เมื่อไหร่? จะข้ามพ้นความดักดาน

โดย...พิเชษฐ์ ชูรักษ์  บรรณาธิการการเมือง

ในบรรดาข้อห้ามจำนวนมากในสังคมจารีตนิยม อาจเป็นกับดักประการสำคัญที่เป็นต้นเหตุให้ประเทศของเราก้าวไม่พ้น “ความดักดาน”

เราถูกสอนให้เชื่อฟังผู้ใหญ่ ถูกห้ามทำโน่นห้ามทำนี่สารพัดเรื่อง อาทิ ห้ามผลิตภาพยนตร์ในเชิงส่อเสียด ดูหมิ่น เหยียดหยาม จนก่อให้เกิดความเสื่อมเสียต่อบุคคล หรือองค์กรใดองค์กรหนึ่ง หรือเป็นการบ่อนทำลายศีลธรรมอันดีของประชาชน  โดยเฉพาะต่อสถาบันที่ถูกยกให้มีความสำคัญ

ทั้งๆ ที่บทภาพยนตร์นั้นคือเรื่องแต่ง เป็นเพียงบทละคร บทภาพยนตร์ ที่ขีดเขียนขึ้นจากจินตนาการเพื่อการบันเทิงเท่านั้น

ด้วยเหตุนี้กระมัง เด็กและเยาวชนในชาติ จึงเติบโตมาโดยขาดความมั่นใจ ไม่กล้าคิดต่าง เลือกจะไม่วิพากษ์วิจารณ์ในประเด็นที่สุ่มเสี่ยงต่อข้อห้ามทั้งมวล

อย่าคิดไปไกลถึงขนาดจะให้พวกเขามีไอเดียสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ หรือคิดค้นนวัตกรรมเพื่อวางรากฐานสำหรับอนาคตของคนในรุ่นหลัง เพราะความคิดมันถูกแช่ดองจองจำไว้ตั้งแต่แรก
เสียแล้ว

มันจะไม่เป็นเรื่องน่าประหลาดใจได้อย่างไร เมื่อประเทศซึ่งมีนโยบายส่งเสริมการศึกษาอย่างบ้าคลั่ง แต่ผลผลิตที่ได้ กลับแทบจะถูกตีค่าเหลือเพียงศูนย์ หนำซ้ำยังติดลบ และไม่ก่อให้เกิดมรรคผลจากการลงทุนแต่อย่างใด

เราเป็นประเทศที่อาจกล่าวได้ว่ามีการใช้รถจักรยานยนต์ในชีวิตประจำวันมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก แต่เราก็ไม่เคยสนับสนุนคิดค้นการผลิตเครื่องยนต์สองล้อขนาดย่อมขึ้นมาเป็นแบรนด์ของตัวเอง

อย่างดีที่สุดจึงเป็นได้เพียงแรงงานประกอบชิ้นส่วนให้อุตสาหกรรมต่างชาติโกยกำไรไปปีละหลายแสนล้าน พร้อมๆ กับมาตรการลดหย่อนส่งเสริมการลงทุนให้ปีแล้วปีเล่า

ประเทศที่ชื่นชอบการสรวญเสเฮฮาปาร์ตี้อย่างไทยแลนด์ ตั้งแต่ภายหลังการเปิดเสรีสุราเรื่อยมา ก็ยังคงมีผู้ประกอบการเพียงไม่กี่รายเท่านั้นที่ครองส่วนแบ่งการตลาดส่วนใหญ่ ขณะที่การนำเข้าสุราต่างประเทศก็มีแนวโน้มเติบโตมากขึ้นในทุกปี

จะเรียกว่ายังคงการผูกขาดอุตสาห กรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ไว้กับกลุ่มเดิมๆ ก็ไม่ผิดนัก ในขณะที่ชุมชนท้องถิ่นขาดโอกาสในการผลิตเครื่องบันเทิงเริงรมย์ตามวิถีความเป็นจริง ในแต่ละปีคนไทยจึงควักเงินสร้างรายได้ให้ธุรกิจน้ำเมาปีนำไปขยายกิจการกินรวบปีละหลายแสนล้าน

ข้อมูลจากกรมสรรพสามิต ระบุว่า ปริมาณการนำเข้าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เพิ่มขึ้นจากประมาณ 24 ล้านลิตร ในปี 2542 เป็นประมาณ 42 ล้านลิตร ในปี 2554 ขณะที่ปริมาณการบริโภคสุราของคนไทยเฉลี่ยปีละ 700-800 ล้านลิตร คือมีมูลค่าประมาณ 6 หมื่นล้านบาท

