วิวัฒนาการของนักประดิษฐ์ญี่ปุ่น

เดี๋ยวนี้เราคุ้นเคยกับการยื่นมือเข้าไปใต้ก๊อกอัตโนมัติ เพื่อล้างมือในห้างสรรพสินค้าดังๆ หรือตามสนามบินกันแล้ว นับเป็นนวัตกรรมประหยัดน้ำที่ได้ผลดีในราคาที่ไม่แพงอย่างที่คิดไว้ตอนแรกๆ เพราะค่าน้ำประปาในห้องบริการสาธารณะนั้นสูงทีเดียว เพราะมีคนที่ไม่ปิดก๊อกให้สนิทตอนล้างกันเสร็จแล้ว ส่วนหนึ่งงานวิจัยระบุว่า เชื้อโรคสะสมมากที่สุดในห้องน้ำที่มือจับก๊อกกับประตูเข้าออกห้องน้ำ...นี่เองที่ทำให้การติดตั้งก๊อกน้ำอัตโนมัติเป็นสิ่งที่สร้างความพึงพอใจให้ทุกฝ่าย ทั้งรัฐ ทั้งเจ้าของสถานที่ ทั้งการประปา กลุ่มคนรักน้ำ ประชาชนทั่วไป และลูกค้าของสถานที่นั้น

แก้ปัญหาที่ก๊อกแล้วก็ยังเจอปัญหาต้องใช้มือจับประตูลูกบิดตอนออกจากห้องน้ำหลังเพิ่งล้างมือเสร็จนั่นแหละ...ที่จริงหากต้องติดประตูหน้าห้องน้ำไว้ก็น่าจะลองใช้ประตูผลัก คือ ไม่ต้องดึง ไม่ต้องบิดลูกบิด...ไม่ใช่ติดตั้งประตูไฟฟ้า...จะเปลืองไปกันใหญ่ ทั้งเงินและพลังงาน

ที่จริงการออกแบบนั้น ถ้าใช้วิธีตั้งกำแพงบังตาอย่างง่ายๆ ก็เพียงพอแล้ว ไม่ต้องมีประตูปิดเปิดก็ทำได้ เพียงแต่เจ้าของอาคารบางครั้งก็กลัวเรื่องกลิ่นที่จะเล็ดลอดออกมา ซึ่งผมเห็นว่าแก้ไขป้องกันได้ ถ้ามีการจ้างคนรักษาความสะอาดอย่างดีสม่ำเสมอ และงานทำนองนี้...ในอนาคตจะมีคนที่พร้อมรับจ้างอยู่อีกไม่น้อย

ประเทศญี่ปุ่นที่อยู่ในภาวะสังคมสูงวัยนั้น พบว่างานหลายอย่างที่เป็นการทำได้ง่ายๆ เขาก็เอาเก็บไว้ให้คนสูงวัย คนพิการรายได้น้อยทำ เช่น งานเก็บเงินด่านจอดรถ ด่านทางด่วน ซุ้มบอกทาง ที่จำหน่ายตั๋วโดยสาร คนดูแลห้องน้ำ ซึ่งสะอาดเหลือเชื่อ มีอุปกรณ์ช่วยเหลือคนทำงานให้อยู่ในสุขอนามัยที่ดี งานจัดเรียงสินค้าที่ซูเปอร์มาร์เก็ต งานบรรจุสินค้าลงถุงในห้างให้แก่ลูกค้า งานควบคุมการรดน้ำสวนสาธารณะด้วยอุปกรณ์อัตโนมัติ งานจัดที่จอดรถแท็กซี่คอยรับผู้โดยสาร งานเติมถุงพลาสติกใส่ร่มเปียกสำหรับบรรจุเครื่องให้บริการตามหน้าอาคารสำนักงานขนาดใหญ่

แปลว่าหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติบางระบบนั้น ถูกออกแบบมาให้ช่วยคนสูงวัยและผู้พิการทำงานมีรายได้ให้ยังชีพต่อหลังเกษียณ หรือในหลายกรณี...ก่อนมีงานอย่างอื่นทำ

ในขณะเดียวกัน หุ่นยนต์ตัวเล็กตัวน้อยสารพัดก็กำลังทยอยออกสู่ตลาด เพื่อช่วยให้งานดูแลผู้สูงอายุง่ายขึ้น

