เวเนซุเอลา เลือกตั้ง

โดย...อนิก

ฮูโก ชาเวซ เป็นอดีตนายทหารที่เคยร่วมก่อรัฐประหาร ภายหลังมาลงเลือกตั้งได้เป็นประธานาธิบดีปี 1998 เขาได้ทำการ “ปฏิวัติโบลิวาร์” เพื่อสร้าง “สังคมนิยมแห่งศตวรรษที่ 21” ฟังโดนใจมาก และมีโอกาสจะไม่เป็นประชานิยมที่ฝันเฟื่อง เนื่องจากเวเนซุเอลามีความมั่งคั่งด้วยปริมาณสำรองน้ำมันที่สูงที่สุดในโลก

แต่ผ่านไป 16 ปี แม้จะชนะเลือกตั้งอีกหลายครั้ง ก่อนเสียชีวิตต้นปี 2013 ทุกอย่างกลับเสื่อมถอยอย่างต่อเนื่อง ประชาชนมีชีวิตที่ยากเข็ญ ขาดแคลนของกินของใช้ ต้องเข้าคิวยาวนาน เงินเฟ้อรุนแรง อาชญากรรมสูง คอร์รัปชั่นมาก

ในปี 2014 มีการประท้วงต่อต้านขนานใหญ่ในท้องถนน คนตายกว่า 40 ราย ฝ่ายต่อต้านเข้าคุกหลายคน หนึ่งในแกนนำได้อดอาหารประท้วงจนประธานาธิบดีมาดูโร ผู้สืบทอดชาเวซ ยอมกำหนดวันเลือกตั้งสมาชิกสภานิติบัญญัติในวันที่ 6 ธ.ค.ที่ผ่านมา

ผลปรากฏว่า ประชาชนออกมาใช้สิทธิถึง 75% แนวร่วมฝ่ายค้านชนะถล่มทลาย ได้ 112 จาก 167 ที่นั่ง ทั้งๆ ที่ถูกรัฐบาลกลั่นแกล้งสารพัด รวมทั้งตั้งพรรคการเมืองเพื่อแย่งดึงคะแนนเสียง ฟังแล้วเหมือนที่เคยเกิดในไทย

ทำไมสังคมนิยมแห่งศตวรรษที่ 21 จึงล้มเหลว?

ชาเวซได้ “ปฏิวัติ” ด้วยการลงทุนทางสังคมมากมายหลายโครงการ (Missions) ซึ่งในช่วงแรกน่าจะลดความยากจนของประชาชนได้ การเข้าถึงที่อยู่อาศัย การศึกษาและการสาธารณสุขทั่วถึงขึ้น ทั้งมีการเพิ่มงานในภาครัฐ มีรายงานว่าอัตราความยากจนในเวเนซุเอลา ลดลงจาก 48.6% ในปี 2002 เหลือ 29.5% ในปี 2011

แต่หลายฝ่ายโต้แย้งว่า นโยบายนี้ไม่สร้างความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน เพราะเน้นจ่ายเงินอุดหนุน โดยไม่แก้ปัญหาโครงสร้าง แถมเลือกปฏิบัติให้เฉพาะคนที่เลือกพรรครัฐบาล << ฟังคุ้นหู แต่ของไทยอดีตนายกประกาศ ตรงๆ เลย >> หลายโครงการไม่แยกแยะช่วยเฉพาะคนจน

ที่ปราศจากข้อโต้แย้งคือ นโยบายนี้ใช้จ่ายเกินตัว ทำให้ประเทศเป็นหนี้มากเกิน รายจ่ายมากแล้วรายได้จากการผลิตน้ำมันก็น้อยกว่าที่ควร ส่วนหนึ่งเป็นนโยบายต่างประเทศมีที่ขายน้ำมันถูกๆ ให้เพื่อนบ้านที่ร่วมต่อต้านสหรัฐ

อีกส่วนคือ น้ำมันที่ใช้ในประเทศ ราคาถูกที่สุดในโลก บางช่วงเพียง 3 เซนต์/ลิตร ซึ่งถือเป็นค่าใช้จ่ายและกำไรของสถานีบริการ ที่รับน้ำมันจากบรรษัทแห่งชาติ PDVSA มาฟรี! เพราะไม่คุ้มที่ PDVSA จะทำบิล-เก็บเงิน << ฟังคุ้นอีกแล้ว “30 บาทรักษาทุกโรค” ก็ประหยัดกว่าหากไม่เก็บเงินเลย >>

