ภูทับเบิกโมเดล

ภูมิศาสตร์อันหลากหลายทั้งทะเลและภูเขา คือ มรดกธรรมชาติอันงดงามซึ่งเป็นจุดขายการท่องเที่ยวไทย หากจะใช้เพื่อดึงเงินจากการท่องเที่ยวโดยไร้การจัดการหรือควบคุม อีกไม่นานก็คงไม่พ้นความเสื่อมโทรม

ภัยธรรมชาติที่ส่งผลกระทบรุนแรงในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ดินถล่มทับถมหมู่บ้านทั้งในเขตภาคเหนือและภาคใต้ จากการบุกรุกแผ้วถางป่า เพื่อทำสวนยางพาราหรือปลูกพืชเชิงเดี่ยวที่เป็นพืชเศรษฐกิจ น้ำป่าหลากท่วมอย่างรุนแรง อุทกภัย คุณภาพอากาศเลวร้ายจากการเผาป่า และล่าสุดเรากำลังจะเผชิญกับภัยร้ายแรงที่ประเมินกันว่า อาจส่งผลกระทบหนักหน่วงที่สุดในประวัติศาสตร์ เหล่านี้สะท้อนถึงผลกระทบจากการที่ธรรมชาติถูกรุกรานทำลาย

คู่ขนานไปกับภัยธรรมชาติที่ว่ามานี้ ข่าวการดำเนินคดีผู้บุกรุกพื้นที่ป่าก็เพิ่มมากขึ้นๆ ข้อมูลที่น่าวิตก คือ มีการบุกรุกกันมานับสิบปี และทำกันเป็นขบวนการ ทั้งชาวบ้านในพื้นที่ ผู้นำท้องถิ่น จนถึงข้าราชการในบางหน่วยงาน

ที่น่าสะเทือนใจ คือ การบุกรุกส่วนใหญ่เกิดขึ้นในพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ อุทยานสิรินารถ จ.ภูเก็ต เกาะหลีเป๊ะ จ.สตูล ภูเรือ ภูชี้ฟ้า จ.เลย อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ และทับลาน จ.นครราชสีมา และอีกหลายๆ พื้นที่ทั่วประเทศ

อาจกล่าวได้ว่า การส่งเสริมการท่องเที่ยวที่ผ่านมานั้นเน้นไปในทิศทางการดึงให้คนมาเที่ยว โดยแทบไม่มีแนวทางในการดูแลรักษาพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวมิให้เสื่อมโทรม

กรณีแนวคิดสร้างกระเช้าขึ้นภูกระดึง จ.เลย ซึ่งยังไม่มีข้อยุติ ก็เป็นกรณีตัวอย่างของข้อถกเถียงระหว่างการอำนวยความสะดวกเพื่อดึงให้คนมาเที่ยวกับการรักษาสภาพแวดล้อมของแหล่งท่องเที่ยวให้เสน่ห์ความงดงามนั้นคงอยู่อย่างยั่งยืน

ล่าสุด ข้อห่วงใยของนักท่องเที่ยวต่อ “ภูทับเบิก” อ.หล่มเก่า จ.เพชรบูรณ์ ที่เริ่มเสื่อมโทรมจากการท่องเที่ยว คือ ตัวอย่างอันดีที่หน่วยงานทุกฝ่ายต้องเข้ามาดูแล และใช้เป็นกรณีตัวอย่างในการแก้ปัญหา สร้างแนวทางที่จะให้การท่องเที่ยวและการรักษามรดกธรรมชาติเดินควบคู่ไปด้วยกันได้

ภูทับเบิกนั้นถือเป็นปัญหาอีกรูปแบบหนึ่ง ซึ่งแตกต่างจากกรณีเขาใหญ่หรือวังน้ำเขียวโมเดลที่ใช้เป็นตัวแบบปฏิบัติการตามนโยบายทวงคืนผืนป่า เพราะภูทับเบิกไม่ใช่พื้นที่ป่า แต่เป็นพื้นที่ซึ่งหน่วยงานราชการอนุญาตให้ประชาชนเข้าทำกิน การใช้ประโยชน์ที่ดินและการพัฒนาคน พัฒนาพื้นที่นั้น ต่างมีหลายหน่วยงานเข้ามาเกี่ยวข้อง อำนาจหน้าที่ซึ่งต่างกัน ขาดคนกลางที่จะมาเป็นเจ้าภาพบูรณาการ ส่งผลให้เกิดปัญหาความเสื่อมโทรม ความปลอดภัยของการก่อสร้างที่พักที่ไม่มีมาตรฐาน และหากยังปล่อยปละละเลย ในระยะยาวอาจส่งผลกระทบไปถึงการบุกรุกพื้นที่ป่าต่อไป

วันนี้จึงต้องหาหน่วยงานที่จะมาเป็นเจ้าภาพ นำร่องการแก้ปัญหาของภูทับเบิก เพื่อเป็นต้นแบบของพื้นที่อื่นๆ อีกหลายแห่ง ซึ่งกำลังเผชิญปัญหาคล้ายกันนี้