‘เปิดกว้าง’ หนทางขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย

“กับดักประเทศรายได้ปานกลาง” กลายเป็นทฤษฎีที่ใช้อธิบายการขยายตัวทางเศรษฐกิจไทย มาเลเซีย และจีน ที่เริ่มชะลอตัวลงหลังรายได้เฉลี่ยต่อหัวเข้าสู่ช่วงรายได้ปานกลาง และการปีนออกจากกับดักดังกล่าวก็เป็นหนทางในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ

เว็บไซต์นิตยสารข่าว นิกเกอิ เอเชียน รีวิว ของญี่ปุ่น รายงานในเรื่องดังกล่าวว่า ไทยและมาเลเซียตกลงสู่กับดักประเทศรายได้ปานกลาง และบางส่วนก็คาดการณ์จีนอาจตกลงสู่กับดักดังกล่าวแล้วเช่นกัน เช่น มาเลเซียที่นับตั้งแต่มีรายได้ต่อหัวประชากรถึง 1 หมื่นเหรียญสหรัฐ (ราว 3.6 หมื่นบาท) ในปี 2011 เศรษฐกิจก็ชะลอตัวลง

ที่ผ่านมาหลายประเทศตลาดเกิดใหม่มักใช้แรงงานราคาถูกเพื่อดึงดูดการลงทุนจากต่างชาติ และได้ผลในการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ก่อนจะเผชิญกับเศรษฐกิจชะลอตัวลง

อย่างไรก็ตาม การจะออกจากกับดักเหล่านั้นได้ ประเทศเหล่านั้นจำเป็นจะต้องเปิดกว้าง เพื่อเป็นกุญแจไปสู่นวัตกรรมและอุตสาหกรรมเพิ่มมูลค่า ซึ่งจะกลายเป็นแหล่งขับเคลื่อนเศรษฐกิจต่อไป เช่นเดียวกับเกาหลีใต้ ไต้หวัน ฮ่องกง และสิงคโปร์ ที่สามารถรักษาการขยายตัวทางเศรษฐกิจเอาไว้ได้

เกาหลีใต้และไต้หวันจะมีความคล้ายคลึงกับประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คือ จำเป็นต้องประคับประคองเกษตรกรรมภายในประเทศ แต่เกาหลีใต้และไต้หวันกลับสามารถผลักดันการขยายตัวทางเศรษฐกิจและรายได้เฉลี่ยต่อหัวประชากรได้มากกว่า 2 หมื่นเหรียญสหรัฐ (ราว 7.2 หมื่นล้านบาท)

นิกเกอิ รายงานว่า เกาหลีใต้และไต้หวันต่างปรับใช้ระบบประชาธิปไตยเข้ามา เสรีภาพ และการเปิดกว้างกลายเป็นแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจผ่านภาคเอกชนกึ่งอิสระ และธุรกิจใหม่ที่สร้างการเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์และการบริการ เช่น เกาหลีใต้ที่นำ “เค-ป๊อป” หรืออุตสาหกรรมบันเทิงเกาหลีใต้ส่งออกไปทั่วเอเชีย ในขณะที่ไต้หวันก็ผลิตเซมิคอนดักเตอร์ชิป ที่เสมือนเป็นสมองของสมาร์ทโฟนและอุปกรณ์สื่อสารอื่นๆ

ดังนั้น การกระตุ้นให้เกิดนวัตกรรม เสรีภาพ และการเปิดกว้าง จึงเป็นกุญแจสำคัญสำหรับการหลุดพ้นจากกับดักประเทศรายได้ปานกลาง เพราะอุตสาหกรรมเพิ่มมูลค่าสูงจะเติบโตขึ้นเฉพาะในที่ซึ่งผู้คนมีความคิดสร้างสรรค์ และแบ่งปันความรู้ความสร้างสรรค์ไปสู่สังคม

สำหรับไทยแล้ว ในปัจจุบันกำลังผลักดันเศรษฐกิจดิจิทัล หรือการใช้ดิจิทัลเป็นตัวขับเคลื่อนเศรษฐกิจ โดยรัฐบาลวางแผนที่จะลงทุน 3,700 ล้านบาท เพื่อสร้างศูนย์ข้อมูลและเครือข่ายดิจิทัลในเขตเกษตรกรรมชนบท ซึ่งหมายรวมถึงการเปิดสัญญาณอินเทอร์เน็ตไว-ไฟให้ใช้ได้ฟรีด้วย

นิกเกอิ ระบุว่า การสร้างโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลเป็นการเริ่มต้นเพื่อนำไปสู่การพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ภายในชาติ และจะกลายเป็นปัจจัยที่ผลักดันให้ไทยได้หลุดพ้นจากกับดักประเทศรายได้ปานกลางในที่สุด แต่คำถามต่อมาคือ ไทยพร้อมจะเปิดกว้างแค่ไหน