ป่วยการเมือง ภาวะอารมณ์สู่โรคซึมเศร้า

แม้เหตุรุนแรงทางการเมืองจะจบสิ้นลงไปแล้ว แต่ร่องรอยความเสียหายยังมีปรากฎให้เห็นอยู่ โดยเฉพาะ “บาดแผลทางจิตใจ” ที่จำเป็นต้องได้รับการเยียวยาอย่างทันท่วงที

โดย-ธนวัฒน์ เพ็ชรล่อเหลียน

พญ.อัมพร เบญพลพิทักษ์ ผู้อำนวยการ สำนักพัฒนาสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข อธิบายว่า สิ่งที่มักจะเกิดขึ้นในไม่กี่ชั่วโมงแรกคืออาการตระหนกอย่างรุนแรง โดยจะมีอาการพูดเสียงดัง วิ่งวุ่น กรีดร้องเสียงดัง ร้องไห้ แต่บางกรณีอาจเป็นไปในลักษณะตรงข้าม คือปฏิเสธความจริง ไม่เชื่อว่าเรื่องนี้เกิดขึ้น ทั้งนี้ถือเป็นภาวะทางอารมณ์แต่ยังไม่เป็นโรค 

จากนั้นภาวะทางอารมณ์จะพัฒนาเป็นความวิตกกังวลเฉียบพลัน ซึ่งจะมีอาการนอนไม่หลับ เกิดภาพติดตา ฝันร้าย ตระหนกง่าย รู้สึกเหมือนกลับไปอยู่ในเหตุการณ์อีกครั้ง ทั้งนี้จะเกิดในระยะเวลาภายใน 1 เดือน และจะดีขึ้นเป็นลำดับหลังจากผ่าน 1 เดือนไปแล้ว

เธอ อธิบายต่อว่า หากอาการยังไม่ดีขึ้น ก็จะเป็นขั้นตอนที่จิตแพทย์ต้องวินิจฉัยแล้วว่าเป็นโรคภาวะวิตกกังวลรุนแรงหลังจากภัยพิบัติหรือไม่ โดยจะแสดงอาการเช่นเดียวกับภาวะอารมณ์ที่เกิดขึ้น ทั้งนี้โรคดังกล่าวอาจเกิดกับผู้ที่มีสภาพปกติในช่วงเวลา 1 เดือนแรกก็ได้ 

“บางคนช่วงเกิดเหตุยังไปช่วยเหลือผู้อื่น ยังไปงานศพผู้อื่นได้ แต่หลังจากนั้นหนึ่งเดือนผ่านไป เขากลับมีอาการขึ้น และกลายเป็นโรคในที่สุด”พญ.อัมพร ระบุ

พญ.อัมพร บอกว่า ถ้าดูแลเยียวยาตั้งแต่ยังเป็นภาวะทางอารมณ์อยู่ ก็จะลดอัตราการเป็นโรคได้ แต่อย่างไรก็ตามหากไม่ได้รับการรักษาหรือเยียวยาใดๆ ก็จะมีพัฒนาการของโรคกลายเป็นโรคซึมเศร้า คือเริ่มแยกตัวออกจากสังคม หันมาใช้สุราหรือยาเสพติดรักษาความกลัว ทะเลาะกับคนรอบข้าง และท้ายที่สุดจะลงเอยด้วยการฆ่าตัวตาย

สำหรับวิธีการเยียวยา เบื้องต้นจะลงไปพูดคุยเพื่อสร้างสัมพันธภาพที่ดี ให้ผู้ประสบเหตุสบายใจ รู้สึกปลอดภัย ซึ่งส่วนใหญ่ก็จะมีอาการดีขึ้น แต่อย่างไรก็ตามหากประเมินความรุนแรงของปัญหาแล้วพบว่า ผู้ประสบเหตุไม่สามารถผ่านปัญหาได้โดยลำพัง ก็จะต้องเข้าไปช่วยเหลือ อาทิ ให้ยา ทำจิตบำบัด เช่นการฝึกหายใจ การผ่อนคลายกล้ามเนื้อ จนกว่าคนเหล่านั้นจะสามารถรับรู้การควบคุมตัวเองได้

พญ.อัมพร กล่าวว่า จะติดตามประเมินผลจากความสัมพันธ์ของอาการกับระยะเวลาที่ผ่านไป ถ้ายังยิ้มได้ หัวเราะได้ ควบคุมตัวเองได้ ก็หมายความว่าเป็นปกติ