ยังไม่เห็นรูปธรรม
การประชุมสุดยอดผู้นำลุ่มน้ำโขงตอนล่างครั้งที่ 1 ผ่านไปด้วยดี โดยผู้นำประเทศไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม ยอมรับปฏิญญาหัวหิน เพื่อประสานการจัดการและการพัฒนาที่ยั่งยืน เพื่อผลประโยชน์ร่วมกันของประเทศลุ่มแม่น้ำโขง
สิ่งที่เกิดขึ้นแม้จะเป็นมิติใหม่ เพราะ 15 ปีที่มีการก่อตั้งคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงหรือเอ็มอาร์ซี นับตั้งแต่ปี 2538 เป็นต้นมา นี่คือการประชุมร่วมกันของผู้นำทั้ง 4 ประเทศเป็นครั้งแรก และปฏิญญาฉบับนี้ก็มีการตกลงว่าจะจัดประชุมครั้งต่อไปทุกๆ 4 ปี โดยประเทศสมาชิกหมุนเวียนกันเป็นเจ้าภาพ แต่การจัดการแม่น้ำโขงที่เป็นรูปธรรม แม้แต่ข้อเรียกร้องให้ภาคประชาชนได้มีส่วนร่วมในเอ็มอาร์ซีก็ไม่มีการพูดถึงในปฏิญญาฉบับนี้
การจัดประชุมสุดยอดผู้นำครั้งแรกเกิดขึ้นหลังจากก่อตั้งเอ็มอาร์ซีถึง 15 ปี สะท้อนว่าที่ผ่านมาเอ็มอาร์ซีขาดความตระหนักที่เพียงพอว่า ความเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นกับแม่น้ำโขงเป็นปัญหาใหญ่ที่มีความสำคัญต่อชีวิตคนลุ่มน้ำหลายสิบล้านชีวิต ที่ผ่านมาเอ็มอาร์ซีได้ดำเนินการใดๆ เกี่ยวกับโครงการต่างๆ ที่เกิดขึ้นในแม่น้ำโขง โดยเฉพาะการที่ประเทศต่างๆ ก่อสร้างเขื่อนผลิตไฟฟ้ากั้นแม่น้ำโขง
ในภาวะที่แต่ละประเทศตัดตอนแม่น้ำโขงช่วงที่ไหลผ่านเขตแดนเป็นแม่น้ำของตนเอง เอ็มอาร์ซีก็ไร้อำนาจใดๆ ที่จะดำเนินการต่อรัฐบาลประเทศนั้นๆ ภาคประชาชนแต่ละประเทศที่เห็นถึงข้อจำกัดดังกล่าวพยายามเรียกร้องขอมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายและการดำเนินการของเอ็มอาร์ซีก็กลับไม่ได้รับการพูดถึงในการประชุมครั้งนี้
ประสิทธิภาพการจัดการแม่น้ำโขงในกระแสการพัฒนา จะยังคงเป็นโจทย์ใหญ่ของเอ็มอาร์ซีต่อไป แม้ประเทศจีน ผู้ลงทุนรายใหญ่ที่สุดในการก่อสร้างเขื่อนแม่น้ำโขง จะยินยอมร่วมมือเปิดเผยข้อมูลเพื่อติดตามตรวจสอบการใช้น้ำ แต่ก็ยังรักษาระยะห่าง โดยยังไม่เข้าร่วมเป็นสมาชิกเอ็มอาร์ซี
อย่างมากที่สุด ผลสำเร็จของการประชุมครั้งนี้คงเป็นได้เพียงแค่ก้าวแรกของการสร้างกระบวนการจัดการแม่น้ำโขงร่วมกันของประเทศสมาชิก การจัดการซึ่งมิใช่เอ็มอาร์ซีเป็นผู้กำหนด แต่ต้องมาจากการประสานร่วมกันของประเทศสมาชิกทุกภาคส่วน เพื่อความยั่งยืนของวิถีชีวิตคนลุ่มน้ำโขงในกระแสการเปลี่ยนแปลงต่างๆ
4 ปีนับจากนี้จนกว่าจะถึงการประชุมครั้งต่อไป จึงเป็นช่วงเวลาที่จะพิสูจน์ว่าการรักษาสมดุลเพื่อการพัฒนาลุ่มแม่น้ำโขงอย่างยั่งยืน สาระสำคัญของปฏิญญาฉบับนี้ จะเกิดขึ้นให้เห็นเป็นรูปธรรมมากน้อยแค่ไหน
