สังเขปพระวิหาร

โดย...เจษฏ์ โทณธวณิก นักวิชาการอิสระ

ช่วงนี้มีคนถามเรื่องเขาพระวิหารบ่อย ลองเก็บข้อมูลดูประวัติกว่าจะมาถึงข้อพิพาทในวันนี้ก็น่าสนใจ

เรื่องเริ่มเมื่อฝรั่งเศสเข้าครอบครองอินโดจีน ก็ได้มีการทำสนธิสัญญาปี 2447 ในการปักปันเขตแดนกับราชอาณาจักรสยาม สนธิสัญญาระบุให้ใช้สันปันน้ำเป็นเส้นแบ่งพรมแดน มีผลให้ปราสาทพระวิหารอยู่ในดินแดนไทย ต่อมาปี 2451 ฝรั่งเศสได้จัดทำแผนที่ฝ่ายเดียว ส่งมอบให้สยามหลายแผ่น มีแผ่นหนึ่งคือ “แผ่นดงรัก” ที่ครอบคลุมพื้นที่ปราสาทพระวิหาร และไม่ได้ใช้แนวสันปันน้ำเป็นเส้นแบ่งพรมแดน ทำให้ปราสาทในแผนที่อยู่ในดินแดนของกัมพูชา

ต่อมาปี 2483 ฝรั่งเศสแพ้สงครามต่อเยอรมนี จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีขณะนั้น ยื่นข้อเสนอเรียกร้องดินแดนที่เสียสมัยรัชกาลที่ 5 คืนจากฝรั่งเศส ซึ่งฝรั่งเศสปฏิเสธ จนต่อมาเกิดสงครามพิพาทอินโดจีนระหว่างไทยกับฝรั่งเศสขึ้นในปี 2484 ประเทศไทยได้รับชัยชนะ

หลังจากนั้นประเทศญี่ปุ่นได้เสนอตัวเข้ามาเป็นคนไกล่เกลี่ย ทำให้ฝรั่งเศสตกลงคืนจังหวัดไชยบุรี จำปาศักดิ์ เสียมราฐ และพระตะบองให้กับไทยตามอนุสัญญาโตเกียว ปราสาทพระวิหารจึงกลับมาอยู่ในดินแดนไทย ต่อมาเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 รัฐบาลไทยประกาศเป็นพันธมิตรกับญี่ปุ่น

การณ์กลับเป็นว่าญี่ปุ่นเป็นฝ่ายแพ้สงคราม ประเทศไทยต้องรักษาสถานะตัวเองไม่ให้เป็นฝ่ายแพ้สงครามไปด้วย และด้วยความต้องการเข้าเป็นสมาชิกสหประชาชาติ จึงตกลงคืนดินแดน 4 จังหวัดให้ฝรั่งเศส ทำให้ปราสาทพระวิหารกลับไปอยู่บริเวณชายแดนไทยกัมพูชา ต่อมาในปี 2497 ฝรั่งเศสแพ้สงครามต่อเวียดนามที่เดียนเบียนฟู ต้องถอนทหารออกจากอินโดจีน ประเทศกัมพูชาได้รับเอกราชตามสนธิสัญญาเจนีวา

ภายหลังกัมพูชาได้รับเอกราช เจ้านโรดม สีหนุ กษัตริย์กัมพูชาสละราชสมบัติเข้าสู่การเมือง ได้ดำรงตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรี จากนั้นได้ประกาศเรียกร้องให้ไทยคืนปราสาทพระวิหาร ทางประเทศไทยไม่ยอม เจ้านโรดม สีหนุ จึงตัดสัมพันธ์ทางการทูตกับไทย เมื่อวันที่ 24 พ.ย. 2501

ในปีต่อมา เมื่อวันที่ 6 ต.ค. 2502 เจ้านโรดม สีหนุ ได้ฟ้องร้องต่อศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ หรือที่เราเรียกกันว่าศาลโลก ให้ไทยคืนปราสาทพระวิหารให้ โดยฝ่ายกัมพูชามีนายดีน แอจิสัน อดีตรัฐมนตรีต่างประเทศของสหรัฐอเมริกา เป็นหัวหน้าคณะ กับพวกรวม 9 คน ฝ่ายไทยต่อสู้คดีโดยมี ม.ร.ว.เสนีย์ ปราโมช อดีตนายกรัฐมนตรีของไทย เป็นหัวหน้าคณะ กับพวกรวม 13 คน เป็นทนายฝ่ายไทย

ผลของคดีดังกล่าวเป็นเช่นไร เราท่านก็คงพอทราบกันอยู่ แต่เหตุการณ์ช่วงนั้นและต่อมาเป็นเช่นไร เอาไว้คราวหน้ามาคุยกันต่อ