การติดตามเงิน ผู้ทุจริตในต่างแดน (1)

โดย...สุธาศินี นิมิตกุล

การที่ระบบการเงินของโลกเชื่อมโยงถึงกัน อันเกิดจากวิวัฒนาการทางการเงินที่มีเจตนาเพื่ออำนวยความสะดวกในการโอนเงิน ที่เอื้อต่อการค้าการลงทุนระหว่างประเทศ แต่ละประเทศจึงกำหนดกติกาการเคลื่อนย้ายเงินทุนที่มีลักษณะเปิดเสรีมากขึ้น เพิ่มโอกาสให้ผู้ที่ต้องการหาแหล่งลงทุนสามารถนำเงินไปลงทุนหาดอกผลที่พอใจจากภายนอกประเทศได้ ในขณะเดียวกันก็อำนวยความสะดวกให้ผู้ที่ต้องการระดมเงินทุนสามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่เหมาะสมได้โดยง่าย ลดขั้นตอนการขออนุญาต หรือขออนุมัติจากเจ้าหน้าที่รัฐในการทำธุรกรรมทางการเงิน ขจัดความยุ่งยาก และประหยัดต้นทุนทางธุรกิจให้ผู้ประกอบการและผู้ลงทุน

​ประเทศที่ต้องการจะเป็นศูนย์กลางทางการเงินจะมีมาตรการส่งเสริมซึ่งรวมไปถึงการแข่งกันลดข้อจำกัด ไม่สร้างภาระในการพิสูจน์ที่มาที่ไปของเงินให้ผู้โอนเงินข้ามประเทศ โดยผ่อนคลายกฎระเบียบการตรวจสอบเอกสาร และให้ฝากเงินในประเทศได้หลากหลายสกุล ด้วยค่าบริการที่ถูกมากหรือไม่มีเลย เพื่อดึงดูดเงินลงทุนจากต่างประเทศ

สำหรับประเทศไทยพัฒนาการของตลาดการเงินที่มีความเสรี และกฎหมายที่เอื้ออำนวยทำให้ไทยมีการค้าขายลงทุนระหว่างประเทศเพิ่มอย่างต่อเนื่อง และเป็นหนึ่งในประเทศที่ประสบความสำเร็จในการดึงดูดเงินลงทุนและส่งเสริมการขยายกิจการของคนไทยออกไปลงทุนในต่างประเทศจากการเปิดเสรีทางการเงิน

อย่างไรก็ดี ในการพัฒนาทุกๆ ด้าน มักจะมีผลลบที่เกิดขึ้นโดยไม่ตั้งใจจากการดำเนินนโยบาย ในกรณีของเงินทุนเคลื่อนย้าย อาจมีผู้ที่ไม่ประสงค์จะเก็บเงินไว้ในประเทศ โดยมีเจตนาแอบแฝงเพราะไม่ต้องการให้มีผู้ล่วงรู้ที่มาที่ไปของเงิน หรือต้องการฟอกเงินโดยอาศัยช่องทางการเปิดเสรีการเงินนี้

คนไม่สุจริตย่อมพยายามมองหาช่องว่างของกฎหมาย ย่อมใช้ช่องว่างของกฎหมายไทย และความแตกต่างระหว่างกฎหมายไทยกับกฎหมายของประเทศอื่น ยักย้ายถ่ายเทเงินที่หามาจากในประเทศ หรือที่ได้รับในต่างประเทศออกไปเก็บไว้ในประเทศศูนย์กลางทางการเงิน ผ่านรูปแบบการตั้งบริษัทในต่างประเทศ ซึ่งเป็นหมู่เกาะที่เปิดให้มีการจดทะเบียนตั้งบริษัทกระดาษได้โดยง่าย ผ่านการลงทุนในกองทุนส่วนบุคคล เพื่อไปลงทุนในต่างประเทศ หรือการสร้างรายการกู้ยืมเงินในต่างประเทศโดยไม่นำเงินเข้าแต่กลับส่งเงินออกไปชำระ หรือการมีรายได้จากการขายสินค้าในต่างประเทศที่ต้องสั่งซื้อจากประเทศหนึ่งไปยังอีกประเทศหนึ่งแล้วต้องส่งเงินออกไปชำระ แต่ไม่นำเงินรายได้กลับเข้าประเทศ ซึ่งรูปแบบเหล่านี้ถึงแม้จะมีผู้ประกอบการธุรกิจและผู้ลงทุนตัวจริงดำเนินการอยู่โดยสุจริต เพื่อความคล่องตัวทางธุรกิจ แต่ก็ต้องยอมรับว่ามี Loophole ของกฎหมายที่ทำให้ทางการไทยเอื้อมมือเข้าไปตรวจสอบไม่ถึง

การติดตามสอดส่องคนทุจริตที่ชาญฉลาดเป็นเรื่องที่ไม่สามารถทำได้โดยผู้ประกอบธุรกิจตัวกลางทางการเงินในการดำเนินธุรกิจตามปกติ แต่ต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างรัฐต่อรัฐ

ภาครัฐไทยควรให้ความสำคัญกับการแสวงหาความร่วมมือกับผู้ให้บริการทางการเงิน เช่น ธนาคารพาณิชย์ บริษัทจัดการกองทุนรวม Wealth Management และผู้มีอำนาจกำกับดูแลอนุญาต อนุมัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เช่น หน่วยงานที่ดูแลการจดทะเบียนบริษัทของคนต่างด้าว การจัดเก็บภาษีอากรและศุลกากร การควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน ระบบการชำระเงิน การป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินและการก่อการร้ายทางการเงิน เพื่อผนึกกำลังประสานงานบูรณาการข้อมูลให้เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบและติดตามสอดส่องด้วยความรอบคอบ ระมัดระวัง ในการที่จะสร้างระบบการทำงานที่สามารถตรวจสอบและป้องกันไม่ให้มีการใช้ช่องทางในการพัฒนาประเทศเป็นช่องทางในการฟอกเงินทุจริต

ส่วนจะร่วมมือกันอย่างไรนั้น ติดตามสัปดาห์หน้า