Blue Sapphire ...อัญมณีแห่งความรัก (2)

.... สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์กรมหาชน)

การพิจารณาและข้อควรระวังในการเลือกซื้อไพลิน

1.สี ความนิยมชมชอบสีของคนแต่ละเชื้อชาติ แต่ละพื้นที่จะแตกต่างกัน สีที่จัดว่ามีคุณภาพดีและสวยที่สุดของไพลิน คือ สีน้ำเงินแกมม่วงเล็กน้อย สีคล้ายดอกอัญชันหรือสีน้ำเงินสด โดยมีโทนสีปานกลาง ไม่มืดมาก มีลักษณะเนื้อนุ่มนวลคล้ายกำมะหยี่ ความสุกใส ประกายแวววาวดี ความสม่ำเสมอของสีดี แต่หากมีงบจำกัดควรเลือกซื้อไพลินที่มีโทนสีค่อนข้างสว่าง มีสีน้ำเงินสดปานกลาง มองดูภายใต้แสงไฟไม่ควรเลือกไพลินที่มีโทนสว่างเกินไป หรือสีน้ำเงินอ่อนคล้ายสีฟ้า

2.ความสะอาด หรือมลทินภายใน (Inclusion) โดยพิจารณาว่าไพลินนั้นใสสะอาดเมื่อมองดูด้วยตาเปล่าหรือไม่ โดยทั่วไปไพลินมักมีตำหนิมลทินที่มองเห็นได้ หากไพลินมีตำหนิมลทินอยู่ภายในเนื้อก็อาจเป็นข้อสันนิษฐานเบื้องต้นว่าเป็นไพลินแท้ อย่างไรก็ตามต้องแยกให้ออกว่ามลทินเหล่านั้นเป็นมลทินธรรมชาติหรือสังเคราะห์ขึ้น ซึ่งต้องดูด้วยแว่นขยาย 10 เท่า หรือกล้องจุลทรรศน์ โดยผู้ที่มีความชำนาญเท่านั้นจึงสามารถแยกความแตกต่างของมลทินธรรมชาติและมลทินที่สังเคราะห์ขึ้น ไพลินที่สวยและใสสะอาดไร้มลทินหายากมากและมีราคาแพงมากเช่นกัน

3.การเจียระไน ไพลินที่มีการเจียระไนได้สัดส่วนถูกต้อง มีการวางหน้าพลอยให้ได้สีสวยที่สุด คือ เจียระไนโดยให้ด้านหน้าพลอยอยู่ในทิศทางที่จะให้สีน้ำเงินแกมม่วงหรือน้ำเงินสด มิใช่สีน้ำเงินแกมเขียว และมีความสมมาตร ไม่บิดเบี้ยว เหลี่ยมคมชัดเรียบ สวยงาม แต่ละหน้าเหลี่ยมมีรูปร่างพอดี

4.ระวังการปลอมปนอัญมณีชนิดอื่นที่มีสีน้ำเงินหรือสีฟ้าเข้มที่อาจเข้าใจผิดว่าเป็นไพลิน เช่น เพทายสีน้ำเงิน แทนซาไนต์ สปิเนลสีน้ำเงิน ทัวร์มาลีนสีน้ำเงิน ไคยาไนต์สีน้ำเงิน อะความารีน เป็นต้น

5.ไพลินสตาร์ ส่วนใหญ่มีสีน้ำเงินเข้มแกมดำ หรือสีน้ำเงินแกมเทา เจียระไนแบบหลังเบี้ย พลอยที่มีคุณภาพดี สตาร์ หรือขาต้องมีลักษณะครบสมบูรณ์ ขาตรงและคมชัดอยู่กึ่งกลางพลอย รวมทั้งต้องพิจารณาดูสัดส่วนของพลอยด้วย ราคาของไพลินขึ้นอยู่กับสี ความสะอาด ตำแหน่งและความคมชัดของสตาร์ ความใสของเนื้อพลอยและรูปร่างที่ไม่บิดเบี้ยว จุดตัดกันของสตาร์ควรอยู่กึ่งกลางพลอย โดยปกติจะเป็นสตาร์ 6 ขา ความยาวเท่ากันและทุกขาวจรดขอบพลอย พึงระวังไพลินสตาร์สังเคราะห์หรือไพลินสตาร์แบบเสริมดาว (Induced Star Sapphire) ซึ่งมีข้อสังเกต คือ ขาของดาวจะคมชัดเกินไป และลักษณะดาวดูเหมือนลอยขึ้นมาจากผิวพลอย

