ไก่ไทยมาตรฐายโลกชูสวัสดิภาพสัตว์ตอบโจทย์อาหารปลอกภัย

เมื่อเร็วๆ นี้มี การส่งต่อคลิปที่นำเสนอถึงอุตสาหกรรมการเลี้ยงไก่ของประเทศไทยที่คลาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริงค่อนข้างมาก อันอาจนำไปสู่ความเข้าใจผิดของประชาชนผู้บริโภคชาวไทย ตลอดจนประเทศคู่ค้าที่มีคำสั่งซื้อเนื้อไก่จากประเทศไทยมาอย่างยาวนาน ... ในฐานะภาครัฐที่กำกับดูแลมาตรฐานการเลี้ยงสัตว์ดังกล่าว จึงไม่สามารถนิ่งนอนใจ และจำเป็นต้องขออธิบายข้อเท็จจริงสู่สังคม

กระบวนการเลี้ยงไก่ในปัจจุบัน หากเป็นการเลี้ยงเพื่อการบริโภคในเชิงอุตสาหกรรม ไม่ว่าจะเลี้ยงจำนวนเท่าไหร่ก็ตาม กรมปศุสัตว์จะมีมาตรการเข้าไปกำกับดูแล เพื่อให้การเลี้ยงไก่นั้นเป็นอาชีพที่สุจริต ไม่ส่งผลกระทบในด้านต่างๆ เช่น สิ่งแวดล้อม ทั้งในเรื่องของมลภาวะทางอากาศ น้ำ โรคระบาดสัตว์ต่างๆ ไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้เลี้ยง ผู้บริโภค ที่สำคัญ สุขอนามัยของผู้บริโภค รวมถึงสวัสดิภาพสัตว์ที่จะต้องคำนึงถึงเพื่อให้ไก่ที่เลี้ยงนั้นมีสุขภาพและมีความเป็นอยู่ที่ดี โดยกระบวนการเลี้ยงที่ตอบสนองต่อเรื่องดังกล่าวนั้น ต้องอาศัยการเลี้ยง การจัดการที่ถูกต้องตามหลักวิชาการ ซึ่งเรียกว่ามาตรฐานฟาร์ม หรือการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี ส่วนการเลี้ยงไก่เพื่อบริโภคในครัวเรือน ที่มีรูปแบบการเลี้ยงตามธรรมชาติ กรมปศุสัตว์จะให้การดูแลในเรื่องของการป้องกันโรคเป็นหลัก

อาชีพการเลี้ยงไก่เป็นอาชีพอิสระ เกษตรกรสามารถประกอบอาชีพนี้ได้โดยไม่จำเป็นต้องเลี้ยงในฟาร์มขนาดใหญ่ เพียงแต่การเลี้ยงในเชิงอุตสาหกรรมเพื่อการบริโภคหรือจำหน่าย จำเป็นต้องมีการเลี้ยง การจัดการที่ดี เพื่อให้เกษตรกรมีผลตอบแทนการเลี้ยง มีรายได้เลี้ยงครอบครัว ขณะที่ต้องไม่สร้างความรำคาญหรือก่อมลพิษต่อชุมชนรอบข้าง รวมถึงประชาชนได้บริโภคเนื้อสัตว์ที่ผลิตอย่างถูกสุขลักษณะ และมีความปลอดภัยต่อผู้บริโภค ซึ่งภาครัฐโดยกรมปศุสัตว์มีหน้าที่กำกับดูแลการประกอบกิจการดังกล่าวให้ถูกต้องตามหลักวิชาการที่เกี่ยวข้องทั้งหมด

