ต้องถ่ายโอนอำนาจ
การเสนอให้ 3 พื้นที่ ซึ่งประกอบด้วย เทศบาลเมืองแหลมฉบัง อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี อ.แม่สอด จ.ตาก และ อ.เกาะสมุย จ.สุราษฎร์ธานี
การเสนอให้ 3 พื้นที่ ซึ่งประกอบด้วย เทศบาลเมืองแหลมฉบัง อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี อ.แม่สอด จ.ตาก และ อ.เกาะสมุย จ.สุราษฎร์ธานี เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) รูปแบบพิเศษ เป็นแนวโน้มที่ดีที่จะให้ท้องถิ่นแต่ละแห่งพัฒนาตนเองไปตามศักยภาพ
จะเห็นได้ว่า นโยบายดังกล่าวของคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีความชัดเจนที่กำหนดให้แหลมฉบังเป็น อปท.พิเศษด้านการขนส่งสินค้าทางเรือ แม่สอดเป็น อปท.ด้านการค้าชายแดน และเกาะสมุยเป็น อปท.ด้านการท่องเที่ยว
แม้ว่าจะถือเป็นมิติใหม่ของการกระจายอำนาจ แต่บทเรียนของการกระจายอำนาจที่ผ่านมาก็ทำให้เห็นข้อที่น่ากังวลคือ ระบบการบริหารราชการส่วนกลาง โดยกระทรวง กรม และหน่วยงานต่างๆ ยังผูกขาดอำนาจไว้ ไม่ให้ท้องถิ่นจัดการได้อย่างแท้จริงตามเจตนารมณ์ อาจเนื่องจากอำนาจหน้าที่ด้านต่างๆ นั้น หมายถึงรายได้จากภาษีอากรและค่าธรรมเนียมการอนุญาตต่างๆ ที่ส่วนกลางยังต้องการบริหารจัดการเอง
การกระจายอำนาจที่ผ่านมา จึงเป็นเพียงแค่รูปแบบการเลือกตั้งผู้บริหารและสภานิติบัญญัติ แต่ส่วนท้องถิ่นไม่สามารถกำหนดแนวทางการพัฒนาของตนเองได้อย่างเต็มที่ด้วยข้อจำกัดด้านอำนาจและการจัดเก็บรายได้ดังที่กล่าวมาแล้ว
ล่าสุด การกระจายอำนาจให้ทั้ง 3 พื้นที่ แม้จะกำหนดให้แต่ละท้องถิ่นมีอำนาจตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมการลงทุน การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว กฎหมายว่าด้วยโรงงาน แต่ก็มีข้อจำกัดเอาไว้ว่า ทำได้เมื่อมีความพร้อมและคณะรัฐมนตรีเห็นสมควร
ถึงที่สุดการกระจายอำนาจเพื่อให้ท้องถิ่นจัดการตนเองก็คงเป็นเพียงรูปแบบเดิมๆ เพียงแต่บางพื้นที่ เช่น แม่สอด ก็จะมีการตั้งองค์กรเขตเศรษฐกิจพิเศษขึ้นมาทำหน้าที่ดังกล่าว โดยการควบคุมจากส่วนกลาง เพื่อให้การพัฒนาการลงทุนชายแดนมีความรวดเร็วคล่องตัวขึ้น ส่วนท้องถิ่นก็คงทำหน้าที่เดิมๆ ในการจัดการด้านสาธารณูปโภค สาธารณสุข การศึกษา
หากการพัฒนาพื้นที่เหล่านี้เดินหน้าไป ความเจริญเติบโตก็จะมากขึ้น สิ่งที่ตามมาคือ ปัญหาเมืองใหญ่ที่จะเกิดขึ้นกับเมืองใหม่เหล่านี้ บทเรียนที่ผ่านมาเห็นได้ชัดว่า ท้องถิ่นไม่มีความสามารถเพียงพอที่จะจัดการได้เอง ขณะที่การสั่งการของส่วนกลางก็ล่าช้า
ดังนั้น นอกจากการจัดตั้ง อปท.รูปแบบพิเศษแล้ว รัฐบาลควรกำหนดแนวทางหรือโรดแมปการถ่ายโอนอำนาจต่างๆ ให้ชัด เพื่อให้ท้องถิ่นใหม่ได้พัฒนาตนเองเตรียมพร้อมที่จะรับการถ่ายโอนอำนาจ ซึ่งจะทำให้การกระจายอำนาจบรรลุเจตนารมณ์ที่แท้จริง