6.ไพลินสังเคราะห์ ไพลินประกบ และไพลินเผาเคลือบสี ไพลินสังเคราะห์มีคุณสมบัติทางกายภาพและทางแสงเหมือนไพลินธรรมชาติ จึงค่อนข้างตรวจสอบได้ยาก ไพลินประกบ อาจประกบกันระหว่างไพลินแท้ขนาดเล็กทั้งสองชิ้นเพื่อให้ได้ขนาดใหญ่ขึ้น หรือประกบระหว่างไพลินธรรมชาติด้านบนกับไพลินสังเคราะห์ด้านล่าง ให้สังเกตว่ามีแนวระนาบของรอยต่อเมื่อดูจากด้านข้างพลอยหรือไม่ ไพลินเคลือบสีเป็นคอรันดัมไร้สี หรือสีอ่อนที่ผ่านการเผาโดยใช้สารให้สี เช่น เหล็กและไทเทเนียม ทำให้เกิดสีน้ำเงินเคลือบที่ผิว จะพบความผิดปกติของสีกระจายเป็นหย่อมๆ ในเนื้อหรือผิวสีเข้มตามสันขอบของเหลี่ยมเจียระไน หรือมีสีน้ำเงินเรียบสวยผิดปกติ พลอยประเภทนี้สีจะหายไปเมื่อนำไปเจียระไนขัดมันผิวใหม่

7.ไพลินที่ผ่านการปรับปรุงคุณภาพด้วยความร้อนหรือการเผาในทางการค้า ถือเป็นเรื่องปกติและเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไป เว้นแต่ในระหว่างกระบวนการเผามีสารแปลกปลอมตกค้างอยู่บนผิวหรือในเนื้อพลอยโดยล้างออกไม่หมด กรณีอาจไม่เป็นที่ยอมรับในตลาดอัญมณี

การดูแลรักษาและทำความสะอาดไพลิน

1.ไม่ควรเก็บเครื่องประดับไพลินไว้รวมกับเครื่องประดับอัญมณีชนิดอื่น โดยเฉพาะเพชร เนื่องจากเพชรอาจขูดขีดทำให้ไพลินเป็นรอยได้ หากเป็นพลอยร่วงยังไม่เข้าตัวเรือน ไม่ควรเก็บในห่อเดียวกัน เพราะอาจจะเกิดการขูดขีดกันเองจนเป็นรอยได้ ควรแยกเก็บในถุงพลาสติกขนาดเล็กหรือกล่องแยกชิ้นที่มีผ้านุ่มรอง

2.การทำความสะอาด ใช้น้ำยาล้างเครื่องประดับหรือสบู่เหลวอ่อนๆ ผสมน้ำ และปัดทำความสะอาดตามซอกมุมและด้านหลังด้วยแปรงขนนุ่ม หรือใช้เครื่องทำความสะอาดระบบอัลตราโซนิก จากนั้นใช้ผ้านุ่มสะอาดซับ ผึ่งลม หรือเป่าให้แห้ง

3.ไม่ควรสวมใส่เครื่องประดับไพลินขณะทำกิจกรรมที่อาจทำความเสียหาย หรือเสี่ยงต่อความสวยงามคงทนของไพลิน เช่น ทำสวน ทำความสะอาดบ้าน เล่นกีฬา ประกอบอาหาร เพราะอาจมีสิ่งสกปรก น้ำยา หรือสารเคมีต่างๆ มาเกาะบนผิวทำให้หมองหรือความวาวลดลงได้ และกระทบกระแทกกับสิ่งต่างๆ เช่น ของมีคม อาจทำให้พลอยบิ่นหรือแตกร้าวได้