ต่อข้อกล่าวหาที่ว่า การเลี้ยงไก่ในอุตสาหกรรมไก่นั้น จะเลี้ยงอย่างแออัด หนาแน่น นำไปสู่การเจ็บป่วยของไก่นั้น ต้องขอเรียนว่าไม่เป็นความจริงเลย เพราะปัจจุบันผู้บริโภคและประเทศผู้นำเข้าเนื้อไก่จากไทย ให้ความสนใจบริโภคสินค้าที่ผลิตจากแหล่งผลิตที่คำนึงถึงหลักสวัสดิภาพสัตว์ที่ดีมากขึ้น รัฐบาลของประเทศผู้นำเข้าได้นำเอาประเด็นด้านการคุ้มครองสวัสดิภาพสัตว์เชื่อมโยงไว้กับการค้า ผู้ประกอบการเลี้ยงสัตว์จึงต้องปฏิบัติตามมาตรฐาน หลักเกณฑ์ และกฎหมายที่ประเทศผู้นำเข้ากำหนดสวัสดิภาพสัตว์ โดยเฉพาะสหภาพยุโรป หรือ EU ที่พยายามผนวกเรื่องนี้เข้าเป็นหนึ่งในพันธกรณีเจรจาเอฟทีเอระหว่างสหภาพยุโรปกับประเทศคู่ค้าด้วย และ EU นี่เองที่เป็นต้นแบบของมาตรฐาน Animal Welfare หรือหลักสวัสดิภาพสัตว์ ซึ่งหมายถึงการเลี้ยงหรือการดูแลสัตว์ให้มีความเป็นอยู่ในสภาวะที่เหมาะสม มีสุขอนามัยที่ดี มีที่อยู่ อาหาร และน้ำอย่างเพียงพอ ภายใต้หลักการ 5 ข้อ (Five Freedoms) ได้แก่ 1.) สัตว์ต้องไม่หิว กระหาย และไม่ขาดอาหาร โดยเตรียมอาหาร น้ำสะอาดอย่างเพียงพอต่อความต้องการของสัตว์ 2.) สัตว์ต้องไม่เกิดความกลัว และทุกข์ทรมาน โดยจัดสภาพแวดล้อมรอบตัวสัตว์ให้มีความเครียดน้อยที่สุด 3.) สัตว์อยู่สบาย โดยจัดการสิ่งแวดล้อมรอบตัวสัตว์ ให้สัตว์อยู่สบาย ในลักษณะที่เป็นธรรมชาติของสัตว์ เช่น มีร่มเงา มีหลังคากันแดดและฝน 4.) สัตว์ไม่เจ็บปวด บาดเจ็บ และไม่เป็นโรค โดยปฏิบัติต่อสัตว์ด้วยความระมัดระวัง และวินิจฉัยโรคสัตว์ด้วยความรวดเร็วและถูกต้อง เพื่อแก้ปัญหาอย่างทันท่วงที และ 5.) สัตว์ต้องสามารถแสดงพฤติกรรมปกติได้ ไม่ควรถูกจำกัดการเคลื่อนไหว หรือการแสดงออกทางพฤติกรรมตามธรรมชาติ

การกำกับการเลี้ยงไก่ด้วยหลักสวัสดิภาพสัตว์ที่ดี นอกจากจะตอบสนองประเทศคู่ค้าในการส่งออกแล้ว ยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตสัตว์ เพราะช่วยลดความเครียดของสัตว์ เพิ่มความต้านทานโรค ลดการเกิดโรค สัตว์จะมีสุขภาพที่ดีขึ้น และส่งผลให้ได้เนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์สัตว์ที่มีคุณภาพดี ลดการใช้ยาลงโดยอัตโนมัติ ดังนั้นคำกล่าวที่ว่าการเลี้ยงสัตว์ในระบบอุตสาหกรรมใช้ยาปฏิชีวนะเป็นจำนวนมาก จึงตรงข้ามกับความเป็นจริงอย่างชัดเจน

สำหรับประเด็นของการใช้ฮอร์โมนเร่งโตในไก่นั้น ยิ่งเป็นไปได้ยาก เพราะปัจจุบันการเจริญเติบโตของไก่เกิดจากการปรับปรุงพัฒนาสายพันธุ์สัตว์ ที่มีความสามารถในการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อได้ดียิ่งขึ้น ทำให้ดูว่าสัตว์มีการเจริญเติบโตเร็ว โดยประเทศไทยจะมีผู้นำเข้านำสายพันธุ์ไก่ในระดับ Grandparent Stock จากต่างประเทศ เพื่อมาผลิตไก่พันธุ์ ไก่เนื้อ หรือไก่ไข่

