สร้างบรรทัดฐาน

การจัดระเบียบดำเนินการกับผู้บุกรุกพื้นที่ป่าและที่ดินของรัฐ ซึ่งหน่วยงานต่างๆ กำลังดำเนินการอยู่ในขณะนี้ แม้จะเป็นเรื่องที่สมควรทำแต่ก็ถูกตั้งคำถามไม่น้อย โดยเฉพาะประเด็นการเลือกปฏิบัติ เลือกเจาะจงตรวจสอบเฉพาะบางกลุ่มบางราย ซึ่งเป็นสิ่งที่รัฐบาล รวมทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดต้องดำเนินการให้เห็นถึงความจริงจัง โปร่งใส เพื่อมิให้ข้อสงสัยเหล่านี้เป็นประเด็นขัดขวางการจัดระเบียบพื้นที่ป่าและการจัดระเบียบที่ดิน ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญในการปฏิรูปการถือครองและการใช้ที่ดินของประเทศ

ปัญหาการบุกรุกป่า บุกรุกที่ดินของรัฐนั้นเกิดขึ้นหมักหมมมานาน เมื่อเวลาผ่านไปช่องโหว่ของกฎหมาย ความเห็นแก่ได้ของนายทุน ซึ่งร่วมมือกับเจ้าหน้าที่รัฐบางราย ก็ทำให้การบุกรุกที่ดิน บุกรุกพื้นที่ป่าเหล่านี้กลายเป็นสิ่งที่ถูกต้องจากเอกสารสิทธิที่รับรองการถือครอง

ไม่เพียงแต่การบุกรุกป่า บุกรุกที่ดินเพื่อการเกษตรกรรมของชาวบ้านรายย่อยที่ทำกันมานานเท่านั้น เมื่อการพัฒนาขยายตัว พื้นที่ป่าหลายแห่งกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว ยิ่งทำให้การบุกรุกของกลุ่มทุนเพิ่มมากขึ้น

แม้ที่ผ่านมาหน่วยงานรัฐจะทำให้เห็นว่าเอาจริงเอาจังกับการทวงคืนผืนป่า ตรวจสอบ ดำเนินคดีกับผู้เกี่ยวข้อง ทั้งเจ้าของที่ดินและข้าราชการไปแล้วหลายกรณี แต่ก็เป็นเพียงรายเล็กๆ ยังไม่ปรากฏรายใหญ่ที่มีการถือครองนับพันไร่ให้เห็น

ที่กล่าวเช่นนี้มิได้หมายความว่า ผู้ถือครองที่ดินรายใหญ่ในพื้นที่ ซึ่งกำลังถูกตรวจสอบนั้นมีความผิด เพียงแต่กรณีนี้ถือเป็นโอกาสดีที่ทุกฝ่ายจะได้ทำให้เกิดความกระจ่างชัด ด้วยกระบวนการตรวจสอบดำเนินการที่โปร่งใสตามหลักกฎหมาย

ไม่ผิดก็คือไม่ผิด แต่หากมีความผิดก็ต้องถูกดำเนินคดีไปตามกระบวนการ เพื่อให้เป็นบรรทัดฐาน ป้องปรามทั้งผู้ที่คิดจะบุกรุก และไล่เบี้ยกับผู้ที่กระทำผิดไปแล้ว ที่สำคัญคือการปรับปรุงระบบข้อมูลที่ดินและเอกสารสิทธิที่ดิน เพื่อช่วยให้ผู้ที่คิดจะซื้อที่ดินในพื้นที่ ซึ่งคาบเกี่ยวระหว่างป่าสงวน อุทยานแห่งชาติ ป่าเสื่อมโทรม ที่ ส.ป.ก. ได้ตรวจสอบที่มาของเอกสารสิทธิได้อย่างละเอียดรอบคอบ

หลักการยึดคืนที่ดินหากที่มาเอกสารสิทธิไม่ชอบด้วยกฎหมาย โดยให้ผู้ครอบครองที่ซื้อต่อมาโดยสุจริตฟ้องไล่เบี้ยค่าเสียหายเอากับผู้เกี่ยวข้องในการจัดทำเอกสารสิทธิและผู้ขายทั้งกระบวนการนั้นเป็นสิ่งที่ถูกต้อง กรณีนี้อาจต้องมีการปรับปรุงกฎหมายให้หน่วยงานรัฐฟ้องค่าเสียหายจากผู้กระทำผิดในการออกเอกสารสิทธิและผู้ขายเพื่อนำมาชดเชยแก่ผู้ที่ครอบครองโดยสุจริต

การดำเนินการของรัฐที่เกิดขึ้นในขณะนี้ จึงถือเป็นโอกาสดีที่จะจัดระเบียบและวางระบบใหม่กันทั้งกระบวนการ เพราะหากไม่มีการวางระบบที่รัดกุม ในอนาคตปัญหาการแย่งชิงทรัพยากร โดยเฉพาะที่ดิน ซึ่งมีอยู่อย่างจำกัด สวนทางกับจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น จะยิ่งขยายบานปลายมากยิ่งขึ้นจนยากที่จะหาทางแก้ปัญหาในอนาคต