เสียงของญาติเหยื่อ"คุ้มมั้ยค่าความตาย?"
"เงินไม่ใช่ปัจจัยสำคัญ สิ่งที่ดินฉันต้องการคือความคืบหน้าคดี และดิฉันก็ไม่ต้องการนิรโทษกรรมด้วย"
โดย....ธรรมสถิตย์ ผลแก้ว
หลังการตั้งโต๊ะเปิดให้ลงทะเบียนขอรับความช่วยเหลือเยียวยาด้านการเงิน สำหรับผู้ได้รับความเสียหายจากเหตุการณ์ความรุนแรงทางการเมือง (2548- 2553 ) ที่ สถานสงเคราะห์เด็กหญิงบ้านราชวิถี ก็มีผู้ได้รับผลกระทบจากการชุมนุมเดินทางมาลงทะเบียนอย่างต่อเนื่อง
ทั้งนี้ครม.ได้จำแนกการเยียวยาการเงินให้กลุ่มที่ 1 ก่อน ซึ่งก็คือ ประชาชน เจ้าหน้าที่รัฐหรือสื่อมวลชนที่เสียชีวิตหรือทุพพลภาพ สูญเสียอวัยวะสำคัญ ไม่สำคัญ ได้รับบาดเจ็บสาหัส ไม่สาหัสหรือได้รับบาดเจ็บเล็กน้อย เนื่องจากอยู่ในสถานที่เกิดเหตุการณ์รุนแรงทางการเมือง โดยที่ตนมิได้เป็นบุคคลที่ถูกแจ้งข้อกล่าวหาหรือดำเนินคดีโดยหน่วยงานของรัฐหรือผู้เกี่ยวข้อง หรือปรากฎหลักฐานเกี่ยวกับความเหมาะสมหรือไม่ในการให้ความช่วยเหลือเยียวยา
แต่ก็มีผู้ไม่ได้อยู่ในข่ายกลุ่มที่ 1 เดินทางมาในวันนี้ด้วย เช่นผู้ถูกกล่าวหาหรือดำเนินคดี บางรายพบว่าเป็นเพียงญาติห่างๆของผู้เสียชีวิตมาสังเกตการณ์ขอเอกสาร บางรายเป็นภรรยานอกสมรสของผู้เสียชีวิตก็มาปรากฎตัว บางรายเป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจที่ได้รับบาดเจ็บจากเหตุการณ์ชุมนุมการเมืองเมื่อปี 49 เดินทางมาสอบถามรายละเอียดการขอค่าเยียวยาเพิ่มเติมจากที่เคยได้รับไปแล้ว บางรายเข้าใจข่าวสารคลาดเคลื่อนนึกว่ามาแจ้งขอค่าเสียหายทางแพ่งได้
ความสับสนอลหม่าน ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องประชาสัมพันธ์ ชี้แจงหลายรอบว่า การดำเนินครั้งนี้เป็นการแจ้งลงทะเบียนรับค่าเยียวยาทางการเงินเท่านั้น ไม่มีการรับเรื่องค่าเสียหายทางแพ่ง กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ทำหน้าที่รวบรวมเอกสารส่งไปที่อนุกรรมการซึ่งมีนายธงทอง จันทรางศุ ปลัดสำนักนายกฯเป็นประธานกลั่นกรองอีกครั้ง ถึงจะทราบว่าจะได้รับเงินกันเมื่อไหร่
“วันนี้ยังไม่มีการจ่ายเงินนะครับ” เสียงประกาศเจ้าหน้าที่ พม.ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ลั่นอาคารชั้นล่าง
