วิกฤตน้ำท่วมกับความมั่นคงด้านพลังงาน

ความเสียหายจากภาวะอุทกภัยที่เกิดกับประเทศไทยในขณะนี้ ได้นำความเสียหายมาสู่ประชาชน เศรษฐกิจ

โดย..โชคติชัย สุวรรณาภรณ์

และสังคมของประเทศอย่างไม่มีใครปฏิเสธได้ ความเสียหายในขณะนี้เป็นความเสียหายครั้งรุนแรงในประวัติศาสตร์ของประเทศเราเลยก็ว่าได้ รัฐบาลก็ได้กำลังทำหน้าที่อย่างเต็มที่ในการเยียวยาความเสียหายดังกล่าว และบรรเทาป้องกันส่วนที่ยังไม่ได้รับความเสียหาย

หากว่าเรามาลองคิดกันว่า เราได้เรียนรู้อะไรบ้างจากบทเรียนน้ำท่วมครั้งใหญ่คราวนี้ แล้ว หากเราจะคิดในกรอบของภาคพลังงานเพื่อการเตรียมการรับมือวิกฤตครั้งต่อไปที่อาจจะใหญ่กว่านี้ เราควรต้องเตรียมพร้อมเรื่องอะไรบ้าง

แน่นอนครับว่า การฉายภาพของภาวะน้ำท่วมคราวนี้ได้สะท้อนให้เราเห็นว่า หากขาดการเตรียมพร้อมด้านพลังงานที่ดีพอ การช่วยเหลือบรรเทาความทุกข์ยากในหลายพื้นที่ย่อมไม่อาจสามารถกระทำได้

วิกฤตคราวนี้ได้ตอกย้ำอย่างยิ่งถึงการคิดทบทวนถึงแผนการเตรียมพร้อมเพื่อรองรับสถานการณ์ฉุกเฉินด้านพลังงาน

ในมุมมองของนักวางแผนที่ดีแล้ว เราคงต้องพยายามคิดถึงสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุด (Worst Case Scenario) ที่อาจจะเกิดขึ้น (แม้ว่าเราไม่อยากให้มันเกิดขึ้นก็ตาม) แล้วเราจะเตรียมการรับมือกับมันอย่างไร จะอยู่อย่างไรกับสถานการณ์ที่ยากลำบากเช่นนั้น

ผมลองพยายามลองทบทวนดูว่าสถานการณ์ที่เลวร้ายเหล่านั้นจะเป็นไปในรูปใดได้บ้าง ซึ่งก็ขอตั้งคำถามให้ลองช่วยกันคิดดู เช่น

1.สายส่งไฟฟ้าถูกตัดขาด เราจะมีวิธีจัดการอย่างไร

2.ถนนถูกตัดขาดแล้วเราจะมีวิธีจัดการลำเลียงน้ำมันเชื้อเพลิงไปตามจุดต่างๆ อย่างไร

3.การลำเลียงเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงไปยังชาวบ้านที่เดือดร้อน ซึ่งต้องการแสงสว่างและพลังงานในการดำรงชีวิตขั้นพื้นฐาน รวมไปถึงการจัดลำดับความจำเป็นเร่งด่วนในกรณีที่พลังงานมีไม่เพียงพอจะทำอย่างไร

4.การจัดหาระบบพลังงานสำรองและการส่งกำลังบำรุงเข้าไปในในพื้นที่ฉุกเฉิน เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ที่เข้าไปดูแลพื้นที่จะทำอย่างไร

5.การจัดหาและลำเลียงเชื้อเพลิงเพื่อนำไปผลิตกระแสไฟฟ้าในกรณีที่เชื้อเพลิงหลักเกิดขาดแคลนจะทำอย่างไร

6.การป้องกัน หรือการเคลื่อนย้ายอุปกรณ์ เครื่องมือเครื่องจักรที่มีความสำคัญออกจากพื้นที่น้ำท่วมจะทำอย่างไร

7.การอบรมบุคลากรที่ปฏิบัติงานในการควบคุมดูแลระบบการผลิตพลังงาน ให้พร้อมรับมือกับภาวะฉุกเฉิน และสามารถร่วมมือกับหน่วยบรรเทาสาธารณภัยอื่นๆ มีการเตรียมพร้อมที่ดีแล้วหรือยัง

8.การประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อบริหารจัดการภาวะวิกฤต เช่น การปล่อยน้ำออกจากเขื่อนอย่างเหมาะสมและมีระบบ จะทำอย่างไร

9.การมีเครือข่ายระบบติดตามความเสียหายแบบทันท่วงทีและรายงานผลแบบ Real Time มีพร้อมแล้วหรือยัง

10.การบูรณาการแผนการรับมือภาวะวิกฤตร่วมกับหน่วยงานอื่นอย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพจะทำอย่างไร

ความจำเป็นเหล่านี้ทำให้เราต้องมาทบทวนแผนเตรียมความพร้อมในภาคพลังงานของประเทศอย่างเป็นระบบ โดยเริ่มตั้งแต่ ส่วนที่หนึ่ง คือภาคการผลิตและจัดหาพลังงาน ซึ่งทั้งในส่วนของโรงกลั่นน้ำมันโรงแยกก๊าซ โรงงานปิโตรเคมี โรงไฟฟ้า จะต้องทำการทบทวนแผนความปลอดภัยของแต่ละหน่วยที่ตนรับผิดชอบ หากพื้นที่ใดยังมีช่องโหว่ก็ต้องรีบทำการแก้ไขและปรับปรุงระบบให้พร้อมรับสถานการณ์ฉุกเฉินอยู่เสมอ