โทษหมิ่นพระมหากษัตริย์หนักไปไหม

เป็นเรื่องที่ถกเถียงกัน ทั้งในประเทศไทยและหลายๆ ประเทศ นั่นคือโทษานุโทษของการหมิ่นพระมหากษัตริย์

โดย...เจษฏ์ โทณะวณิก

เป็นเรื่องที่ถกเถียงกัน ทั้งในประเทศไทยและหลายๆ ประเทศ นั่นคือโทษานุโทษของการหมิ่นพระมหากษัตริย์

สองสิ่งที่อาจถูกมองข้ามในเรื่องหมิ่นพระมหากษัตริย์ ก็คือ หนึ่ง ความจำเป็นแห่งความหนักเบาของการกำหนดโทษและการลงโทษ สอง การใช้เหตุผลมากกว่าอารมณ์ในการพิจารณาความผิดฐานนี้

เรื่องแรก คราวที่แล้วพูดกันถึงเรื่องดูหมิ่น ซึ่งหน้าตามมาตรา 393 ประมวลกฎหมายอาญานั่นเป็นเรื่องลหุโทษ จำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน ปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท ส่วนเรื่องหมิ่นประมาทโดยการพูดใส่ความตามมาตรา 326 อันเป็นบททั่วไป กฎหมายฝรั่งเรียกว่า Slander ก็หนักขึ้นมาหน่อย โทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี ปรับไม่เกินสองหมื่นบาท

ถ้าหนักขึ้นมาอีกหน่อย เราเรียกว่าหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา กฎหมายฝรั่งเรียกว่า Libel เช่น ทำด้วยเอกสาร ภาพวาด ภาพยนตร์สิ่งบันทึกเสียง หรือบันทึกภาพ หรือป่าวประกาศด้วยวิธีอื่น ตามมาตรา 328 ก็หนักขึ้นมาจากมาตรา 326 อีกหน่อยหนึ่ง จำคุกไม่เกินสองปี ปรับไม่เกินสองแสนบาท

ถ้าไปทำต่อเจ้าพนักงาน เช่น เจ้าหน้าที่ตำรวจ ก็จะเป็นความผิดตามมาตรา 136 ความว่า “ผู้ใดดูหมิ่นเจ้าพนักงานซึ่งกระทำการตามหน้าที่ หรือเพราะได้กระทำการตามหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”

ถ้าไปทำต่อศาล ก็จะเป็นความผิดตามมาตรา 198 ความว่า “ผู้ใดดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษาในการพิจารณาหรือพิพากษาคดี หรือกระทำการขัดขวางการพิจารณาหรือพิพากษาของศาล ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี หรือปรับตั้งแต่สองพันบาทถึงหนึ่งหมื่นสี่พันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”

ลองพิจารณาดูจะเห็นว่าดูหมิ่นบุคคลทั่วไปจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน ดูหมิ่นเจ้าพนักงานที่ทำตามหน้าที่จำคุกไม่เกินหนึ่งปี หมิ่นศาลจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี หมิ่นพระมหากษัตริย์ตามมาตรา 112 จำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบห้าปี ถ้าพิจารณาตามสถานะต่างๆ ความหนักเบาไม่เหมาะสมหรือ

หลายท่านอาจจะบอกว่า บรรดามาตราต่างๆ ของประมวลกฎหมายอาญาที่หยิบยกมานี้ ได้ถูกแก้ไขโดยคำสั่งคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ลงวันที่ 21 ต.ค. 2519 ดังนั้นจึงไม่อาจใช้ได้ เพราะเป็นกฎหมายของคณะปฏิวัติ จะมีก็แต่มาตรา 326 กับมาตรา 328 ที่ยอมรับได้ เพราะได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมโดย พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 11) พ.ศ.2535 ไม่ใช่มาโดยกระบอกปืนจริงหรือ

มาเรื่องที่สองที่เกริ่นไว้ หากเราจะคุยกันในเรื่องนี้ โดยเฉพาะเชื่อมโยงกับเรื่องแรกด้วยการใช้เหตุผลมากกว่าอารมณ์ จะทำกันได้หรือไม่เอาอย่างไรดี