โจทย์ท้าทายนักยกร่างรธน."สกัดทุจริต-ทำผิดเลือกตั้ง"

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

หลังจากได้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ก็เข้าสู่กระบวนการคัดเลือกผู้ที่จะมาเป็นสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) โดยคาดว่าภายในเดือน ก.ย.นี้ จะได้เห็นโฉมหน้า 250 คนที่จะเข้ามามีส่วนร่วมกำหนดกติกาเพื่อปฏิรูปประเทศใหม่ รวมไปถึงการยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่ สปช.จะมีบทบาทสำคัญไม่น้อย

อย่างไรก็ตาม ผู้ที่จะมาร่างรัฐธรรมนูญถูกล็อกเนื้อหาจาก คสช. ที่กำหนดไว้เข้มข้นผ่านรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวในมาตรา 35 ไว้แล้ว ครอบคลุมเรื่องสำคัญ 10 ประการ เช่น กลไกการป้องกันทุจริต การห้ามไม่ให้ผู้ที่ถูกพิพากษาว่าทุจริตเลือกตั้งเข้าดำรงตำแหน่งทางการเมือง มาตรการป้องกันประชานิยม การผลักดันให้เกิดการปฏิรูปด้านต่างๆ

เจษฎ์ โทณะวณิก คณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม กล่าวว่า หลักการของมาตรา 35 สามารถป้องกันไม่ให้บุคคล หรือพรรคการเมืองที่ส่อทุจริตเข้าสู่ระบบการเมืองได้ และต้องการให้นักการเมืองเป็นอิสระจากพรรคการเมือง ปราศจากการชี้นำของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แต่ผู้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ต้องระวังในการเขียนรัฐธรรมนูญฉบับถาวรให้สอดคล้องกับหลักการนี้ เพราะการป้องกันไม่ให้บุคคล หรือพรรคการเมืองที่เคยทุจริต หรือส่อทุจริตเข้าสู่ระบบการเมือง อาจกลายเป็นการลิดรอน|เสรีภาพแทนการวางกรอบเขตเพื่อป้องกันการทุจริต เพราะตามหลักการควรสร้างความเข้มแข็งให้กับภาคประชาชนในการตรวจสอบ ไม่ใช่กีดกันนักการเหมืองหรือพรรคการเมือง

“บัญญัติ 10 ข้อ ในมาตรา 35 ความยากไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าจะนำหลักการไปร่างในรัฐธรรมนูญฉบับถาวรอย่างไร แต่คือการบังคับใช้ว่าจะสามารถปฏิบัติได้จริงหรือไม่ หากมีผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองละเมิดหลักการดังกล่าว”

ศ.สมคิด เลิศไพฑูรย์ อธิการบดี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และ สมาชิก สนช. กล่าวว่า มาตรา 35 จะกีดกันนักการเมือง หรือพรรคที่มีปัญหาได้หรือไม่ ขึ้นอยู่กับฝีมือคนที่จะร่างรัฐธรรมนูญฉบับถาวรว่าจะสามารถลงรายละเอียดได้มากแค่ไหน เช่น กรณีคดีทุจริตไม่มีอายุความได้หรือไม่ เอาเข้าจริงมันเขียนยาก เพราะรัฐธรรมนูญไม่สามารถเขียนให้ครอบคลุมได้ทุกเรื่อง แต่ถามว่าการเขียนเป็นกรอบกันไว้ ดีหรือไม่ ตอบว่าดี เช่น เดิมอดีตก่อนปี 2540 มีการจ่ายเงินอุดหนุน สส. แต่เมื่อมีรัฐธรรมนูญปี 2540 ยกเลิกงบ สส. การจัดสรรงบดังกล่าวหมดไป แม้พรรคการเมืองจะปรับตัวไปใช้วิถีทางอื่น แต่ดีกว่าไม่ทำอะไร

ศ.สมคิด กล่าวว่า อีกสิ่งที่น่าสังเกตในมาตรา 35 คือ มีการระบุถึงการป้องกันไม่ให้มีการแทรกแซง สส. หรือพรรคการเมือง เช่น อดีตมียุบพรรค แต่คนที่ถูกตัดสิทธิยังมีอิทธิพลเบื้องหลัง หลักการมาตรา 35 ที่กันคนพวกนี้ออกไปเพื่อให้นักการเมืองเป็นอิสระมากขึ้น

“สรุปแล้วจุดสำคัญที่จะทำให้หลักการของมาตรา 35 ในรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวถูกนำไปใช้อย่างมีประสิทธิภาพ ขึ้นอยู่กับ 1.ความสามารถของผู้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับถาวร จะต้องร่างกรอบกว้างแต่คงไว้ซึ่งหลักการ หรือเจตนาของผู้ร่างรัฐธรรมฉบับชั่วคราว และ 2.ข้อจำกัดของรัฐธรรมนูญ ที่ไม่ควรร่ายยาวจนกลายเป็นกฎหมาย จึงควรหาจุดกึ่งกลางระหว่างรายละเอียดของรัฐธรรมนูญและความครอบคลุมของหลักการ”

บัญญัติ 10 ข้อ ของมาตรา 35 ส่งผลให้รัฐธรรมนูญฉบับถาวรเกิดความเข้มแข็งหรือไม่ ศ.สมคิด เห็นว่า มีส่วนเสริมความแข็งแกร่งให้กับรัฐธรรมนูญแน่นอน เพราะรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวที่ผ่านมา ไม่ว่าของปี 2535 หรือปี 2549 ยังไม่เคยมีการระบุข้อความในลักษณะมาตรา 35 ที่บังคับให้คงไว้ซึ่งหลักการของผู้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว ซึ่งส่งสัญญาณไปยังผู้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับถาวร ให้พิทักษ์ซึ่งเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ถือเป็นจุดแข็งของรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่จะมีขึ้น

กิตติศักดิ์ ปรกติ อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มธ. กล่าวว่า เนื้อหาของมาตรา 35 ในรัฐธรรมนูญชั่วคราว จะมีประสิทธิภาพหรือไม่ ไม่ใช่จุดสำคัญ แต่เจตนารมณ์ของประชาชนต่างหากที่มีผลในทางปฏิบัติ เช่น หากเกิดการละเมิดหลักการในมาตราดังกล่าวโดยนักการเมืองหรือพรรคการเมือง และเป็นการกระทำที่ไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของประชาชนจริง ภาคประชาสังคมเองก็สามารถที่จะปกป้องเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญได้