ต่างชาติจับตา 'ค้ามนุษย์' ประมงไทย

ปัญหาการอพยพของบุคคลไร้รัฐชาวโรฮีนจาที่เป็นประเด็นสาธารณะไปทั่วโลกนั้น เป็นการกีดกันทางชาติพันธุ์ ซึ่งส่งผลมาถึงปัญหาการค้ามนุษย์ที่แพร่หลายในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะในประเทศไทย

หนังสือพิมพ์เดอะการ์เดียน เปิดเผยหลังสัมภาษณ์หนึ่งในชาวโรฮีนจาว่า ชาวโรฮีนจาหลายคนที่อพยพหนีจากการขับไล่และกระทำรุนแรงของเมียนมาที่ไม่มีเงินจ่ายค่าไถ่ให้ขบวนการค้ามนุษย์นั้น จะถูกนำตัวใส่รถบรรทุกมายัง จ.สงขลา ก่อนจะโดนส่งตัวไปเป็นแรงงานทาสในเรือประมง

หลังจากปัญหาการค้ามนุษย์เป็นข่าวครึกโครมและมีการวิจารณ์อย่างรุนแรง รัฐบาลไทยใช้เวลา 10 วัน ในการกำจัดค่ายค้ามนุษย์ และยืนยันว่าจะไม่มีขบวนการค้ามนุษย์ตามแนวชายแดนอีก

อย่างไรก็ตาม ชาวประมงไทยใน จ.ระนอง สะท้อนทัศนะเรื่องการค้าแรงงานมนุษย์ว่า หลายสิบปีมานี้ปลาในทะเลแถบนี้ลดจำนวนลงมาก ซึ่งเกิดจากการทำลายสิ่งแวดล้อมและการประมงที่มีมากเกินไป ดังนั้น จึงมีการหันไปค้ามนุษย์กันเป็นจำนวนมาก

“ตอนนี้ที่อ่าวไทยมีปลาน้อย แต่พอมีการขนคนไปขาย ทำให้ได้เงิน ยิ่งขนคนไปได้เยอะเท่าไร ก็ยิ่งได้เงินมากเท่านั้น” ชาวประมงคนหนึ่งกล่าว โดยเรือหนึ่งลำสามารถอัดคนเข้าไปได้มากถึง 400 คน

นอกจากปัญหาการค้ามนุษย์ในเรือประมงแล้ว ไทยยังมีปัญหาเรื่องการจับปลาที่ทำลายระบบนิเวศทางทะเล ทำให้สหภาพยุโรป (อียู) เร่งให้ไทยรีบจัดการปัญหานี้ มิเช่นนั้นจะสั่งห้ามการนำเข้าอาหารทะเลจากไทยทั้งหมดไปยังยุโรป ซึ่งคิดเป็นมูลค่าเกือบ 1,000 ล้านยูโร (ราว 3.72 หมื่นล้านบาท)

ในปี 2013 ไทยมีการส่งออกปลามูลค่า 7,800 ล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 2.69 แสนล้านบาท) ทั่วโลก เทียบกับปี 2014 ประเทศยุโรปจำกัดการส่งออกปลาของไทยจำนวน 1.46 แสนตัน เหลือเพียง 717 ล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 2.47 หมื่นล้านบาท) เท่านั้น

สอดคล้องกับข้อมูลสัมภาษณ์ของชายผู้รอดชีวิตชาวโรฮีนจา ที่เคยถูกนายหน้าค้ามนุษย์จับตัวมาอยู่ในค่ายค้ามนุษย์ถึงสองรอบด้วยกัน โดยระบุว่ากลุ่มนายหน้าค้ามนุษย์ทั้งทรมาน ข่มขืน และฆ่าเหล่าชาวโรฮีนจา และมีชาวโรฮีนจาบางส่วนที่เสียชีวิตจากความแออัดบนเรือ โดยมีการขุดหลุมฝังศพคนตายเป็นจำนวนมาก

“ชีวิตบนเรือโหดร้ายมาก เราโดนบังคับให้ทำงานหนัก 22 ชั่วโมง/วัน พอญาติของพวกเรานำเงินค่าไถ่มาให้แล้วก็ยังไม่ยอมปล่อยตัว” ชาวโรฮีนจาคนดังกล่าวระบุ โดยนายหน้าจะได้เงินจากขายแรงงานทาส 2.5-3 หมื่นบาท/คน

ขณะที่ ซิททาร์ธ การา นักเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดและผู้เชี่ยวชาญด้านแรงงานทาสและปัญหาการค้ามนุษย์ให้ความเห็นว่า อุตสาหกรรมประมงไทยในขณะนี้ยังไม่มีบทสรุปแน่นอนว่าจะลงเอยเช่นไร

“หลายทศวรรษที่ผ่านมา อุตสาหกรรมประมงไทยเกี่ยวข้องกับการบังคับใช้แรงงานมานานแล้ว จนกลายมาเป็นรากฐานของการทำประมง ถ้าจะจัดการปัญหาแรงงานเถื่อนทันที อุตสาหกรรมอาจจะล้มไม่เป็นท่า แต่ก็เป็นสิ่งที่ควรจะทำ” ซิททาร์ธ ปิดท้าย