เรื่องของความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจระดับภูมิภาค

คนไทยไม่ว่าจะเป็นสื่อ นักวิชาการ นักธุรกิจ ในช่วงนี้ก็พากันพูดถึงแต่ AEC (ASEAN Economic Community) เพราะ AEC เริ่มมาจ่อที่ปากประตูแล้ว เป็นอะไรที่ใกล้ตัวมาก เนื่องจากว่าประเทศที่จะทำการค้าขายกันก็เป็นประเทศเพื่อนบ้านที่อยู่รอบๆ ตัวเรานี่เอง แต่ถึงกระนั้นก็ยังปรากฏว่าผลการสำรวจความรู้ ความเข้าใจในเรื่อง AEC ของคนไทย โดยทั่วไปเมื่อมีการประเมินผลออกมาแล้วไม่ดีนัก กล่าวคือ คนไทยอีกกว่าครึ่ง ซึ่งถ้าผู้เขียนจำตัวเลขไม่ผิดน่าจะ 60% กว่า ที่ไม่ทราบเรื่อง AEC เนื่องจากยังเห็นว่าการประชาสัมพันธ์มีน้อย ไม่ทั่วถึง รูปแบบของการให้ความรู้เรื่อง AEC ไม่ครอบคลุม ฯลฯ ก็น่าเห็นใจหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง ผู้เขียนเองอ่านแล้วก็เหนื่อยแทน ถ้าคนไทยอีกจำนวนมากยังไม่รักการอ่าน ติดตามและวิเคราะห์ข่าวสาร แต่กลับชอบความบันเทิง ติดตามละครเรื่องต่างๆ ตบตีกันบ้าง คุณชายบ้าง เราก็คงต้องอยู่กันแบบไทยๆ ต่อไป

แต่ที่ผู้เขียนตั้งใจจะเขียนในวันนี้ ไม่ใช่เรื่อง AEC แต่เป็นเรื่องที่ก้าวไปมากกว่า AEC เพราะ AEC นั้นเป็นการเปิดเสรีสินค้า การค้าบริการ และการลงทุน คือ 3 เสาหลัก และดำเนินการกันระหว่างประเทศที่เป็นสมาชิกอาเซียน 10 ประเทศ คือ บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ ไทย กัมพูชา ลาว พม่า และเวียดนาม แต่ที่จะเขียนถึงต่อไปนี้ที่จะเรียกว่าก้าวไกลกว่า AEC หรือไม่ ผู้เขียนก็ยังไม่แน่ใจ แต่ที่แน่ใจได้ก็คือ เป็นข้อตกลงที่ครอบคลุมประเทศมากกว่า ASEAN 10 ประเทศที่กล่าวถึงข้างต้น เนื่องจากเป็นสิ่งที่เขาเคยเรียกกันอย่างไม่เป็นทางการว่า อาเซียนบวก 6 คือ อาเซียน 10 ประเทศ บวกกับประเทศที่ถือว่าอยู่ในเอเชียอีก 6 ประเทศ

ที่ผู้เขียนใช้คำว่า “ถือว่าอยู่ในเอเชีย” หรือที่จริงจัดว่าอยู่ในเอเชีย เพราะสถานที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ก็คือ ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ที่ประชากรไม่ได้มีรูปพรรณสัณฐานเป็นเอเชียนั่นเอง โดยสรุปอีก 6 ประเทศที่มาบวกกับอาเซียน 10 ประเทศนั้น ได้แก่ จีน ญี่ปุ่น สาธารณรัฐเกาหลี อินเดีย ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ และมีชื่อเป็นทางการว่า “ความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาค (Regional Comprehensive Economic Partnership) หรือเรียกสั้นๆ ว่า “อาร์เซ็ป” มาจากตัวย่อ คือ “RCEP” ดังนั้นวันหลังหากท่านผู้อ่านได้ยินคำว่า “อาร์เซ็ป” ก็คือไอ้เจ้า “RCEP” หรือความตกลงดังกล่าวข้างต้นนี่เอง อาเซียนก็เหมือนกับความตกลงทางเศรษฐกิจหรือความตกลงต่างๆ ของโลกที่ชอบมีตัวย่อมากมาย เรียกกันจนงงไปข้าง ไม่ทราบว่าอะไรเป็นอะไร

