เมื่อใจ'หาย'

เมื่อเร็วๆ นี้ มหาวิทยาลัยเอดินเบิร์ก นาเพียร์ (Edinburgh Napier) ในสกอตแลนด์ ได้สำรวจนักศึกษาเกี่ยวกับการใช้เว็บไซต์เครือข่ายสังคมออนไลน์ชื่อดังอย่าง เฟซบุ๊ก

โดย...ณศักดิ์ อัจจิมาธร

เมื่อเร็วๆ นี้ มหาวิทยาลัยเอดินเบิร์ก นาเพียร์ (Edinburgh Napier) ในสกอตแลนด์ ได้สำรวจนักศึกษาเกี่ยวกับการใช้เว็บไซต์เครือข่ายสังคมออนไลน์ชื่อดังอย่าง เฟซบุ๊ก

ผลสำรวจพบว่า กลุ่มคนที่มีเพื่อนมากใน เฟซบุ๊ก จะเสี่ยงต่อความเครียดและสลดหดหู่สูงกว่ากลุ่มที่มีเพื่อนน้อยกว่า โดยผู้ที่เล่นเฟซบุ๊กจะได้รับผลเชิงลบมากกว่าประโยชน์ในปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนๆ และครอบครัวในโลกของความจริง

นอกจากนี้ยังพบว่า กลุ่มตัวอย่าง 32% รู้สึกผิด เมื่อต้องปฏิเสธคำขอร้องต่างๆ จากเพื่อนที่ถูกส่งมาให้ในเฟซบุ๊ก ขณะที่ 12% ระบุว่า เฟซบุ๊ก ทำให้รู้สึกกระวนกระวายใจ

ผลศึกษาอธิบายว่า การปฏิสัมพันธ์กันในโลกของเครือข่ายสังคมออนไลน์มีลักษณะเหมือนการเล่นการพนัน เนื่องจากผู้ใช้งานต้องคอยใจจดใจจ่อกับข้อความของผู้อื่น และกังวลว่าจะต้องพลาดสิ่งดีๆ ไป หากพวกเขาไม่ติดตามเครือข่ายสังคมออนไลน์นั้นอยู่ตลอดเวลา

ขณะเดียวกัน ก็พบว่าผู้ที่เล่นเฟซบุ๊กจำนวนไม่น้อยจะซ่อนความเครียดและความกระวนกระวายจากการถูกปฏิบัติต่างๆ จากผู้อื่นในเฟซบุ๊ก เช่น ความรู้สึกวิตกจริตจากการถูกปฏิเสธคำขอร้องบางอย่าง รวมทั้งความรู้สึกอิจฉาต่อการใช้ชีวิตของคนอื่น

ใช่หรือไม่ว่า บางครั้งเครือข่ายสังคมออนไลน์ก็ทำให้เราสูญเสียความสามารถในการมองเห็นตัวเอง...

ชายหนุ่มพบว่า การที่โลกออนไลน์เปิดกว้างให้เราสามารถเฝ้ามองผู้อื่นได้ตลอดเวลา และในขณะเดียวกันก็ให้โอกาสคนอื่นๆ สามารถมองเห็นเรานั้น ทำให้ใครหลายคนใช้เวลามากมายในแต่ละวัน สาละวนอยู่กับกิจกรรมในโลกเสมือนจริง

กิจกรรมเหล่านี้มีตั้งแต่การบอกเล่าความเป็นไปของชีวิตตัวเองให้ผู้คนที่อยู่บนเครือข่ายเดียวกันได้รับรู้ รวมทั้งเฝ้าติดตามและมีส่วนร่วมด้วยการเขียนข้อความบางอย่างเพื่อแสดงความเห็นกับความเคลื่อนไหวของเพื่อนฝูงที่เพิ่ง “อัพ” ขึ้นมาให้เห็น

เมื่อต้องจดจ่อกับความเป็นไปของผู้อื่น ความสุขความทุกข์ ของใครหลายคนจึงเข้าไปผูกติดอยู่กับเครือข่ายออนไลน์นี้เข้าโดยไม่รู้ตัว

บางคนมีความสุขจากการที่ข้อความที่ได้ใส่เข้าไปบนโลกไซเบอร์รับการตอบสนองจากบุคคลมากมายที่เข้ามาร่วมแสดงความเห็น ขณะที่บางคนก็มักรู้สึกหงุดหงิดใจที่ข้อความบางข้อความไม่ได้รับการสนองตอบ

หลายคนมองไม่เห็นว่าแท้จริงแล้ว “ใจ” ของตัวเองเป็นผู้กำหนด สุขทุกข์ ที่เกิดขึ้นหาใช่ผู้อื่นบนโลกออนไลน์ไม่

เมื่อใจไม่อยู่กับตัว ก็ทำให้เกิดความผิดพลาดในชีวิตขึ้นโดยง่าย...

