ต้องเปิดหูเปิดตา

เหลือเวลาอีกเพียง 6 วัน โครงการรับจำนำข้าวเปลือกทุกเม็ดของรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร

จะเริ่มตั้งโต๊ะช่วยเหลือเกษตรกร เริ่มตั้งแต่ 7 ต.ค.นี้ ท่ามกลางเสียงทักท้วงด้วยความห่วงใยจากหลายภาคส่วน

โครงการนี้ไม่เพียงเป็นการเดิมพันครั้งใหญ่ของรัฐบาลเท่านั้น หากแต่เป็นการเดิมพันครั้งใหญ่ของประเทศ เพราะรัฐบาลทุ่มเงิน 4.35 แสนล้านบาท พร้อมวาดหวังว่าชาวนาไทยที่แสนยากจนจะมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และจะกลายเป็นการสร้างกำลังซื้อที่สำคัญของประเทศในยามที่เศรษฐกิจโลกถดถอย

แม้ท่าทีของนายกิตติรัตน์ ณ ระนอง รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.พาณิชย์ หัวเรือใหญ่โครงการนี้ จะมีความมั่นใจยิ่งว่าโครงการนี้จะประสบความสำเร็จ และจะผลักดันราคาข้าวในตลาดโลกให้เพิ่มเป็น 800 เหรียญสหรัฐต่อตัน หรือเมื่อทอนกลับมาจะเป็นราคาข้าวเปลือกที่ 1.5 หมื่นบาทต่อตัน

แต่การที่รัฐบาลเปิดหน้าตักทุ่มวงเงินเพื่อใช้ในโครงการจำนำข้าวเพียงอย่างเดียวที่สูงลิ่วถึง 4.35 แสนล้านบาท สูงกว่างบประมาณลงทุนของประเทศในแต่ละปีนั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่รัฐบาลจะต้องวางระบบ วิธีการดำเนินงานอย่างรัดกุม รอบคอบ เพื่อลดการรั่วไหลและป้องกันใครต่อใครจะมาหาประโยชน์เข้าพกเข้าห่อ

คำประกาศของนายกิตติรัตน์ ว่า รัฐบาลพร้อมทุ่มซื้อข้าวเปลือกแข่งกับพ่อค้า หรือการระบุว่ารัฐบาลมีคำสั่งซื้อข้าวแบบรัฐต่อรัฐอยู่ในมือจำนวนมาก ไม่เพียงพอในการดำเนินงานในโครงการที่ต้องใช้งบประมาณสนับสนุนจำนวนมหาศาล และเกี่ยวพันกับประชากรในประเทศร่วม 3.1 ล้านครัวเรือน

ปฏิบัติการเรียกประชุมตัวแทนโรงสีข้าวร่วม 600 โรงที่กระจายอยู่ตามพื้นที่ต่างๆ และเจรจาลับกับผู้ส่งออก โดยหวังให้บรรดาพ่อค้าข้าวหันมาร่วมมือกับรัฐในการผลักดันราคาข้าว ก็ไม่เพียงพอในการผลักดันโครงการนี้ให้สัมฤทธิผล เพราะคนเหล่านั้นคือกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย มีการค้าขายเพื่อทำกำไร และผกผันโดยตรงกับโครงการรับจำนำข้าว

ข้อคิดเห็น ข้อเสนอแนะของนักวิชาการ เช่น ศ.อัมมาร สยามวาลา นักวิชาการเกียรติคุณสถาบันเพื่อการวิจัยและพัฒนาประเทศไทย ม.ร.ว.ปรีดิยาธร เทวกุล อดีตรองนายกฯ และ รมว.คลัง และผู้อยู่ในวงการค้าข้าว ว่าโครงการนี้จะทำให้ประเทศเสียหายไม่น้อยกว่า 2.5 แสนล้านบาท เป็นเรื่องที่รัฐบาลต้องเงี่ยหูรับฟัง

การชี้โพรงให้เห็นถึงการรั่วไหลในโครงการรับจำนำ เช่น การสวมสิทธิในโครงการรับจำนำที่ทำให้เม็ดเงินลงไปไม่ถึงมือชาวนาแท้จริง การเวียนเทียนข้าวที่เกิดขึ้นทุกครั้งที่มีโครงการรับจำนำข้าว วิธีการระบายข้าวที่ทำให้ประเทศเสี่ยงกับการขาดทุนมหาศาล และการควบคุมผลผลิตข้าวของรัฐบาลที่ไม่สามารถชี้นำราคาข้าวในตลาดโลกให้เพิ่มขึ้นตามที่รัฐบาลประสงค์ได้ เป็นประเด็นที่รัฐบาลและผู้ที่เกี่ยวข้องจะต้องนำมาพิจารณาประกอบในการดำเนินโครงการ

หากโครงการรับจำนำข้าวของรัฐบาลล้มเหลว ไม่ใช่เพียงแค่การสูญเสียเม็ดเงินจำนวนมหาศาล หรือสร้างภาระให้รัฐบาลในอนาคตเท่านั้น แต่ยังหมายถึงอนาคตของชาวนา อนาคตสินค้าข้าวของไทย

ทุกเสียงทักท้วง ทุกเสียงห่วงใย และทุกเสียงข้อเสนอแนะ ไม่ใช่สิ่งที่รัฐบาลจะเพิกเฉย แต่กลับต้องเปิดหูเปิดตา และทบทวนปัจจัยที่ก่อให้เกิดความผิดพลาดก่อนจะเดินหน้านโยบายนี้