กรุงเทพฯ โตช้า หัวเมืองโตเร็ว เมกะเทรนด์...ที่มาแน่

ผมคิดว่าคุณผู้อ่านบางท่านอาจจะเคยได้ยินคำว่า “Bangkok is Thailand. Thailand is Bangkok” ซึ่งผมเองเคยได้ยินคำพูดทำนองนี้สัก 23 ครั้งจากเพื่อนชาวต่างชาติที่รู้จักกัน

อย่างไรก็ตาม ผมคิดว่า กรุงเทพฯ กำลังจะเปลี่ยนไป และในขณะเดียวกันอีกหลายๆ เมืองในประเทศไทยก็กำลังจะเปลี่ยนไปด้วย ซึ่งจะส่งผลให้ลักษณะความเป็นเมืองในแต่ละส่วนของประเทศไทยเปลี่ยนแปลงไปเป็นอย่างมากในช่วงระยะเวลา 5-10 ปีต่อจากนี้ นับจาก กรุงเทพฯ ไปถึงบรรดาหัวเมืองต่างๆ ที่กระจายกันอยู่ในทุกภาคของประเทศไทย โดยมีรายละเอียดดังนี้ครับ

1.เมื่อถึงเวลาที่บรรดาหัวเมืองจะโต

โดยปกติแล้วขนาดของประชากรคนเมืองในเขตเมืองต่างๆ ในประเทศ มักจะเป็นไปตามกฎความสัมพันธ์เชิงประจักษ์ที่เรียกว่า “กฎลำดับขนาด” (RankSize Rule) ที่ว่า เมืองที่มีประชากรคนเมืองมากเป็นอันดับที่ 2 จะมีจำนวนประชากรคนเมืองเป็นครึ่งหนึ่งของเมืองที่มีประชากรคนเมืองมากที่สุด เมืองที่มีประชากรคนเมืองมากเป็นอันดับที่ 3 ก็จะมีจำนวนประชากรคนเมืองเป็นครึ่งหนึ่งของเมืองอันดับที่ 2 เช่นกัน และความสัมพันธ์จะเป็นไปในลักษณะนี้ต่อเนื่องกันไป

แต่ในประเทศไทย กลับพบว่า คนจำนวนมหาศาลจะอาศัยอยู่กันแต่ในกรุงเทพฯ ซึ่งได้ทำให้กรุงเทพฯ เป็นเมืองที่มีประชากรอาศัยอยู่ในเขตเมืองมากที่สุดในประเทศ ส่วนเมืองที่มีประชากรอาศัยอยู่ในเขตเมืองมากไม่ว่าจะเป็น นครราชสีมา เชียงใหม่ อุดรธานี พบว่าส่วนใหญ่จะกระจุกตัวอยู่แต่ในอำเภอเมืองเท่านั้น ซึ่งถือได้ว่ามีจำนวนประชากรคนเมืองที่น้อยมากเมื่อเทียบกับกรุงเทพฯ

ประเทศอื่นๆ ในภูมิภาค พบว่า ในเกาหลีใต้และมาเลเซีย เมืองที่มีประชากรคนเมืองมากเป็นอันดับที่ 2 ของแต่ละประเทศมีขนาดถึง 36% และ 49% ของเมืองอันดับที่ 1 ของแต่ละประเทศตามลำดับ

ดังนั้น ประชากรคนเมืองของบรรดาหัวเมืองต่างๆ ของไทย จึงน่าจะมีโอกาสเติบโตขึ้นได้อีกมาก นอกจากนั้นการพัฒนาสู่ความเป็นเมืองได้ย้ายออกจากกรุงเทพฯ ไปสู่บรรดาหัวเมืองไปแล้ว เนื่องจากการที่กรุงเทพฯเริ่มโตช้าลง เมื่อเทียบกับบรรดาหัวเมืองในจังหวัดอื่นๆ โดยจังหวัดที่มีจำนวนประชากรคนเมืองเติบโตอย่างรวดเร็ว ได้แก่นครราชสีมา สงขลา อุบลราชธานี อุดรธานี และชลบุรี เป็นต้น

2.ผู้บริโภคในเมืองอยู่ที่ไหน?

ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ ธนาคารไทยพาณิชย์ ได้ทำการวิจัยพฤติกรรมของประชากรที่อาศัยอยู่ในเมือง พบว่า มีกำลังแรงงานทั่วประเทศจำนวนทั้งสิ้นประมาณ 38.3 ล้านคน มีเพียง 11.8 ล้านคน ที่อยู่อาศัยในเขตเมือง และมีเพียง 3.7 ล้านคน ที่เข้าข่ายกลุ่มผู้บริโภคในเมือง นั่นคือเป็นผู้มีรายได้ต่อเดือนสูงกว่า 1.5 หมื่นบาท และอยู่อาศัยในเขตเมือง โดยมีเพียง 1 ล้านคน ที่มีรายได้ต่อเดือนสูงกว่า 3.5 หมื่นบาท และที่เหลืออีก 2.7 ล้านคน จะมีรายได้อยู่ในระดับ 1.5-3.5 หมื่นบาทต่อเดือน