พะเยาว์ อัคฮาด มารดาของ น.ส.กมนเกด อัคฮาด พยาบาลอาสาที่ถูกยิงเสียชีวิตในวัดปทุมวนาราม ปรากฎตัวเมื่อตอนสายท่ามกลางสื่อมวลชนรุมล้อม หลายคนนึกว่าเธอจะมาลงทะเบียนแจ้งสิทธิเหมือนกับผู้เสียหายรายอื่นๆ แต่ผิดคาดเธอไม่ได้นำเอกสารใดๆมาด้วย โดยบอกว่า มาให้กำลังใจบรรดาญาติผู้เสียชีวิตและติดตามการทำงานของเจ้าหน้าที่ และจะไม่ขอลงทะเบียนขอสิทธิ
แม่น้องเกด ให้เหตุผลว่า รัฐบาลไม่ควรตั้งหลักเกณฑ์และเงื่อนไขให้มาก อยากให้รัฐบาลจ่ายค่าเยียวยาโดยเร็ว โดยเฉพาะกรณีการแบ่งจ่ายเงิน 2 ช่วง และกรณีเมื่อได้รับเงินแล้วผู้ได้รับผลกระทบจะต้องถอนฟ้องคดีแพ่ง ซึ่งไม่เห็นด้วย เดือนเมษายนที่จะถึงนี้จะครบ 2 ปีเหตุการณ์ชุมนุมเสียชีวิต ญาติพี่น้องเขาจะได้เงินก่อนหรือเปล่า เผื่อเขาจะได้นำเงินไปทำบุญทางศาสนา หรือจะปล่อยให้ล่วงเลยออกไปอีก ดังนั้นดิฉันยังไม่ขอยื่นคำร้องตอนนี้ แต่จะรอความชัดเจนจากกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และปคอป. อีกครั้งในวันที่ 12 มี.ค. นี้ก่อน
"เงินไม่ใช่ปัจจัยสำคัญไม่สามารถมาทดแทนลูกสาวที่สูญเสียไปได้ สิ่งที่ดินฉันต้องการคือความคืบหน้าคดี และดิฉันก็ไม่ต้องการนิรโทษกรรมด้วย อยากถามว่านิรโทษกรรมให้ใคร คนตายไม่ผิด นิรโทษกรรมเพื่อใคร"แม่น้องเกด กล่าว ก่อนขอตัวไปให้กำลังญาติพี่น้องผู้เสียชีวิต
มุมหนึ่งใต้อาคาร นารี แสนประเสริฐ กำลังกรอกแบบฟอร์มเรียกร้องค่าเยียวยาขณะที่มือซ้ายประคองภาพบุตรชายที่เสียชีวิต เธอเป็นมารดาของ มานะ แสนประเสริฐ เจ้าหน้าที่มูลนิธิปอเต็กตึ๊งที่สวมวิญญาณจิตอาสาออกไปช่วยผู้บาดเจ็บบริเวณ ปากซอยงามดูพลี ย่านสนามมวยลุมพินี แต่ถูกกระสุนปริศนายิงทะลุหมวกกันน็อค เสียชีวิตอย่างน่าสลดใจ ครอบครัวแสนประเสริฐรวบรวมรูปถ่ายบุตรชายหลายสิบใบพร้อมใบมรณบัตรเพื่อมายืนยันเจ้าหน้าที่ พม.เพื่อขอรับค่าเยียวยา
ผู้เป็นแม่กลั้นน้ำตาไม่อยู่ขณะแจกแจงรายละเอียดการเสียชีวิต แม้เธอปักใจเชื่อว่าเจ้าหน้าที่ทหารเป็นคนยิงบุตรชายของเธอ แต่สามีซึ่งมาร่วมกรอกเอกสารก็กล่าวกับสื่อมวลชนไปอีกทาง ว่ายังไม่แน่ชัดว่าเป็นฝีมือใครยิงลูกชาย
“เราไม่รู้เพราะไม่ได้อยู่ในที่เกิดเหตุ” บิดาของมานะ กล่าวแย้งขึ้นมา
ความสูญเสียที่เกิดขึ้นทำให้ครอบครัวแสนประเสริฐขาดกำลังหลักของบ้านไปหนึ่งคนจากสามคน เพราะมานะเป็นคนขับแท็กซี่รับผิดชอบค่าน้ำค่าไฟ และดูแลพ่อแม่ หลังจากเสียชีวิต เถ้าแก่ก็ยึดแท็กซี่เพราะไม่มีกำลังเงินที่จะผ่อนต่อไป
