จะได้พรปีใหม่ ต้องปล่อยใจเก่า

โดย...อณิก

พรยอดนิยมคงหนีไม่พ้น “ขอให้ร่ำรวยเงินทอง” เป็นพรที่ดิฉันไม่คุ้นเคยจนถึงยุค “สังคมออนไลน์” ที่ได้พบคนหลากหลายมากขึ้น จึงได้เห็นการให้พรแบบนี้และให้กันแพร่หลายด้วย ดิฉันเคยรู้สึกขัดหูขัดตาทีเดียว

ใจหนึ่งไม่ชอบการเชิดชูวัตถุนิยม อีกใจหนึ่งรู้สึกว่าเป็นพรที่ไม่ค่อยจริงใจ เพราะไม่ตั้งอยู่บนความเป็นจริง อยู่ดีๆ ใครจะฟลุกร่ำรวยกันไปหมด ต่างจาก “ขอให้โชคดี” ที่ยังมีโอกาสเป็นจริงมากกว่า และโชคก็มีหลายๆ ด้านในชีวิต

จากที่ได้เริ่มศึกษาและฝึกปฏิบัติธรรม ก็สำนึกว่าตนมีอคติในเรื่องนี้ และได้พยายามฝึกจิตให้เป็นกุศลมากขึ้น พอจะตระหนักในธรรมชาติของมนุษย์และความปรารถนาดีของผู้ให้พร มากกว่าเจตนาที่จะยุยงความโลภ

ข้อดีอย่างหนึ่งของสังคมออนไลน์ คือ การส่งต่อธรรม ก่อนงานถวายเพลิงพระศพสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ได้มีการส่งต่อคำสอนของท่านหลายเรื่องที่ “ใช่เลย”! อ่านแล้วอุ่นใจว่าประเทศไทยก็เคยมีสังฆราชที่ดี ทำให้กล้าหวังว่าจะมี “ธรรมจัดสรร” ให้เราได้ภิกษุที่สมถะเป็นพระสังฆราชองค์ต่อไป ทั้งนี้ยังไม่หายสงสัยว่าสมณศักดิ์เหมาะสมกับพุทธศาสนาหรือ?

คำสอน สมเด็จพระสังฆราช ที่โดนใจที่สุด คือ “การยกฐานะจากยากจนให้มั่งมีนั้นทำได้ไม่ง่าย บางคนตลอดชีวิตนี้อาจทำไม่สำเร็จ แต่การยกระดับใจให้มั่งมีนั้นทำได้ทุกคน แม้นมีความมุ่งมั่นจะทำจริง”

เป็นคำสอนที่ไม่ต้านวัตถุนิยม ท่านไม่ได้ว่าการสร้างฐานะเป็นสิ่งผิด หรือรัฐบาลไม่ควรจัดสรรปันส่วนเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ แต่ท่านให้สัจธรรมว่า ไม่ว่าสิ่งเหล่านี้จะสำเร็จหรือไม่ ทุกๆ คนสามารถจะ “มั่งมีในความสุข” ได้หากปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธองค์

ศาสนาพุทธมี อิทธิบาท 4 เป็นสูตรสู่ความสำเร็จ ไม่ว่าทางโลกหรือทางธรรม ท่าน ป.อ. ปยุตฺโต อธิบายว่า ฉันทะ คือ ความชอบ ปรารถนาที่จะทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง วิริยะ คือแกล้วกล้า ใจสู้อยากชนะงานนั้นๆ จิตตะ คือ มีใจจดจ่อ แม้จะไม่ได้ชอบ วิมังสา คือ อยากทดลอง ไตร่ตรองด้วยปัญญา อิทธิบาททำให้จิตใจแน่วแน่ เกิดสมาธิและกำลัง ถึงขนาดให้อายุมั่นขวัญยืนได้ด้วย

แต่ถ้าตั้งเป้าทางวัตถุที่เกินกำลัง เกินเหตุปัจจัยที่เราจะสามารถสร้างได้ ก็อาจจะไม่สำเร็จ ดังนั้นทุกคนที่ปรารถนาจะเป็นเศรษฐี จึงไม่ได้ร่ำรวยทรัพย์กันทั้งหมด แม้นจะแกล้วกล้า มุ่งมั่น ใช้ปัญญา ยิ่งถ้าไม่พัฒนาอิทธิบาท 4 โอกาสยิ่งน้อยลง