นอกจากนั้น ยังพบต่อไปอีกว่า มีผู้บริโภคในเมืองที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพฯ และปริมณฑลมีประมาณ 2 ล้านคน คิดเป็นประมาณ 55% หรืออาจกล่าวได้ว่า...มากกว่าครึ่งหนึ่งของผู้มีรายได้สูงกว่า 1.5 หมื่นบาทต่อเดือน อาศัยอยู่ในกรุงเทพฯ และปริมณฑล ส่วนอีก 1.7 ล้านคน หรือ 45% ของกลุ่มผู้บริโภคดังกล่าวกระจายตัวไปตามเขตเมืองของจังหวัดต่างๆ

3.การเกิด Urbanization อย่างรวดเร็วในบรรดาหัวเมือง

วศิน วณิชย์วรนันต์ รองกรรมการผู้จัดการ ธนาคารกสิกรไทย ให้ข้อสังเกตเกี่ยวกับการเกิด “สังคมเมือง (Urbanization)” ไว้ว่า ในบรรดาจังหวัดหัวเมืองต่างๆ ทั่วประเทศไทยได้เกิด Urbanization ขึ้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งทำให้ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับสินค้าอุปโภคบริโภคทั้งหลายจะมีโอกาสเติบโตอย่างก้าวกระโดด...

“ตอนนี้ร้านค้าปลีก โมเดิร์นเทรด ร้านสะดวกซื้อ ห้างสรรพสินค้า ทยอยไปเปิดสาขาตามต่างจังหวัดเยอะมาก ส่วนธุรกิจลำดับถัดมาที่จะเติบโตตามไปด้วย เช่น อสังหาริมทรัพย์ ธุรกิจวัสดุก่อสร้าง ดีลเลอร์รถยนต์ก็จะเข้าไปลงทุนในพื้นที่ที่เกิด Urbanization มากขึ้น จากนั้นสถานศึกษาและโรงเรียนกวดวิชาก็จะเข้าไปตั้งสาขา เป็นโอกาสใหม่ๆ ทางธุรกิจให้ผู้ประกอบการสามารถไปลงทุนในธุรกิจเหล่านี้ได้ โดยไม่ต้องกลัวว่าธุรกิจจะไปไม่รอด”

4.เมื่อภาคอีสาน เติบโต...มากที่สุด

สิ่งที่เป็นความจริงอยู่ทุกวันนี้ ก็คือภาคอีสานมีประชากรคนไทยมากที่สุด ภาคอีสานมีรายได้ต่อหัวต่ำที่สุด และภาคอีสานจะมีจุดเชื่อมต่อกับประเทศอื่นๆ ในอาเซียนมากที่สุด ผมเองมองว่าแค่เราได้รับรู้ถึงความจริงดังกล่าวทั้ง 3 ข้อ คุณผู้อ่านก็คงพอจะเห็นภาพได้แล้วว่า ภาคอีสานยังจะมีโอกาสที่จะเติบโตด้วยอัตราเร่งหรืออัตราก้าวกระโดดได้อีกมาก

นอกจากนั้น นโยบาย “ค่าแรงวันละ 300 บาท” ของรัฐบาล ก็ได้ทำให้ประชาชนในภาคอีสานได้รับอานิสงส์ไปอย่างมาก โดยมีคนไทยในภาคอีสานที่ไม่ได้ทำงานในท้องถิ่นของตนเป็นจำนวนมาก แต่ไปทำงานกระจัดกระจายไปทั่วประเทศ คนเหล่านี้ก็จะส่งเงินกลับบ้าน...เพื่อไปใช้หนี้...เพื่อไปเลี้ยงดูคนที่ตนรัก

หรือแม้กระทั่ง...เพื่อไปลงทุนก็ตาม สิ่งที่สำคัญที่สุด ก็คือเงินเหล่านี้จะไหลหลั่งมาสู่ภาคอีสาน และสิ่งที่จะตามมา ก็คือโอกาสของบรรดากิจการที่จะสามารถรองรับความต้องการอย่างไม่สิ้นสุดของคนในท้องถิ่นของภาคอีสาน

ดังนั้น “โอกาส” อาจกำลังมาเยือนคุณผู้อ่านบางท่านอยู่ก็ได้นะครับ ทำให้นึกถึงคำพูดของอดีตนายกรัฐมนตรีของสหราชอาณาจักรที่ชื่อ เบนจามิน ดิสราเอลี (Benjamin Disraeli) ที่พูดไว้ว่า “One Secret of Success in Life is for a Man to be Ready for His Opportunity When it Comes”

แปลตามความได้ว่า “หนึ่งในเคล็ดลับความสำเร็จของมนุษย์ ก็คือ จงเตรียมตัวให้พร้อมก่อน...ที่โอกาสจะมาถึง”