ญี่ปุ่นงานหนัก

โดย...ธนพล ไชยภาษี

ญี่ปุ่นงานหนักญี่ปุ่นประกาศตัวเลขดุลการค้าประจำเดือน พ.ค. เมื่อวันที่ 20 มิ.ย. ปรากฏว่าญี่ปุ่นขาดดุลการค้าไปถึง 11.5 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ ผมจำไม่ได้ว่าญี่ปุ่นขาดดุลการค้ามากี่เดือนแล้วในวันนี้ แต่ที่แน่ๆ ปัญหานี้กำลังทำให้ญี่ปุ่นต้องเจอกับอนาคตมืดมนอย่างยิ่งครับ

ญี่ปุ่นเป็นตัวอย่างที่ดีของประเทศที่พึ่งพาคนอื่นเป็นหลัก แม้ว่าแรงบริโภคภายในของญี่ปุ่นจะมีมาก แต่ก็ไม่เพียงพอที่จะขับเคลื่อนเศรษฐกิจได้อย่างเต็มที่จริงๆ

ประการแรก ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่ไม่มีพลังงาน ต้องพึ่งพลังงานนิวเคลียร์เพื่อการเดินเครื่องอุตสาหกรรมหนักในประเทศมาโดยตลอด แต่นับตั้งแต่เหตุสึนามิและวิกฤตนิวเคลียร์ที่ฟูกุชิมาเมื่อปี 2554 ทำให้ญี่ปุ่นหวาดกลัวและสั่งปิดโรงปฏิกรณ์นิวเคลียร์เพื่อการตรวจสอบทั่วประเทศ นั่นส่งผลทำให้ญี่ปุ่นต้องนำเข้าน้ำมันและก๊าซธรรมชาติมาผลิตพลังงานทดแทนนิวเคลียร์ เพื่อให้ภาคการผลิตในอุตสาหกรรมหนักของประเทศเดินหน้าต่อไปได้

และนั่นคือเหตุผลหลักที่ทำให้ญี่ปุ่นขาดดุลการค้า เพราะจำเป็นต้องนำเข้าพลังงานในปริมาณมาก ปัญหานี้คล้ายกับไทยครับ ประเทศเราย่ำแย่กว่าเสียอีก เพราะนอกเหนือต้องนำเข้าพลังงานเหมือนกันแล้ว ประเทศเรายังผลิตอะไรหลายๆ อย่างไม่ได้เอง คนญี่ปุ่นผลิตรถยนต์เอง แต่นำเข้าพลังงาน แต่ต้องซื้อรถญี่ปุ่น และต้องนำเข้าพลังงานด้วย (รถยนต์ในเมืองไทยผลิตในไทยก็จริง แต่เงินเข้ากระเป๋าญี่ปุ่นหมด)

ประการที่สอง แรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจสำคัญของญี่ปุ่นคือภาคการส่งออก การส่งสินค้าไปขายทั่วโลก สินค้าญี่ปุ่นตีตลาดไปทั่วโลกครับ แต่ทว่าตั้งแต่ต้นปีที่ผ่านมา ผลกระทบจากภาวะซบเซาในตลาดยุโรปและสหรัฐ ส่งผลกระทบต่อสินค้าญี่ปุ่นแล้ว ทำให้ยอดขายลดลง รายได้เข้าประเทศก็ลดลง ลักษณะนี้ก็คล้ายกับไทยครับ ที่เราต้องพึ่งพาการส่งออกคิดเป็นถึง 70% ของกิจกรรมทางเศรษฐกิจทั้งหมด ยุโรปฟุบ อเมริกาฟุบ ไทยก็ตายเหมือนญี่ปุ่น

ประการที่สาม ปัญหาเงินเยนแข็ง แม้ว่าญี่ปุ่นจะมีหนี้สาธารณะมากที่สุดในโลก แต่ส่วนใหญ่ก็เป็นคนญี่ปุ่นเองที่ถือหนี้เหล่านี้ไว้ ไม่ใช่ต่างชาติ ดังนั้นรัฐบาลญี่ปุ่นจึงได้รับความไว้วางใจจากนักลงทุนอยู่ เมื่อเกิดเหตุการณ์ผันผวนทางเศรษฐกิจโลกเมื่อใด นักลงทุนวิ่งหนีจากเงินเหรียญสหรัฐบ้าง จากเงินยูโรบ้าง ก็มักจะเข้าซบเงินเยน ทำให้แข็งค่ามาตลอดในช่วงปีที่ผ่านมาครับ เงินเยนแข็งเกินไป แต่ญี่ปุ่นขายสินค้าเป็นสกุลเหรียญสหรัฐ เป็นยูโร เมื่อแลกกลับเป็นเงินเยนก็เหลือเงินน้อยลง

ประการที่สี่ แบรนด์สินค้าเมดอินเจแปนกำลังถูกท้าทายจากคู่แข่งอย่างสินค้าจากเกาหลีใต้ โดยเฉพาะสินค้าประเภทเครื่องมือเครื่องใช้ภายในบ้าน ตลอดจนสินค้าเทคโนโลยีที่ญี่ปุ่นครองเป็นเจ้าตลาดมาตลอด สินค้าแบรนด์จากเกาหลีใต้มาแรงติดต่อกันหลายปีแล้ว และได้รับการตอบรับจากผู้บริโภคทั่วโลกจากดีไซน์และนวัตกรรมใหม่ๆ และที่สำคัญคือถูกกว่าสินค้าญี่ปุ่นครับ แต่ก่อนญี่ปุ่นทำสินค้าเลียนแบบฝรั่งตีตลาดไปทั่วโลก แต่ตอนนี้สินค้าเกาหลีซึ่งถูกกล่าวหาว่าเลียนแบบคนอื่นก็กำลังตีตลาดญี่ปุ่นจนอ่วมเหมือนกัน เป็นวงจรปกติในโลกทุนนิยมครับ

ญี่ปุ่นในวันนี้จึงเหมือนมวยโดยน็อกคาเวที ไม่รู้จะกลับมาได้อีกหรือไม่จริงๆ