คุณแม่นารี ไม่เห็นด้วยที่ครม.ใช้วิธีจ่ายค่าเยียวยาด้วยการหักเงินออกจำนวนหนึ่งจากที่เคยจ่ายไปก่อนหน้านี้ในรัฐบาลที่แล้ว “ตอนนั้นรัฐบาลจ่ายให้สี่แสนบาท ก็เอาไปใช้หนี้ใช้สินไปหมดแล้ว แม่ที่เลี้ยงลูกมาเป็นหนี้เป็นสินเยอะเหมือนกัน แท็กซี่ถูกยึดไม่มีตังค์จะผ่อน ตอนนี้รัฐบาลไม่น่าจะหักส่วนต่าง
ถึงกระนั้น ไม่ว่ารัฐบาลจะจ่ายอย่างไร แต่สิ่งที่แม่นารีต้องการตอนนี้ที่สุดคือ อยากให้เจ้าหน้าที่ติดตามความคืบหน้าคดีลูกชายของเธอ เธอบอกด้วยว่า บริเวณจุดเกิดเหตุไม่ค่อยมีการเสนอข่าวการเสียชีวิต ส่วนใหญ่ไปเสนอข่าวที่ราชประสงค์ วัดปทุมวนาราม ทั้งที่ตรงนี้ก็มีคนเสียชีวิต
"ทั้งที่รู้ว่ามันเป็นไปไม่ได้ แต่ถ้าฉันขอได้ เอาชีวิตลูกของฉันกลับมาดีกว่า"นารีกล่าวทั้งน้ำตา
นวพงษ์ วรคชิน ซึ่งสูญเสียแขนขวาจากการถูกยิงที่บริเวณสี่แยกคอกวัว เมื่อค่ำวันที่ 10 เม.ย. 53 เขาบรรจงกรอกแบบฟอร์มเรียกร้องค่าทุพพลภาพด้วยมือซ้ายที่ไม่ใช่ข้างถนัด
เขายอมรับว่า ก่อนหน้านี้ได้รับค่าชดเชยจากรัฐบาลที่แล้ว 436,000 บาท จากรมคุ้มครองสิทธิ 10,000 บาท และเงินผู้ทุพพลภาพเดือนละ 3,000 บาท แต่มีข้อเสียกรณีเงินผู้ทุพพลภาพรายเดือนกลับมีการสะสมสามสี่เดือนถึงจ่ายมาเป็นก้อน ไม่ได้จ่ายเป็นรายเดือน
นวพงษ์ เคยมีอาชีพเป็นช่างไฟฟ้าทำเครื่องตรวจอุปกรณ์ไฟฟ้าร่วมหุ้นกับพี่ชายแต่หลังจากสูญเสียแขนขวาไปก็ต้องยุติกิจการ เขาก็ใช้ชีวิตอยู่กับแม่อายุ 78 ปี โดยลำพัง
"ถามว่าเราเครียดไหมเคยเครียดระยะเวลาสั้นๆนะ เราเคยทำอะไรได้ แต่ตอนนี้ไม่เหมือนก่อน แต่เราก็ทำใจได้แล้ว อย่างเขียนหนังสือมือซ้ายเราก็ต้องฝึก"นวพงษ์กล่าวอย่างเข้มแข็ง
นวพงษ์ บอกว่า ถ้าจะถามว่าเงินเยียวยาคุ้มไหม เรื่องเงินผมจะไม่คุยเลย จะให้ไม่ให้ไม่สำคัญเป็นเรื่องเล็กมาก ปัญหาเป็นการตอบโจทก์ว่า รัฐบาลมองเห็นคุณค่าชีวิตทุกคน มีคุณค่าทุกคน นั่นคือความรับผิดชอบ ส่วนประชาชนจะถูกจะผิดคุณไม่มีสิทธิมาสั่งฆ่าสั่งยิงเขา การเยียวยาเป็นการรับผิดชอบ ตอบว่ารัฐบาลรักประชาชน ตรงนี้คือสิ่งทีเขาทำถูกต้องแล้ว จำนวนเงินไม่สำคัญ