นอกจากนี้ รัฐได้เพิ่มบทบาทในภาคเศรษฐกิจมากขึ้น ส่งผลให้เศรษฐกิจด้อยประสิทธิภาพพร้อมๆ กัน การ “ทวงคืน” กิจการปิโตรเลียมเอกชนปี 1976 ประธานาธิบดีชาเวซต่อยอด โดยจำกัดการลงทุนของบริษัทต่างชาติที่ PDVSA แบ่งพื้นที่ให้ดำเนินการ << ฟังเริ่มคุ้น เพราะกำลังมีการผลักดันบรรษัทพลังงานแห่งชาติไทย >> รายได้ของ PDVSA ถูกแบ่งไปช่วยพรรครัฐบาล กิจการขาดการลงทุนเพราะรัฐต้องเอาเงินไปทำโครงการสังคม

ทำให้การผลิตของเวเนซุเอลาตกลงจาก 3.3 ล้านบาร์เรล/วัน ในปี 2004 เหลือเพียง 2.7 ล้านบาร์เรล/วัน ในปี 2011-2014 ในช่วงที่ราคาน้ำมันสูงๆ ก็ไม่มีปัญหานัก แต่จะสาหัสจากปี 2014 ที่ราคาน้ำมันตกลงกว่าครึ่ง น้ำมันเป็น 40% ของรายได้รัฐ 96% ของการส่งออก

มีการควบคุมราคาสินค้าหลายอย่าง เช่น นม เนื้อสัตว์ กาแฟ แป้ง เนย มีการทวงคืนหรือยึดธุรกิจอื่นๆ เช่น อาหาร กระดาษชำระ ภาคเอกชนไม่อยากทำธุรกิจ สมองไหล เงินทุนไหล ต้องลดค่าเงิน คุมอัตราแลกเปลี่ยน

เกิดการขาดแคลนสินค้าทั้งที่คุมราคาและไม่คุม เช่น ยา-เวชภัณฑ์ กระดาษชำระ ผงซักฟอก รายได้ขั้นต่ำที่ปรับให้สูงแต่ก็ไม่พอยังชีพ เพราะเข้าคิวกว่าจะถึงของก็หมด ถ้าอยากกินไก่ แต่ที่ราคาควบคุม 65 โบลิวาร์หมดแล้ว ก็ต้องซื้อราคาตลาด 1,300 โบลิวาร์

อัตราเงินเฟ้อพุ่ง 3 หลัก IMF ประมาณว่า 159% ในปีนี้ 204% ปีหน้า GDP จะหด 10% ปีนี้ 6% ปีหน้า อัตราแลกเปลี่ยนควบคุมอยู่ที่ 6.3 โบลิวาร์/เหรียญ ห่างไกลราคาตลาด 792 โบลิวาร์/เหรียญ (Bloomberg)

คอร์รัปชั่นเป็นอีกปัญหา ในการจัดอันดับขององค์กรเพื่อความโปร่งใสปี 2014 เวเนซุเอลาอยู่ในกลุ่มที่แย่ที่สุด อันดับ 161 จาก 174 ประเทศ << ไทยอันดับ 85 >> ตระกูลชาเวซถูกกล่าวหาว่า แม้มีการปฏิเสธแต่ไม่มีการสืบสวนจริงจัง ระบบศาลที่ไม่เป็นอิสระ

อาชญากรรมเป็นเรื่องใหญ่ที่มีผลต่อการเลือกตั้ง เวเนซุเอลาเป็นประเทศที่อันตรายที่สุดในโลกแห่งหนึ่ง จนรัฐบาลเลิกเปิดเผยสถิติ หลายประเทศเตือนไม่ให้เดินทางมา เพราะเสี่ยง มีการเทียบการตายในกรุง
การากัส มากพอๆ กับกรุงแบกแดดที่มีสงครามเลย!

การเลือกตั้งสภานิติบัญญัติครั้งนี้เป็นการ “ตบหน้า” รัฐบาลมากกว่าการเลือกฝ่ายค้าน เพราะประชาชนโกรธและอิดโรยกับชีวิตที่ต้องเข้าคิวกว่าจะได้ของกินของใช้ ชักหน้าไม่ถึงหลังเพราะเงินเฟ้อหนัก หวาดกลัวอาชญากรรม รัฐบาลก็ใกล้จะถังแตกเพราะราคาน้ำมันตกต่ำ

ฟังดูแล้วเหมือนฝันร้าย เรื่องราวจากเวเนซุเอลาควรเป็นอุทาหรณ์ว่า แนวทางสังคมนิยมสุดโต่งที่กระพือกระแสอยู่ในภาคพลังงานนั้น มีความเสี่ยงอะไรบ้าง ...อย่าให้ฝันร้ายกลายเป็นจริง! &O5532;

ความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน มิใช่ขององค์กรใด