สำหรับ RCEP นี้ เป็นผลมาจากที่ผู้นำอาเซียนต้องการให้มีการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจที่ใหญ่ขึ้นมากกว่าที่มีมา เพื่อให้เกิดตลาดใหญ่ ทำการค้าขายกันเอง เนื่องจากทางทวีปอเมริกาเองก็มีความตกลงการค้าเสรีระหว่างสหรัฐ เม็กซิโก และแคนาดา แล้วต่อมาสหรัฐก็ทำความตกลงกับหลายประเทศในอเมริกาใต้อีก เช่น ชิลี เป็นต้น ทวีปยุโรปเองก็มีสหภาพยุโรปที่สมาชิกเพิ่มขึ้นเป็นลำดับ โดยรวมยุโรปตะวันออกเข้ามาเรื่อยๆ ขณะที่การเจรจาการค้าหลายฝ่ายรอบโดฮาภายใต้องค์การการค้าโลก (WTO – World Trade Organization) กลับมีความคืบหน้าไปได้น้อย หรือทำท่าว่าจะไม่สามารถจบลงได้ ดังนั้นเอเชียเองจึงต้องหันหน้ามาพึ่งกันเองมากขึ้น

เอเชีย 16 ประเทศดังกล่าวข้างต้น มีประชากรรวมกันถึง 3,300 ล้านคน หรือคิดเป็นประมาณ 50% ของประชากรโลก และส่วนใหญ่ก็เป็นประชากรที่มีอำนาจซื้อ หากดูจาก GDP (Gross Domestic Product) ก็มีสูงถึง 17,100 พันล้านเหรียญสหรัฐ หรือประมาณ 27% ของ GDP โลก ทั้งนี้ผู้นำอาเซียนได้วางแนวไว้ว่าความตกลง RCEP นี้จะมีมาตรฐานกว้างและเข้มข้นกว่าความตกลงการค้าเสรีที่อาเซียนได้ทำไว้เดิมกับคู่เจรจา ที่เรียกว่า “อาเซียน +1” เช่น ความตกลง “อาเซียน–จีน” เป็นต้น หรือพูดง่ายๆ ก็คือ เป็นการทำความตกลงอาเซียน +1 ห้ากรอบ 6 ประเทศที่ทำกันไว้มาร่วมกันเจรจา โดยนำประเทศที่ยังไม่มี FTA หรือการเจรจาเปิดเสรีการค้ามารวมด้วย มีการร่วมกันสร้างกฎเกณฑ์ใหม่ด้วยกัน

และที่ผู้เขียนต้องนำมาเขียนถึงนี้ เพราะสิ่งที่กล่าวมาข้างต้นนั้นเขาได้เริ่มก่อเป็นรูปร่างขึ้นแล้ว มีการหารือกันเพื่อจัดทำกรอบการเจรจา กำหนดทิศทางและแนวทางสำหรับการเจรจาเปิดตลาดสินค้า บริการ การลงทุน และหลักการเจรจาในประเด็นการค้าอื่นๆ ภายใต้ RCEP รวมทั้งมีการจัดตั้งกรอบการทำงาน และคณะกรรมการเจรจาการค้า (Trade Negotiation Committee) ขึ้นแล้ว เรียกกันย่อๆ ว่า RCEP – TNC โดยคณะกรรมการจะต้องรายงานกรอบการดำเนินการต่อที่ประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสทางเศรษฐกิจของอาเซียน (SEOM – Senior Economic Official Meeting)

กรอบการเจรจาที่เขาเรียกว่า Scoping Paper นั้น ในส่วนของการค้าสินค้า จะมีการยกเลิกมาตรการทางภาษี และมาตรการที่มิใช่ภาษีต่างๆ เช่น พิธีทางศุลกากร ฯลฯ ในส่วนของการค้าบริการก็จะให้มีการเปิดเสรีด้านการค้าบริการ และในส่วนของการลงทุน ระดับการเปิดเสรีก็กำหนดไว้ว่าไม่ควรน้อยกว่าอาเซียน +1 ซึ่งถึงแม้การเจรจายังต้องฟันฝ่ากันไปอีกนาน แต่ท่านผู้อ่านน่าจะได้ทราบแต่เนิ่นๆ เพื่อจะได้ติดตาม ให้ความเห็น เรียนรู้ และเตรียมตัวไปด้วย จะได้ไม่เหมือนกรณีของ AEC

ที่สำคัญ หน่วยงานเจ้าของเรื่องเขาได้จัดสัมมนาเผยแพร่ความรู้ และรับฟังความเห็นไปถึง 2 ครั้งแล้ว เท่าที่ผู้เขียนทราบก็เลยนำมาเตือนๆ กันไว้อีกทางหนึ่ง