ร้อนน้อยกว่าที่คาด พายุมากช่วยลดอุณหภูมิ

โดย...ธเนศน์ นุ่นมัน

ฤดูร้อนช่วงนี้สภาพอากาศทั่วทุกภาคของประเทศคล้ายคลึงกัน คือ ร้อนจัด มีฟ้าหลัวในตอนกลางวัน อุณหภูมิสูงสุด 37-41 องศาเซลเซียส

ขณะที่กรุงเทพมหานคร (กทม.) และปริมณฑล แม้จะมีอุณหภูมิสูงสุดต่ำกว่าจุดที่ร้อนที่สุดในประเทศเล็กน้อย คือ ที่ประมาณ 35-38 องศาเซลเซียส

แต่ปรากฏการณ์ “โดมความร้อน” หรือ “เกาะความร้อน” (Urban Heat Island Effect) ก็ช่วยเติมอุณหภูมิให้คนในเมืองกรุงรู้สึกตรงกันว่า หากพ้นจากตัวอาคารที่มีเครื่องปรับอากาศ ไม่ว่าจะเป็นจุดไหน ต่างมีความร้อนระอุพอๆ กัน

ปรากฏการณ์โดมความร้อน กลายเป็นสภาพอากาศที่พบได้ทุกครั้งที่หน้าร้อนเวียนมาถึง เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น สิ่งก่อสร้างในเมือง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นคอนกรีต รับแสงแดด ร้อนๆ ตอนกลางวัน แผ่เป็นอากาศระอุร้อนในตอนกลางคืน ประกอบกับรถยนต์ที่วิ่งอยู่ใน กทม.ซึ่งมีจำนวนมากถึง 8.7 ล้านคัน มีความร้อนของเครื่องยนต์ปล่อยอุณหภูมิออกมาสู่บรรยากาศภายนอกประมาณ 50-60 องศาเซลเซียส

นอกจากนี้ ยังรวมถึงอาคารที่อยู่อาศัยที่เร่งเครื่องปรับอากาศ เพื่อลดอุณหภูมิภายในห้อง ผลที่เกิดควบคู่กัน คือ 1 องศา ที่ลดได้จากอุณหภูมิห้องนั้น จะระบายความร้อนเพิ่ม 1 องศา สู่อากาศภายนอก

สัญชัย สูติพันธ์วิหาร อาจารย์คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่า โดมความร้อนซึ่งพื้นที่ กทม.และปริมณฑลกำลังเผชิญ เป็นผลจากการสะสมความร้อน และบริบทของพื้นที่ที่ไม่มีอากาศหรือกระแสลมหมุนเวียนอุณหภูมิ รวมถึงองค์ประกอบตามที่กล่าวมาเป็นส่วนประกอบ แต่จะบอกว่าเป็นความร้อนที่เพิ่มขึ้นกว่าครั้งก่อนหรือปีที่ผ่านมาหรือไม่ เป็นเรื่องที่ต้องดูในระยะยาวๆ ซึ่งต้องดูข้อมูลเรื่องการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศเป็นปัจจัยร่วม ว่ามีอากาศหมุนเวียนอย่างไร มีสภาพอากาศปิดหรือไม่

อย่างไรก็ดี ในภาพรวมของสภาพอากาศที่เป็นผลกระทบจากปรากฏการณ์เอลนินโญ ซึ่งทำให้เกิดสภาพอากาศแห้งแล้ง และยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นเข้าสู่หน้าร้อน ขณะที่สภาพอากาศซึ่งทั่วโลกยังใช้คำว่า “แปรปรวน” คือยากต่อการคาดการณ์ได้แม่นยำ บริเวณที่คาดว่าแห้งแล้วอาจเกิดฝนตกจนเกิดน้ำท่วมได้

ธนวัฒน์ จารุพงษ์สกุล อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า โดมความร้อนเป็นเรื่องปกติของเมืองใหญ่ คน กทม.ต้องประสบทุกปี แต่ปีนี้มีพายุฤดูร้อนมาช่วยลดอุณหภูมิลงไปได้บ้าง

“สิ่งที่ต้องระวังในขณะนี้ คือ เรื่องของพายุฤดูร้อนที่อาจจะเกิดมากขึ้นและบ่อยขึ้น บางปีเคยมีพายุลูกเห็บเกิดขึ้นบริเวณมีนบุรี แต่ปีนี้ก็ยังไม่เกิดขึ้น แต่ก็ไม่ใช่เรื่องน่านิ่งนอนใจ เช่นเมื่อไม่กี่สัปดาห์ก่อนที่มีฝนตกหนักและมีปริมาณมากพอๆ กับฤดูฝน ซึ่งในเชิงวิชาการมองว่า ปริมาณดังกล่าวนั้นเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ยาก ตอนนี้สภาพอากาศที่เราเผชิญนั้นเป็นเรื่องที่คาดการณ์ได้ยากขึ้นทุกที” อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ กล่าว

รอยล จิตรดอน ผู้อำนวยการสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร กล่าวว่า ช่วงนี้ความร้อนสะสมยังมีไม่มาก ไม่เหมือนที่เกิดขึ้นเมื่อ 2 ปีก่อน และหลังจากนี้จะเริ่มมีฝนตกมาช่วยลดความร้อนลงไปอีก จึงมีความเป็นไปได้สูงว่าความร้อนจะลดลง และช่วงที่่คาดกันว่าจะร้อนที่สุด หรืออยู่ในระดับที่เกิน 40 องศาเซลเซียส แต่เอาเข้าจริงความร้อนอาจน้อยกว่าที่คาดไว้

“ตอนนี้ความกดอากาศสูงจากประเทศจีนจะแผ่ลงมาปกคลุมประเทศไทยตอนบนและทะเลจีนใต้ ในขณะที่บริเวณประเทศไทยมีอากาศร้อนถึงร้อนจัด ลักษณะเช่นนี้ทำให้บริเวณภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออก จะมีพายุฤดูร้อนเกิดขึ้น โดยมีลักษณะของพายุฝนฟ้าคะนอง ลมกระโชกแรง และลูกเห็บตกได้บางพื้นที่ ขณะที่อากาศในกรุงเทพฯ ความร้อนอาจจะเริ่มลดลงในเร็วๆ นี้”