วิชาเล่นลม

การให้เด็กอยู่นิ่งๆ เพื่อนั่งสมาธินานๆ แทบเป็นไปไม่ได้เลย แต่นั่นไม่ได้หมายความว่า เราจะสอนเด็กเล็กๆ นั่งสมาธิไม่ได้ สิ่งที่หนูดีค้นพบกับเด็กๆ โรงเรียนวนิษาก็คือ พวกเขาสามารถนั่งสมาธิตั้งแต่วัยอนุบาล เราไม่ได้ต้องการเพียงให้เขา “เป็นเด็กใจเย็น ใจสงบ” เฉพาะตอนนั่งสมาธิเท่านั้น แต่เราต้องการให้เขานำความรู้ที่ได้เรียนรู้ตอนนั่งสมาธิออกมาใช้ในชีวิตจริง เราต้องการให้เขาสงบได้เมื่อถูกท้าทาย หรือมีสติไม่ตกใจเมื่อต้องเข้าห้องสอบ ดังนั้น พ่อแม่ที่คิดจะเริ่มสอนลูกให้นั่งสมาธิ ควรต้องคอยสังเกตพฤติกรรมลูกนอกห้องสมาธิด้วยเสมอๆ นะคะ

พ่อแม่ควรใช้ “วาจาแห่งความรัก” คือ พูดด้วยเสียงเบา นุ่ม และอวลไปด้วยรอยยิ้มและความรัก

เก็บ “อุปกรณ์สมาธิ” เช่น ระฆัง อ่างแก้ว คริสตัล หรือ องค์พระไว้สูงและสอนลูกว่า นี่ไม่ใช่ของเล่น

ระฆังเป็นของมหัศจรรย์ในสายตาเด็ก ทั้งรูปลักษณ์ทั้งเสียงที่ก้องสะท้อนไปมาในอากาศเหมือนไม่จบไม่สิ้น สอนให้เด็กหัดฟังเสียงระฆังในอากาศจนหมดเสียงสุดท้าย เราต้องตั้งใจฟังมากเพราะช่วงหลังเสียงจะแผ่วลงๆ แต่ยังไม่ได้หายไปโดยสิ้นเชิง การ “เชิญระฆัง” นั้น เราจะถือไม้ไว้เบาๆ และตีย้อนขึ้นโดยไม่เคาะลงไปตรงๆ ที่ระฆังเพราะเสียงจะ “ดุ” ไป

แน่นอนว่า สมาธิสำหรับเด็กมีหลายรูปแบบมาก อาจดูไม่เหมือนของผู้ใหญ่นัก สิ่งที่เด็กๆ ของหนูดีชอบมากคือการนั่งสมาธิ (ใจจดจ่อ) กับบทเพลงที่ทำให้ใจเย็นและนุ่มนวล พร้อมทั้งเรื่องราวในเพลงก็เป็นเรื่องสอนใจ เพลงโปรดของหนูดีก็คือ “Happiness is Here and Now ความสุขอยู่กับเราที่นี่ เดี๋ยวนี้” เนื้อเพลงคือ

เมื่อเด็กเก่งขึ้นเรื่อยๆ ก็ค่อยๆ ลดอุปกรณ์เสริม และให้เด็กเพ่งพิจารณาที่ลมหายใจตัวเองเท่านั้น พระสายวิปัสสนาบางรูปเรียกวิชานี้ของพระพุทธเจ้าว่า “วิชาเล่นลม” หนูดีว่าเข้าทีดีจริงๆ เพราะเด็กจะเข้าใจได้เลยว่า สิ่งที่เราต้องค่อยๆ สังเกตคือ ลม (หายใจ) และขั้นสุดยอดของสมาธิก็คือ ให้เขารู้ว่าลมกับอารมณ์สัมพันธ์กันอย่างไร ถ้าโกรธลมหายใจจะสั้น ตื้น และถี่ แต่เมื่อใจสบายลมหายใจจะลึกยาว คนนอนหลับจะหายใจยาวและเป็นระบบ ดังนั้น หากเราคุมลมหายใจตัวเองได้ เราก็คุมอารมณ์ได้ ถ้าเราคุมอารมณ์ได้เราก็คุมชีวิตได้

หากสอนแล้วได้ผล เราก็มีสิทธิได้พบเหตุมหัศจรรย์เหมือนพ่อแม่ที่โรงเรียนหนูดีพบ เพราะเด็กๆ ช่างเรียนรู้บทเรียนสมาธิได้เร็วเสียจนผู้ใหญ่อย่างพวกเราต้องได้อาย เช่น เย็นวันหนึ่งพ่อแม่น้องวัยอนุบาลเถียงกันแล้วขึ้นเสียง ปรากฏว่าลูกวิ่งเข้าไปหยิบระฆังที่เก็บไว้อีกห้อง ออกมาเชิญเสียงดัง “เก๊งงงงงง” ไปทั่วห้องรับแขก ทุกคนเงียบทันที เพราะรู้ว่าเมื่อมีเสียงระฆังดัง คือ การเตือนให้ทุกคนกลับมาที่ลมหายใจ แล้วเมื่อเสียงระฆังหายไปพ่อแม่มองหน้ากันแล้ว ตัดสินใจตรงกันว่า หยุดทะเลาะกันดีกว่า ส่วนคุณแม่อีกบ้าน มารับลูกตอนเย็นแล้วมีเหตุให้หงุดหงิดก็เลยถือโอกาสบ่นลูกเสียเลย ลูกมองหน้าแม่แล้วพูดเบาๆ ว่า “ผมว่า คุณแม่กำลังโมโห คุณแม่กลับมาที่ลมหายใจก่อนไหมครับ ใจสบายแล้วเราค่อยคุยกัน” ค่ะ คุณแม่ได้สติและภายหลังเมื่อลับหลังลูกแล้วก็เอามาเล่าให้ครูและพ่อแม่อื่นฟังเรียกเสียงหัวเราะได้ฮาใหญ่