หลายครั้งที่มักได้ยินว่า บางคนเอาแต่เฝ้าดูความเคลื่อนไหวบนโลกเสมือนจริง จนลืมภาระหน้าที่หรือการงานต่างๆ ในโลกที่แท้จริง จนสุดท้ายก็ไม่สามารถทำภาระหน้าที่หรือการงานออกมาให้มีผลลัพธ์อย่างที่ควรจะเป็น

ขณะที่บางคนก็เลือกที่จะถ่ายทอดความคิดบางอย่างออกมาเป็นตัวอักษรบนโลกออนไลน์ แต่กลับไม่ได้เอาใจของตัวเองเข้าไปพิจารณาความคิดเหล่านั้นให้ละเอียดถี่ถ้วน ว่าเหมาะควรหรือไม่อย่างไร

บางครั้งที่ผู้คนบนเครือข่ายสังคมเสมือนจริง ต้องเกิดความขุ่นเคืองกันเพียงเพราะข้อความเล็กน้อยที่ถูกเขียนขึ้นโดยมิได้ไตร่ตรองให้ดีพอ

ที่สำคัญคือ เมื่อใจไม่อยู่กับตัว ผู้เป็นเจ้าของใจก็จะไม่อาจเห็นความเป็นจริงที่อยู่ตรงหน้า และคราใดก็ตามที่หายนะกำลังคืบคลานเข้ามา ใครคนนั้นก็ไม่อาจรู้สึกตัวได้และไม่สามารถเตรียมการรับมือได้ทัน

ชายหนุ่มพบว่าการเผลอไผลปล่อยใจไปกับบางสิ่งบางอย่างตามความต้องการของตัวเอง จนลืมนึกถึง “ความจำเป็น” และ “สิ่งที่ควรจะทำ” นั้นทำให้คนเรามีสภาพไม่ต่างไปจากลิงกำถั่ว

มีเรื่องเล่ากันว่า ในประเทศอินเดียมักจะมีการจับลิง เพราะลิงมักชอบเข้าไปขโมยผลไม้ในสวนของชาวบ้าน

คนที่โดนลิงขโมยผลไม้จึงคิดวิธีจับลิงขึ้น โดยใช้กล่องไม้ที่ฝาด้านหนึ่งมีการเจาะรูเล็กๆ พอให้ลิงสอดมือเข้าไปได้ และภายในนั้นมีถั่วอันเป็นของโปรดวางไว้เป็นเหยื่อล่อ

เมื่อลิงมาเห็นก็เอามือล้วงเข้าไปหยิบ แต่พอดึงมือออกมาก็ต้องติดเข้ากับฝากล่อง เพราะมือลิงที่กำถั่วอยู่นั้นใหญ่กว่ารูบนฝากล่อง แม้จะพยายามดึงมือออกอย่างไรก็ไม่สามารถเอาออกได้

พอชาวบ้านมาจับลิงก็วิ่งหนีและพยายามปีนขึ้นต้นไม้ แต่สุดท้ายก็หนีไม่รอด เพราะมีมืออยู่เพียงข้างเดียว ลิงไม่ได้เฉลียวใจว่าเพียงแค่มันปล่อยถั่วในกล่องก็จะสามารถดึงมือออกมาได้อย่างง่ายดาย

บางเวลา หากไม่มีใจคอยกำกับดูแล เราก็ไม่อาจมองเห็นได้ว่ามือของเรากำลังกำถั่วและติดอยู่ในกล่องเช่นเดียวกับลิง รวมทั้งไม่รู้สึกว่าในยามคับขันเราควรปล่อยถั่วออกจากมือเพื่อให้สามารถรับมือกับสิ่งที่ต้องเผชิญได้อย่างเต็มที่ แทนที่จะกำถั่วและปล่อยให้มืออีกข้างหนึ่งติดอยู่ในกล่องอยู่อย่างนั้น

ในยามที่ใจของตัวเองเริ่มเป็นภาพเลือนราง ชายหนุ่มมักคิดถึงคำเตือนจากใครคนหนึ่งอยู่เสมอว่า “อยู่ด้วยกันให้รู้จักกัน” ใจอยู่กับตัว ฉะนั้นผู้ที่จะรู้จักใจได้ดีที่สุดก็ควรจะเป็นตัวเราเอง

หากไม่ฝึกมองใจให้แจ่มชัดอยู่เสมอ เราก็จะไม่แจ่มชัดกับความแท้จริงที่อยู่ตรงหน้า

ทำใจ “หาย” ไปบ้างหรือเปล่า?