แต่ถ้าปรารถนาความสุขทางใจซึ่งเป็นสุขที่แท้จริง และหากใช้ชีวิตตามแนวทางของพุทธศาสนา อาทิ รู้จักความพอดี มีความพอเพียง ละวางความโลภ-โกรธ-หลง ท่านรับประกันผลสัมฤทธิ์ว่าทุกคนที่มุ่งมั่นจริงจะสำเร็จได้

หลวงพ่อชา สอนว่า “ทุกข์เพราะคิดผิด” ความสุขอยู่ที่ใจ มนุษย์สามารถ “ทำใจ” ได้หากมุ่งมั่นที่จะทำ สามารถจะเป็นสุขหรืออย่างน้อยก็ไม่ทุกข์ลำเค็ญได้ แม้ฐานะยากจน ประสบความยากลำบาก หรือร่างกายทรุดโทรม

เทศกาลขึ้นปีใหม่ปีนี้ มีคนแชร์คำสอนของพระไพศาล วิสาโลที่ “ใช่เลย” คือ “เมื่อปีใหม่มาถึง อย่าให้ใหม่แต่ปี ใจเราก็ควรจะใหม่ด้วย ถ้าปีใหม่มาแล้วแต่ใจยังถูกล่ามอยู่กับอดีต หมกมุ่นอยู่กับความผิดหวัง ความพลัดพรากสูญเสีย หรือความเจ็บปวดในปีที่ผ่านมา นั่นแปลว่าใจเรายังเก่าอยู่”

ถ้าปล่อยวางเหตุปัจจัยในตัวเราที่ทำให้ชีวิตถูกกิเลสครอบงำ เราจะเข้าถึงความพอดีที่จะทำให้ใจเป็นสุขได้ ท่านจึงบอกให้ปล่อยวางเรื่องในใจเก่าที่ยังหมกมุ่นอยู่ในความโลภ-โกรธ-หลง ไตร่ตรองให้พบว่ามีอะไรที่ทำให้เราเป็นทุกข์ หรือถ่วงความสุข ความเจริญ รู้แล้วก็ “ปล่อย” มันไป อย่าไปยึดมั่นถือมั่น แล้วทุกข์จะคลาย สุขจะขยาย

หากเจริญสติทำสมาธิก็จะทำให้มองเห็นเหตุปัจจัยเหล่านั้นได้ง่ายขึ้น ปล่อยวางง่ายขึ้น

การที่เรามีจิตผ่องใส ย่อมจะทำให้คิดอ่านอะไรได้ดีขึ้น เห็นสภาพความเป็นจริงของเป้าหมายต่างๆ ในชีวิต มีอะไรจะต้องเผชิญ เห็นวิธีจัดการ รู้ว่าควรสร้างเหตุปัจจัยอะไรให้มีโอกาสประสบความสำเร็จทางโลกมากขึ้น รวมถึงความร่ำรวยด้วย! เพิ่มโอกาส...มิได้รับประกัน

ดิฉันชอบคำว่า “ส.ค.ส.” มาก เพราะมาจาก “ส่งความสุข” ซึ่งเป็นสิ่งที่ทุกคนใฝ่หา แม้จะให้ความหมายต่างกันออกไป

ในการปฏิรูปเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ นอกจากแก้ปัญหาความยากจนทางวัตถุแล้ว รัฐควรส่งเสริมการพัฒนาด้านจิตวิญญาณด้วย เพื่อลดทอนกระแสวัตถุนิยม เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงความสุขที่ยั่งยืนได้ง่ายขึ้น แทบจะเป็นเรื่องเดียวที่สร้างความ “เสมอภาค” ได้!

พรปีใหม่นั้น “ให้” กันง่ายๆ การ “รับ” นอกจากเปิดใจซึมซับความปรารถนาดีแล้ว (อนุโมทนา) จะให้ “ได้” สิ่งนั้นจริงๆ ก็ต้องปล่อยวางเรื่องเก่าๆ และขึ้นปีใหม่พร้อมกับใจใหม่ที่เปิดกว้างและผ่องใส เสมือนปล่อยมือจากของเก่าที่ไม่ดี เพื่อให้สามารถรับของใหม่ที่ดีกว่าได้

ที่สำคัญ เราปล่อยวางใจเก่าๆ ได้ตลอดปี ไม่ต้องรอปีใหม่ก็ได้

ความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน มิใช่ขององค์กรใด