โดยกรมปศุสัตว์มีกฎหมายควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ ควบคุมดูแลอยู่ อีกทั้งผู้นำเข้าเนื้อไก่จากต่างประเทศ ทั้งสหภาพยุโรป ญี่ปุ่น ยังมีการตรวจสอบอย่างเข้มข้น นอกจากมีการสุ่มตรวจที่ปลายทางแล้ว ยังส่งผู้ตรวจสอบมาประเมินระบบการควบคุมของประเทศไทย โดยกรมปศุสัตว์อย่างสม่ำเสมอ ขณะที่ภาคเอกชนเองก็จะถูกตรวจสอบโดยบริษัทผู้ซื้อด้วย และที่ผ่านมาอุตสาหกรรมการเลี้ยงสัตว์ของไทย ได้รับการยอมรับว่ามีมาตรฐานการเลี้ยงที่ดีและใช้มาตรฐานเดียวกัน โดยไม่แยกว่าเป็นการเลี้ยงเพื่อส่งออกหรือบริโภคภายใน ในฐานะผู้กำกับดูแลจึงสามารถยืนยันได้ว่าไม่มีการใช้สารเร่งโตแต่อย่างใด

ภาพของการให้วัคซีนในไก่แต่ละช่วงวัยนั้น ถือเป็นเรื่องปกติ เพราะไก่ต้องได้รับวัคซีน ไม่ต่างจากเด็กๆ ซึ่งการให้วัคซีนและให้ยา มีวัตถุประสงค์ในการใช้แตกต่างกัน โดย “วัคซีน” จะใช้เพื่อป้องกันโรคในไก่ ส่วน “ยา” ใช้เพื่อการรักษาโรค ขณะที่ “วิตามิน” อยู่ในกลุ่มสารโภชนะที่ให้ตามความต้องการของสัตว์ จึงไม่ควรเหมารวมว่าทั้งหมดคือการใช้ยา

ตลอดช่วง 3 ปี (2554-2556) ประเทศไทยผลิตเนื้อไก่ได้มากเป็นอันดับ 9 ของโลก และสามารถส่งออกเนื้อไก่ได้มากเป็นอันดับที่ 3 รองจากบราซิล (3.6 ล้านตัน) และสหภาพยุโรป (1 ล้านตัน) คาดว่าปี 2556 นี้ ไทยจะสามารถส่งออกได้ประมาณ 620,000 ตัน ซึ่งจะเพิ่มขึ้นจากปีที่แล้วประมาณ 33.94% (ปี 2555 ส่งออกได้ 462,880 ตัน) โดยไทยมีประเทศคู่ค้าทั่วโลกไม่น้อยกว่า 50 ประเทศ อาทิ กลุ่มประเทศสหภาพยุโรป ญี่ปุ่น รัสเซีย แคนาดา เกาหลีใต้ แอฟริกาใต้ สิงคโปร์ ฮ่องกง และตะวันออกกลาง เป็นต้น มีอีกหลายประเทศที่มีความต้องการนำเข้าเนื้อไก่จากประเทศไทย แต่ยังอยู่ในระหว่างขั้นตอนของการดำเนินตามขั้นตอนด้านสุขอนามัย อาทิ ประเทศฟิลิปปินส์ อิหร่าน อียิปต์ เป็นต้น ข้อมูลนี้จึงสามารถยืนยันได้ว่าไก่ไทยได้รับความนิยมจากผู้บริโภคต่างชาติเป็นอย่างมาก

คนไทยควรเชื่อมั่นว่า การเลี้ยงไก่ของบ้านเรามีมาตรฐานระดับโลก เป็นที่ยอมรับของนานาประเทศ และได้รับการรับรองตลอดจนกำกับดูแล ทั้งจากหน่วยงานในประเทศ คือ กรมปศุสัตว์ และหน่วยงานของประเทศผู้นำเข้า พวกเราทุกคนได้อยู่ในประเทศที่มีมาตรฐานการเลี้ยงสัตว์ที่ดี มีความมั่นคงทางอาหาร และได้บริโภคสินค้าเนื้อสัตว์ที่ปลอดภัย ในราคาคุ้มค่ากับอาหารที่ได้รับ...จึงไม่ควรคล้อยตามข้อมูลผิดๆ ที่ส่งต่อกันโดยปราศจากที่มาที่ถูกต้อง