ขณะที่รัฐบาลปัจจุบันพยายามอ้างว่า การจ่ายค่าชดเชยเป็นจุดเริ่มของการปรองดอง ในมุมมองของนวพงษ์ บอกว่า การจะนำไปสู่ปรองดองหรือไม่ ไม่ขอตอบเพราะตอบไปแล้วก็จะมีอีกความเห็นแย้งกันไปกันมามา ถามว่าได้อะไร ไม่มีประโยชน์แต่อยากให้มองภาพใหญ่ดีกว่า ว่ารัฐบาลทำอย่างนี้ถูกต้องแล้วทั้งที่รัฐบาลนี้ไม่ทำนะแต่รัฐบาลที่แล้วเป็นคนทำ แต่รัฐบาลชุดนี้แสดงความรับผิดชอบด้วยการจ่ายค่าเยียวยา
สุธรรม บุญเหมาะ ชาวอำเภอโพธิ์ชัย จ.ร้อยเอ็ด ปัจจุบันเป็นรปภ.สถานทูตอังกฤษประจำประเทศไทย เป็นหนึ่งในเหยื่อความรุนแรงถูกกระสุนยางทหารยิงเข้ากลางหว่างคิ้ว แพทย์บอกเขาว่ากระดูกสันจมูกแตกแต่เขาไม่ได้ทำการผ่าตัด ยังคงทำงานตามปกติแต่มีอาการระคายเคืองสันจมูกเป็นระยะๆ
ถามว่า แล้วทำไมไม่ทำการรักษา สุธรรม เปิดเผย เคยสอบถามแพทย์ถ้าจะผ่าตัดต้องใช้เงินถึงสามแสนบาท เลยไม่รักษาและตอนนั้นได้รับค่าเยียวยาบาดเจ็บจากรัฐบาลที่แล้วสองแสนบาทนำเงินไปให้แม่ที่ต่างจังหวัดและแฟนสาวเพื่อใช้ดำรงชีวิต แค่นี้ก็ไม่พอที่จะนำไปรักษาแล้ว
วันนี้สุธรรมมายื่นแสดงความจำนงขอค่าเยียวยาอีกครั้ง โดยพกพาร่องรอยการถูกกระสุนยาง พร้อมนำเอกสารทางการแพทย์ใบแจ้งความเมื่อวันเกิดเหตุที่บริเวณสี่แยกคอกวัวมาพร้อม ถึงกระนั้นเจ้าตัวก็บอกว่า ไม่แน่ใจว่าจะได้รับค่าเยียวยาหรือไม่
ทั้งนี้เมื่อดูตามกรอบอัตราเงินช่วยเหลือ ตามนัยมติครม.10 ม.ค.55 ระบุว่า บาดเจ็บไม่สาหัส (เข้ารักษาในรพ.ไม่เกิน 20 วัน ) ได้รับค่าเยียวยา 675,000 บาท ขณะที่บาดเจ็บเล็กน้อย ( ผู้ป่วยนอก) ได้รับค่าเยียวยา 225,000 บาท ซึ่งกรณีของสุธรรม ก็ต้องให้คณะกรรมการพิจารณาอีกครั้ง จะเข้ากรอบอัตราไหน เขาจะได้รับเงินไปทำการผ่าตัดจมูกหรือไม่ผ่าตัดแต่เอาเงินไปเลี้ยงดูครอบครัวต่อไป
หลายชีวิต ที่ทยอยเดินทางมาแสดงเจตจำนงใช้สิทธิขอรับความช่วยเหลือเยียวยา พกพารอยบาดแผล คราบน้ำตามาด้วยกันทั้งสิ้น บางรายแขนขาด ขากระเผก ญาติต้องเข็นรถเข็นให้ บางรายต้องช่วยกันพยุงไปกรอกเอกสาร บางรายโชว์รอยเย็บบริเวณศีรษะถูกทุบตีให้ดู
ที่สำคัญครอบครัวที่ขาดเสาหลักเหลือไว้แต่ภาพผู้ล่วงลับนำมาเป็นหลักฐานเพื่อแลกค่าชดเชยเยียวยา สิ่งที่ที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะนำมาซึ่งการได้รับเงินจำนวนน้อยหรือมาก แต่ก็คงไม่อาจปลุกชีวิตคนเหล่านี้ฟื้นขึ้นมาได้ ทิ้งไว้เป็นบทเรียนสำคัญให้รู้ว่าสมควรที่จะให้เกิดเหตุการณ์เช่นนี้กับประเทศไทยอีกหรือไม่