ญี่ปุ่นมองว่า ผู้ประกอบอาชีพด้านการบริบาลผู้ป่วยและคนชรามีปัญหาปวดหลังปวดเอวกันมาก เพราะต้องพยุง ต้องอุ้ม ต้องยกวันละหลายๆ ครั้ง ซึ่งล้วนต้องทำในท่าที่บิดตัว ซึ่งขัดหลักสรีระที่เหมาะสม จึงออกแบบชุดประกอบแขนและขาตลอดถึงเอว ให้ผู้ดูแลผู้สูงอายุไว้สวมใส่ มองเผินๆ เหมือนกันดั้ม ที่ใบหน้าเป็นคนดูแลนั่นเอง เพราะแขนขากลเหล่านี้ เมื่อประกอบกับร่างกายผู้ดูแลแล้ว จะอุ้มยกยังไงก็ใช้แรงนิดเดียว...คล้ายๆ วิธีทำงานของหุ่นเหล็กในหนังอวตารนั่นแหละ

ส่วนผู้สูงอายุที่ถูกฝึกให้คุ้นกับการสวมใส่กลไกประกอบท่อนขาทั้งสองข้างแล้ว ก็จะสามารถเดินขึ้นลงบันไดในบ้าน สะพานลอย บันไดในรถใต้ดิน และใช้ชีวิตข้างนอกได้อย่างไม่ต้องกังวลว่าจะหน้ามืดหรือเสียสมดุลโดยง่าย เพราะเซ็นเซอร์ในอุปกรณ์เหล่านี้จะช่วยควบคุมการทรงตัว รวมทั้งลดการกระแทกและการออกแรงเกินขนาดของกล้ามเนื้อ

อุปกรณ์กลไกเหล่านี้ถูกออกแบบซ้ำแล้วซ้ำอีก เพื่อให้มีขนาดเล็กลงและมีพลังแบตเตอรี่ที่นานขึ้น...

รถไฟฟ้าเสียบปลั๊กชาร์จตัวเองนั้น บัดนี้นอกจากจะใช้พลังงานโซลาร์เซลล์จากหลังคาบ้านแล้ว ตอนกลางคืนรถคันเดียวกันจะถนอมแบตเตอรี่ตัวเองด้วยการคายประจุไฟฟ้ากลับเข้าไปให้โคมไฟในบ้านของเจ้านายจนกว่าจะหมดในช่วงก่อนนอนแล้วจึงเริ่มชาร์จตัวเองจากแผงหลังคาใหม่พร้อมใช้งานในวันรุ่งขึ้น

ตุ๊กตาหมาไอโบ้ที่เคยเข้าใจว่าเป็นได้เพียงของเล่นแก้เหงาให้เจ้านายนั้น บัดนี้ได้รับการพัฒนาให้เป็นสุนัขเฝ้าบ้านที่ส่งสัญญาณภาพและเสียงเมื่อมีสิ่งผิดปกติไปยังเจ้าของบ้าน รวมทั้งมันตรวจจับการเคลื่อนไหวของผู้สูงวัยในบ้านว่ายังเคลื่อนไหวเป็นปกติแค่ไหน ด้วยการคอยตรวจจับท่าทีการเดิน

นอกจากนี้ ยังคอยสื่อสารกับเครื่องไฟฟ้าและเตาไฟฟ้าในบ้านที่มีบลูทูธว่าเจ้านายลืมปิดเครื่อง ลืมปิดแอร์ ลืมปิดแก๊สหรือไม่ รวมทั้งถ้าเจ้านายผู้สูงวัยของมันหลับหรือเงียบไปในห้องใดห้องหนึ่งนานผิดปกติ โดยไม่มีการขยับเขยื้อนจากที่ตั้งโปรแกรมล่วงหน้าไว้ มันจะส่ง SOS ไปหาญาติหรือห้องฉุกเฉินทางโทรศัพท์

ส่วนนวัตกรรมก๊อกน้ำอัตโนมัติที่กล่าวตอนต้นนั้น บัดนี้ บริษัท โตโต้ ของญี่ปุ่นได้จดสิทธิบัตรใหม่อีกขั้น...เพราะรุ่นใหม่ไม่ต้องเสียบปลั๊กไฟฟ้าแล้ว แต่ใช้แรงดันของน้ำที่พุ่งมากับท่อประปานั่นแหละ ปั่นไฟฟ้าเข้าไปเก็บในแบตเตอรี่ขนาดเล็กให้ผู้ใช้คนถัดๆ ไปยื่นแขนมาล้างมือต่อ และพลังน้ำที่พุ่งออกมาก็สะสมให้คนถัดไปไม่รู้จบ...และราคาก็จะลดลงเมื่อเวลาผ่านไปสักระยะหนึ่ง...หรือเมื่อมีการผลิตออกมาใช้จำนวนมาก...เจ๋งมั้ย