ถ้าภาครัฐส่งเสริมการผลิตสุราพื้นบ้านอย่างจริง โดยไม่ต้องพกสากมายืนถือศีลพูด จะมีเม็ดเงินทดแทนการนำเข้าสุราต่างประเทศได้ปีละหลายหมื่นล้าน การหมุนเวียนของเม็ดเงินในชุมชนก็อาจช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจฐานรากโดยไม่ต้องอัดฉีดงบประมาณกันครั้งแล้วครั้งเล่าในทุกๆ ปี

พูดแบบไม่ดัดจริต นี่คือการสะท้อนปรากฏการณ์และความเป็นอยู่จริง ไม่เกี่ยวกับการส่งเสริมการบริโภคแต่ประการใด

มองไปยังภาคเกษตร หากกรมวิชาการเกษตรไปหยิบงานวิจัยบนหิ้งมาปัดฝุ่นสนับสนุนการผลิตยาปราบศัตรูพืชชีวภาพ ที่มีคุณภาพเทียบเท่าหรือมีความปลอดภัยกว่ายาปราบศัตรูพืชนำเข้า เม็ดเงินกว่า 2 หมื่นกว่าล้านบาท ที่จ่ายเพื่อยาประเภทนี้ก็ไม่ต้องไหลออกนอกประเทศ

ถ้ามีการฉุกคิดและผลักดันให้กลายเป็นนโยบาย การที่เราจะกลายเป็นประเทศเกษตรอินทรีย์ติดอันดับโลกก็มีความเป็นไปได้จริง ไทยจะถูกผู้บริโภคจากทั่วโลกติดแบรนด์ให้เป็นเมืองอาหารปลอดสารเคมีโดยอัตโนมัติ

ความผันผวนจากภาวะเศรษฐกิจโลกที่ส่งผลต่อการส่งออกก็อาจน้อยลง หรือไม่มีนัยสำคัญมากเช่นที่เป็นอยู่

อีกทั้งไม่ต้องดันทุรังไปหาช่องทางซิกแซ็กออกกฎหมายส่งเสริมการปลูกพืชตัดต่อพันธุกรรม จนเกษตรกรต้องลุกฮือมาคัดค้านกันทั้งเมือง ความพยายามผลักดันให้ไทยเป็นครัวของโลกก็คงไม่เป็นเพียงความฝันอย่างลมๆ แล้งๆ

ทิศทางและแนวโน้มการผลิตพลังงานของโลกกำลังเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ประเทศกลุ่มผลิตน้ำมันและผู้ค้าหลัก ต่างเผชิญความผันผวน เกิดความระส่ำระสายครั้งประวัติการณ์ แต่เรายังไม่มีหน่วยงานงานใดให้ความมั่นใจได้ว่า โอกาสจากความเปลี่ยนแปลงที่ว่านี้ จะตกมาเป็นโอกาสในการสร้างประโยชน์ต่อการขับเคลื่อนพลังงานทางเลือก ซึ่งประเทศเรามีวัตถุดิบเพียงพอจะผลิตพลังงานใช้เองในประเทศได้

ด้วยยุทธศาสตร์รองรับอนาคตที่ไม่มีความแน่นอน และปล่อยให้เป็นเรื่องของฝ่ายนโยบายชี้นำไปเสียทุกเรื่อง ภูมิปัญญาไทยที่มี องค์ความรู้ทางเลือกอีกจำนวนมาก จึงไม่ถูกใช้เป็นต้นทุนในการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ

พูดอีกก็เหมือนพร่ำบ่น ความล้าหลังจึงเกาะกุมอยู่กับทั้งฝ่ายกำกับนโยบายผู้ปฏิบัติตามนโยบาย และพลเมืองซึ่งแทบจะไม่มีทางเลือกมากนัก

ในเมื่อแค่ประโยค...มีทหารไว้ทำไม? เรายังตั้งคำถามกันไม่ได้ ไฉนเลยจะทลายความคิดออกนอกกรอบไปสู่สิ่งที่ดีกว่า

การเดินตามหลังผู้ใหญ่ให้คอยระวังหมา จึงสู้จะปลอดภัยเสียกว่า