เศรษฐกิจสเปนและอิตาลี...เหยื่อรายต่อไปของวิกฤตยูโร

โดย...โชติชัย สุวรรณาภรณ์

วิกฤตหนี้ยูโรโซนดูเหมือนจะเลวร้ายลงไปตามวันเวลาที่ผ่านไป อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสเปนที่เพิ่มสูงขึ้นทำให้เราพอจะประเมินสถานการณ์ได้ว่า Bailout สำหรับภาคการธนาคารสเปนอาจจะไม่เพียงพอเสียแล้ว โดยที่รัฐบาลสเปนอาจจำเป็นที่จะต้องได้รับความช่วยเหลือจากกลุ่มประเทศสมาชิก EU ในการแก้ไขที่ใหญ่หลวงกว่าปัญหาธนาคารเพียงอย่างเดียว นั่นคือ ปัญหาทางการคลังของสเปน

ดังนั้น การช่วยเหลือประเทศสเปนในลักษณะ Sovereign Bailout อาจเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในอนาคต ทำให้ความหวังของการประกาศของมาตรการช่วยเหลือภาคการธนาคารสเปนที่เดิมเชื่อว่าจะป้องกันความวุ่นวายจากการเลือกตั้งทั่วไปของประเทศกรีซอาจไม่สัมฤทธิผลนัก

ซึ่งที่จริงแล้ว ในขณะที่อัตราผลตอบแทนพันธบัตร 10 ปีของกรีซลดลงหลังจากการจัดตั้งรัฐบาลกรีซที่สนับสนุนการรัดเข็มขัดและร่วมมือกับ EU ในขณะที่อัตราผลตอบแทนพันธบัตร 10 ปีของรัฐบาลสเปนเพิ่มขึ้นเป็นกว่า 7% แรงกดดันนี้ส่วนหนึ่งอาจสะท้อนความไม่แน่นอนของมาตรการช่วยเหลือภาคการธนาคารเอง โดยขนาดที่แน่นอนของมาตรการช่วยเหลือภาคการธนาคารสเปนอาจจะยังไม่ชัดเจน แต่ก็ได้มีการประเมินกันว่าน่าจะอยู่ในช่วง 40-100 พันล้านยูโร

อย่างไรก็ตาม ผมเชื่อว่าในท้ายที่สุด รัฐบาลสเปนอาจจะต้องได้รับความช่วยเหลือแบบ Sovereign Bailout ซึ่งแม้ว่าสัดส่วนหนี้สาธารณะต่อจีดีพีของสเปนจะค่อนข้างต่ำที่ประมาณ 70% และมาตรการช่วยเหลือภาคการธนาคารจะเพิ่มหนี้สาธารณะของสเปนอีกประมาณ 10% แต่ภายใต้สถานการณ์ที่การเติบโตทางเศรษฐกิจของสเปนยังอ่อนแอจะเป็นปัจจัยสำคัญที่เป็นอุปสรรคต่อความพยายามที่จะลดการขาดดุลงบประมาณลง ในการนี้ ฐานะการคลังของสเปนดูจะไม่ค่อยดีนักในระยะข้างหน้าต่อจากนี้ไป

อย่างไรก็ดี เรายังมีความหวังอยู่บ้างว่า ธนาคารกลางยุโรป (ECB) จะมีบทบาทสำคัญในการช่วยลดอัตราดอกเบี้ยการกู้ยืมเงินของรัฐบาลสเปนได้ ผ่านการซื้อพันธบัตรรัฐบาลสเปนโดยตรงหรือการอัดฉีดสภาพคล่องให้กับธนาคารสเปน เพื่อที่จะสามารถซื้อพันธบัตรรัฐบาลของตนเองได้ผ่านมาตรการดำเนินงานให้กู้ยืมเงินระยะยาว (Long-term Refinancing Operations : LTROs) แต่การช่วยเหลือของ ECB ดังกล่าว อาจจะไม่ได้ผลมากนัก เพราะการซื้อพันธบัตรรัฐบาลยูโรโซนที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ของ ECB อาจจะยิ่งเป็นเชื้อเพลิงทำให้ผู้ถือพันธบัตรภาคเอกชนมีความกังวลว่ากำลังจะถูกผลักลดสิทธิของความเป็นเจ้าหนี้ลง (List of Preferred Creditors)

นอกจากนี้ แนวโน้มเศรษฐกิจและการคลังของสเปนที่ย่ำแย่จะยังคงสร้างความกังวลมากขึ้น และการคาดการณ์ของรัฐบาลสเปนสำหรับการขาดดุลงบประมาณจะลดลงเป็น 3% ของจีดีพีในปี 2556 ที่อยู่ภายใต้สมมติฐานการเจริญเติบโตของจีดีพีที่เป็นบวกในปีหน้า น่าจะเป็นไปได้ยาก

ดังนั้น ในระยะต่อไป ผมเชื่อว่าการช่วยเหลือรัฐบาลสเปน (Sovereign Bailout) น่าจะเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ แม้ในตอนนี้จะยังไม่แน่นอนว่าขนาดของมาตรการช่วยเหลือรัฐบาลสเปนจะต้องเป็นเท่าไร และกลุ่มประเทศยูโรโซนจะมีเงินเหลือสำหรับช่วยเหลือประเทศที่มีปัญหาอื่นๆ เท่าไร แต่ก็ถือเป็นสัญญาณที่ไม่ดีนักที่สะท้อนความรุนแรงของวิกฤตยูโรโซน

ไว้ฉบับหน้าเราไปดูอิตาลีกันนะครับ