ลูกไม้ใกล้ต้น

โดย...ป๊ะป๋าโย

ปัญหาอย่างหนึ่งที่กำลังจะกลายเป็นวิกฤตในหน่วยเล็กๆ ทางสังคมที่เรียกว่าครอบครัว ก็คือปัญหาพ่อแม่รุ่นใหม่ขาดความรู้ในการเลี้ยงดูลูกอย่างถูกต้อง เลี้ยงดูลูกแบบผิดวิธีตั้งแต่ปล่อยให้ลูกดูทีวี เล่นสมาร์ทโฟน กินขนมหวานในปริมาณมากเกินไป ไม่ส่งเสริมลูกให้มีพัฒนาการตามวัย รวมทั้งตามใจลูกจนเกินพอดี ผลที่ได้ตามมาก็คือเกิดปัญหาเด็กรุ่นใหม่ๆ เป็นโรคสมาธิสั้น เป็นโรคเบาหวาน มีพัฒนาการช้า และเกิดปัญหาการมีพฤติกรรมก้าวร้าวดื้อรั้นไม่เชื่อฟังผู้ปกครอง

แรกๆ ผมกับภรรยาก็กังวลว่าเราทั้งคู่จะเลี้ยงลูกไม่เป็น จึงปรึกษารุ่นพี่หลายๆ คนที่มีประสบการณ์และเห็นแล้วว่าลูกๆ ของเขาเป็นเด็กที่ดีและมีแนวโน้มจะประสบความสำเร็จในชีวิตได้ไม่ยาก จากคำปรึกษาทั้งหมดและจากการสังเกตประกอบกัน ผมสรุปได้ใจความเดียวว่า พ่อแม่เป็นอย่างไรลูกก็เป็นอย่างนั้น ลูกไม้นั้นจะหล่นไม่ไกลต้น

ตอนที่ภรรยาผมยังตั้งท้อง รุ่นพี่เกือบทุกคนที่ผมปรึกษาบอกกับผมคล้ายๆ กันว่า เขาเชื่อว่าลูกของผมเมื่อเติบโตขึ้นจะต้องเป็นเด็กสุภาพเรียบร้อยไม่ต่างจากตัวผมแน่นอน ผมได้แต่กล่าวขอบคุณ แต่ในใจลึกๆ ผมเองก็ไม่มั่นใจในตัวเองสักเท่าไหร่ จนกระทั่ง 3 ปีผ่านไปทุกอย่างก็เหมือนจะเป็นอย่างที่พี่ๆ เหล่านั้นบอกกับผม น้องเกล้าเป็นสาวน้อยที่มีลักษณะนิสัยสุภาพ น่ารัก พูดจาไพเราะเมื่ออยู่กับผู้ใหญ่ และมีลักษณะนิสัยหลายๆ อย่างคล้ายกับผมจนน่าแปลกใจ ซึ่งไม่เพียงแต่นิสัยของลูกเท่านั้น พฤติกรรมการแสดงออกหลายอย่างก็แทบจะก๊อบปี้ผู้ใหญ่ในครอบครัวมาทั้งหมด เช่น ชอบนั่งพับเพียบเหมือนคุณย่า ชอบยิ้มหวานให้พ่อกับแม่เมื่อตื่นนอนตอนเช้า นิสัยอื่นๆ ก็เหมือนเด็กๆ ทั่วไปที่มีความซุกซน อยากรู้ อยากมีส่วนร่วมกับทุกคนในครอบครัว

ภรรยาผมบอกว่าลูกสาวชอบทำท่าเลียนแบบพ่อกับแม่ ตั้งแต่คุยโทรศัพท์ ท่าทางการเดิน ท่าเปิดประตู ท่าหยิบจับช้อน ท่าดื่มน้ำ ผมไม่ชอบคนพูดจาเสียงดังหยาบคาย ลูกสาวผมเห็นใครพูดเสียงดังพูดจาหยาบคายก็จะรีบเดินหนีมาหาพ่อกับแม่ เวลาเจอตุ๊กตาก็จะหยิบมาอุ้มกอด ก่อนนอนก็ห่มผ้าหอมแก้มตุ๊กตา ไม่ต่างจากที่ผมเคยปฏิบัติกับเขาในทุกวันที่พาลูกเข้านอน ผมจึงรู้ว่าไม่เพียงแค่เราจะเลี้ยงดูให้ลูกเติบโตสมวัยไปตามพัฒนาการที่ดีได้เท่านั้น จิตใจที่ดีในตัวลูกพ่อแม่ก็สามารถหล่อเลี้ยงหล่อหลอมด้วยพฤติกรรมต่างๆ ที่แสดงออกให้เขาเห็นถึงความรักและการแสดงออกในทางที่ดีได้เช่นกัน

แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นกับหลายๆ ครอบครัวที่มีปัญหาลูกไม่เชื่อฟัง มีพฤติกรรมก้าวร้าว มีความเห็นต่าง ไม่เป็นดังใจพ่อแม่ จากการสังเกตมักเกิดกับครอบครัวมักจะเลี้ยงดูแบบตามใจ พยายามใช้เหตุผลกับลูก แต่เมื่อสอนเท่าไหร่ลูกก็ไม่เชื่อฟัง ก็ยอมปล่อยโดยไม่ห้ามปราม ลงโทษให้เข้าใจว่าเป็นสิ่งที่ไม่ควรทำตั้งแต่เด็ก

อีกแบบหนึ่งคือไม่ได้เลี้ยงลูกด้วยตัวเอง ปล่อยให้ลูกอยู่กับพี่เลี้ยงตั้งแต่แรกเกิด และรีบส่งเด็กเข้าเนิร์สเซอรี่ตั้งแต่อายุยังไม่ถึง 2 ขวบ ทั้งที่นี่คือช่วงเวลาทองที่ลูกจะได้เรียนรู้สิ่งดีๆ จากพ่อแม่ ซึ่งไม่เพียงแค่พฤติกรรมภายนอก ความคิดอ่านเด็กก็เรียนรู้จดจำจากพ่อแม่ ลูกจึงเติบโตมากับการเลียนแบบพฤติกรรมของพี่เลี้ยงต่างด้าว และเมื่อลูกเติบโตท่ามกลางพฤติกรรมของคนอื่นแล้ว ลูกจะเติบโตด้วยบุคลิกและความคิดอย่างที่เราต้องการได้อย่างไร