ยังไม่น่าวางใจ

โดย...ธนพล ไชยภาษี

จำได้ว่าเมื่อครั้งที่เกิดแฮมเบอร์เกอร์ ไครซิส ราวๆ ปี 2008 หลังจากที่วาณิชธนกิจรายใหญ่ เลห์แมน บราเธอร์ส ล้มลงอย่างไม่คาดฝัน บรรยากาศของโลกในช่วงนั้นก็วุ่นวายยกใหญ่ และทำให้เศรษฐกิจสหรัฐเพิ่งจะมาเริ่มฟื้นตัวได้ในอีก 4 ปีให้หลังนี่เอง

ในครั้งนั้นแทบไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้ามาก่อนว่า ตลาดบ้านสหรัฐจะพังลงครั้งใหญ่ และทำให้ตลาดการเงินพินาศไปด้วย เนื่องจากการทำงานของระบบตรวจสอบสำคัญๆ ออกอาการบิดเบี้ยว โดยเฉพาะบริษัทจัดอันดับเครดิตทั้งหลาย กว่าที่หลายฝ่ายจะรู้สึกตัวก็สายไปแล้ว

แตกต่างจากในวันนี้ ที่ยังคงมีสัญญาณเตือนให้เห็นอยู่ตลอดว่าปัญหาหนี้ยูโรโซนนั้นยังไม่จบ

วิกฤตการณ์หนี้อาจเบาบางลงมาแล้ว หลังจากที่กรีซได้รับเงินช่วยเหลือรอบ 2 ไปเมื่อไม่นานนี้ แต่ผลกระทบที่กำลังเกิดขึ้นก็คือ ปัญหาระยะยาวทั้งในเชิงเศรษฐกิจ การเมือง กระทั่งเรื่องสังคม

นอกจากกรีซแล้ว สเปนคือประเทศล่าสุดที่เข้าสู่ภาวะเศรษฐกิจถดถอยอย่างเป็นทางการ หลังจีดีพีติดลบมา 2 ไตรมาสติดต่อกัน โดย 3 เดือนที่แล้วติดลบไป 0.4% ซึ่งทิศทางการถดถอยนั้นยังส่อเค้าไปในอังกฤษด้วย หลังจากที่เศรษฐกิจติดลบมาในไตรมาส 4 ปีที่แล้ว ส่วนประเทศอื่นๆ นั้นแม้จะไม่ถดถอย แต่ก็อยู่ในวังวนของปัญหาเดียวกัน คือ จะทำอย่างไรให้จีดีพีขยายตัวและให้อัตราการว่างงานลดลง ในขณะที่รัฐบาลต้องลดงบประมาณขาดดุลลงมหาศาลไปพร้อมๆ กัน

เรื่องการลดงบขาดดุลนี่ล่ะ ที่เป็นปัญหาต่อเนื่องไปสู่การเมือง รัฐบาลหลายประเทศในยุโรปนั้นเห็นตรงกันว่า แต่ละประเทศต้องควบคุมการขาดดุลของตนเองให้ได้ โดยจะมีการลงนามในสนธิสัญญาการคลังยุโรป (EU Fiscal Pact) ในช่วงปลายปีนี้ แต่การจะลดงบขาดดุลนั้น รัฐบาลต้องไปต่อสู้กับพรรคร่วมหรือฝ่ายค้านในสภา เพื่อผ่านกฎหมายออกมาให้ได้ ซึ่งหลายประเทศก็ไม่ประสบความสำเร็จในเรื่องนี้

เนเธอร์แลนด์ คือตัวอย่างสดๆ ร้อนๆ ที่รัฐบาลเพิ่งประกาศเจตจำนงไปว่าจะลาออกยกชุด เพื่อเปิดทางให้มีการเลือกตั้งล่วงหน้ากันใหม่ หลังไม่สามารถงัดข้อในสภาเพื่อเดินหน้าลดงบขาดดุลตามเป้าของอียู สิ่งที่ต้องจับตาก็คือในการเลือกตั้งใหม่ พรรคการเมืองฝ่ายซ้ายหรือฝ่ายขวาที่จะได้เข้าไปเป็นรัฐบาล

หากเป็นฝ่ายซ้าย กลุ่มนี้ประกาศชัดเจนว่าไม่เอาด้วยกับข้อตกลงการคลังอียูแน่ๆ เช่นเดียวกับฝ่ายซ้ายในฝรั่งเศส ที่ประธานาธิบดี นิโกลาส์ ซาร์โกซี เพิ่งจะแพ้การเลือกตั้งประธานาธิบดีรอบแรกให้กับหัวหน้าพรรคฝ่ายซ้าย ฟรองซัวส์ ออลองด์ ไปหมาดๆ และเป็นสัญญาณว่าการแก้ปัญหาหนี้ยุโรปตั้งแต่ฐานรากตามที่ตั้งใจเอาไว้อาจไม่ใช่เรื่องง่าย

แต่หากฝ่ายขวากลับมาชนะ ก็มีแนวโน้มที่จะเป็นพวกขวาจัดที่มีแนวโน้มต่อต้านนโยบายผู้อพยพสุดโต่ง และการยอมรับสังคมที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม ก็อาจถูกบีบให้แคบลง

เหล่านี้คือภาพรวมของยุโรปที่กำลังเกิดขึ้นและควรทราบกันไว้บ้าง

เพราะแนวโน้มที่จะเจอระเบิดเศรษฐกิจลูกใหม่ ยังมีอยู่สูงค่ะ