินชีวิตของทั้งนักท่องเที่ยวในทุก Generations ได้อย่างยั่งยืนมากขึ้นครับ เพราะอย่าลืมว่าในปัจจุบันแม้จะมีจำนวนนักท่องเที่ยวมากขึ้น แต่อัตราวันพักเฉลี่ยของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติใน จ.เชียงใหม่ ยังอยู่เพียงแค่สองคืนเศษๆ ไม่มากถึงหรือเกินกว่าสามคืนแต่อย่างใดครับ

อีกประการสำคัญ ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องจะต้องตระหนักให้มากขึ้น คือ การควบคุมคุณภาพและจำนวนของสถานบริการที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว ร้านอาหาร ร้านแลกเงิน รถเช่า ร้านขายของที่ระลึก จำนวนห้องพัก โรงแรม ที่เพิ่มมากขึ้น ทั้งที่มีใบอนุญาตและไม่มีใบอนุญาต การปฏิบัติอย่างถูกต้องตามกฎหมายของรถขนส่งสาธารณะ ทั้งในด้านความปลอดภัยในการจราจร การขับขี่ รวมไปถึงความซื่อสัตย์ต่อนักท่องเที่ยว รวมไปถึงการหารือกับผู้ประกอบการรถแท็กซี่สาธารณะ ถึงอุปสรรคและปัญหาในการใช้มิเตอร์กำหนดค่าโดยสารของรถแท็กซี่ เพราะในปัจจุบันผู้ขับขี่นิยมที่จะตกลงราคากับผู้โดยสารมากกว่าที่จะใช้มิเตอร์ครับ ซึ่งจะไม่ก่อให้เกิดผลดีนักในระยะยาว

ผมขอชื่นชมหน่วยงานทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว รวมถึงพี่น้องประชาชนใน จ.เชียงใหม่ ที่สามารถร่วมมือร่วมใจกันสร้าง จ.เชียงใหม่ ให้กลับมาเป็นจุดหมายปลายทางท่องเที่ยวที่สำคัญในแผนที่ท่องเที่ยวโลก ปัจจุบัน จ.เชียงใหม่ ได้รับความนิยมมากแห่งหนึ่งของประเทศไทย หลังจากที่ประสบสภาวะทั้งถดถอยและนิ่งเงียบมาเป็นเวลาหลายปี ผมอยากจะให้หลายๆ จังหวัดในพื้นที่ภาคเหนือของบ้านเรายึดถือแนวทางทั้งนโยบายและการปฏิบัติให้ประสบความสำเร็จแบบ จ.เชียงใหม่บ้างครับ โดยเฉพาะ จ.เชียงราย ที่มีความพร้อมในด้านการคมนาคม สนามบินนานาชาติขนาดใหญ่ ท่าเรือ สถานที่ท่องเที่ยว สถานที่พักทุกระดับ ร้านอาหารรสเลิศหลากหลายประเภท บรรยากาศธรรมชาติของทิวทัศน์ดอยใหญ่น้อย สายน้ำอันใสสะอาดของแม่น้ำแม่กก สถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมและผจญภัย รวมไปถึงเสน่ห์และไมตรีจิตของพี่น้องประชาชนครับ