‘โรฮีนจา’ ค้ามนุษย์หรือลักลอบเข้าเมือง?

ประเด็นผู้อพยพชาวโรฮีนจาและบังกลาเทศภายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยังคงเป็นที่สนใจไปทั่วโลก โดยเฉพาะเมื่อผู้อพยพเหล่านั้นเลือกเสี่ยงชีวิตลงเรือมากกว่าอาศัยอยู่ในบ้านเกิด โดยส่วนใหญ่มีจุดมุ่งหมายไปยังมาเลเซีย หลังไทยปิดเส้นทางลับของผู้อพยพเพื่อปราบปรามการค้ามนุษย์

อย่างไรก็ตาม วอยซ์ออฟอเมริกา สื่อสหรัฐ รายงานว่า สื่อ เจ้าหน้าที่ และนักวิเคราะห์ยังคงมีความสับสนในจัดประเภทกลุ่มผู้อพยพดังกล่าวว่าเป็น “การค้ามนุษย์” หรือ “การลักลอบเข้าเมือง” เพราะทั้งสองกลุ่มนี้มีความแตกต่างกันอย่างมาก

แม้จะเป็นการลักลอบเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมายเหมือนกัน แต่การค้ามนุษย์เกี่ยวข้องกับการค้าทาส การทรมาน และอาชญากรรมอื่นๆ ในขณะที่การลักลอบเข้าเมืองเกิดจากความเต็มใจของผู้อพยพเอง โดยนิยามดังกล่าวมาจากพิธีสารพาเลอร์โมหรืออนุสัญญาสหประชาชาติ (ยูเอ็น) เพื่อต่อต้านอาชญากรรมข้ามชาติ ปี 2003 และ 2004 และยังเป็นนิยามที่หลายประเทศและองค์กรนานาชาติใช้

เจฟเฟรย์ ลาโบวิทซ์ หัวหน้าภาคภารกิจในประเทศไทยขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการโยกย้ายถิ่นฐาน (ไอโอเอ็ม) เปิดเผยว่า ประเด็นผู้อพยพในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เริ่มต้นจากการลักลอบเข้าเมืองก่อนที่จะกลายเป็นการค้ามนุษย์ในที่สุด โดยจากเอกสารของไอโอเอ็ม ยูเอ็น และองค์กรเคลื่อนไหวต่างๆ ระบุว่า มีการค้าเด็กเพื่อไปเป็นเจ้าสาวเกิดขึ้น ซึ่งจัดเป็นการค้ามนุษย์อย่างหนึ่ง

นอกจากนี้ ยังมีการกักตัวผู้อพยพและเรียกค่าไถ่ในค่ายผิดกฎหมายที่พบในไทยและมาเลเซีย โดยมีการเรียกเงินเพื่อไถ่ตัวจากญาติและเพื่อนของผู้อพยพ โดยบางครั้งครอบครัวของผู้อพยพก็ไม่สามารถจ่ายได้ หรือถูกขโมย รวมถึงยังการต่อรองกับนายหน้าล้มเหลวจนทำให้ราคาเพิ่มขึ้นอย่างฉับพลัน

“ปัจจุบันมีทั้งการฆาตกรรม ข่มขืน กรรโชก ทั้งหมดนี้เป็นอาชญากรรมที่เลวร้ายมาก และในบางกรณีถือเป็นการค้ามนุษย์เช่นกัน” ลาโบวิทซ์ กล่าว

อย่างไรก็ตาม นักเคลื่อนไหวบางส่วนยังมองว่า สถานการณ์ผู้อพยพในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นการอพยพที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการค้ามนุษย์ โดยผู้อพยพอาจประสบพบเจอส่วนประกอบของการค้ามนุษย์ แต่การค้ามนุษย์ดังกล่าวก็ทำให้ผู้อพยพสามารถเคลื่อนตัวจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง โดยมีการเปลี่ยนแปลงข้อแม้ของความสมัครใจของผู้อพยพเหล่านั้น

วีโอเอ รายงานว่า ประเด็นการค้ามนุษย์มีความเกี่ยวข้องกับเจ้าหน้าที่และผู้มีอำนาจท้องถิ่น และยังเป็นประเด็นที่อ่อนไหวสำหรับรัฐบาลไทยในขณะนี้อีกด้วย ภายหลังจากที่สหรัฐปรับลดอันดับการค้ามนุษย์ของไทยไปอันดับต่ำสุดหรือเทียร์ 3

ทั้งนี้ ไทยกำลังเป็นที่จับตามองอีกครั้งจากการเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมเกี่ยวกับวิกฤตผู้อพยพอ่าวเบงกอลในวันที่ 29 พ.ค.นี้ โดยสหรัฐจะส่งแอน ริชาร์ด รัฐมนตรีช่วยต่างประเทศด้านประชากร ผู้ลี้ภัย และผู้อพยพ เข้าร่วม