ร่างพรบ.สภาชาติพันธุ์-ชนเผ่าพื้นเมือง รูปธรรมของแนวคิด "ประชารัฐ"

โดย...อาจารย์อิทธิพล ปรีติประสงค์ สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว ม.มหิดล ในฐานะที่ปรึกษาคณะกรรมาธิการสังคม ฯ สภานิติบัญญัติแห่งชาติ

ร่าง พ.ร.บ.สภาชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทยรูปธรรมของแนวคิด "ประชารัฐ"

เมื่อวันที่ 30 มกราคม พ.ศ.2559 นายวัลลภ ตังคณานุรักษ์ (ครูหยุย) ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการสังคม กิจการเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ ผู้ด้อยโอกาส สภานิติบัญญัติแห่งชาติ พร้อมด้วย พลเอก ธีระวัฒน์ บุณยะประดับ กรรมาธิการสังคม ฯ และ นายปรีชา บัววิรัตน์เลิศ เลขานุการคณะกรรมาธิการการศึกษาและการกีฬา สภานิติบัญญัติแห่งชาติ ได้เดินทางลงพื้นที่จังหวัดลำพูนเพื่อร่วมเวทีเสวนาและรับฟังข้อเสนอจากสภาชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทยในการเสนอร่างพระราชบัญญัติสภาชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย พ.ศ.... 

โดยร่างกฎหมายฉบับนี้จะเป็นกลไกสำคัญในการประสานงานและแก้ไขปัญหาของกลุ่มประชากรชนเผ่าพื้นเมืองที่มีอยู่กว่า 36 กลุ่มชาติพันธุ์ ครอบคลุมจำนวนประชากรกว่า 7 ล้านคน ได้อย่างทั่วถึงในการจัดการปัญหาในด้านต่างๆ  เช่น ปัญหาสิทธิในสถานะบุคคล สิทธิในที่ดินและการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ สิทธิในการพัฒนา สิทธิทางวัฒนธรรม สิทธิในการกำหนดวิถีชีวิตตนเอง รวมทั้ง ความสามารถในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและเลือกวิถีทางการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมได้ด้วยตนเอง เป็นต้น นอกจากนั้น กฎหมายฉบับนี้ ยังเป็นกลไกกฎหมายรองรับพันธะกรณีตามปฏิญญาสหประชาชาติว่าด้วยสิทธิชนเผ่าพ้ืนเมือง (UNDRIP) ซึ่งประเทศไทยได้ให้การรับรองปฎิญญาดังกล่าวนี้ทำให้รัฐบาลจะต้องให้ส่งเสริม คุ้มครอง และปกป้องสิทธิของชนเผ่าพ้ืนเมืองที่มีอยู่ในประเทศ

นายปรีชา  บัววิรัตน์เลิศ กล่าวว่า ในการขับเคลื่อนกฎหมายสภาชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย พ.ศ.... ได้มีพัฒนากลไกการทำงานระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ เช่น การจัดทำสมชัชาชนเผ่าแห่งประเทศไทย (สชท.)รวมทั้ง การจัดตั้งสภาชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมืองขึ้นเพื่อให้เป็นกลไกในการทำงานเชื่อมประสานกับชนเผ่าพื้นเมืองกลุ่มต่างๆทั้ง 36 กลุ่มชาติพันธุ์ อีกทั้งมีการยกร่างธรรมนูญว่าด้วยสภาชนเผ่าพื้นเมืองเพื่อเป็นนแนวทางส าหรับการขับเคลื่อนงานสภาชนเผ่าพื้นเมืองประเทศไทย

ในขณะที่ นายวัลลภ ตังคณานุรักษ์  กล่าวถึงแนวทางในการทำงานเพื่อผลักดันร่างกฎหมายฉบับนี้ว่า "ในข้อแรก เป็นเรื่องที่ดีและงดงามมากที่ชนเผ่าพื้นเมืองได้มีการรวมตัวกันเป็นสภาชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทยขึ้น ข้อที่สอง ในระหว่างที่ยังไม่มีกฎหมาย เสนอให้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการสภาชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทยขึ้นภายใต้ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ที่ดูแลโดยกระทรวงวัฒนธรรมเพื่อทำหน้าที่ในการดำเนินการดูแลและเป็นกลไกในระดับชาติในด้านการทำงานชนเผ่าพื้นเมืองไปก่อนได้ และ ข้อที่สาม ทางคณะกรรมาธิการสังคมฯ พร้อมที่จะสนับสนุนให้มีกฎหมายฉบับนี้" ทั้งนี้ การเสนอร่างกฎหมายโดยสภานิติบัญญัติแห่งชาติ จะทำให้รัฐบาลเสนอร่างกฎหมายมาประกบกับร่างกฎหมายที่ สนช.เสนอทำให้การพิจารณาร่างกฎหมายเป็นไปได้อย่างรวดเร็วมากขึ้น แต่เนื่องจากในมาตรา 24 ของร่างกฎหมายฉบับนี้มีการกำหนดให้มีการจัดตั้งกองทุนพัฒนาสภาชาติพันธุ์ ซึ่งสภานิติบัญญัติแห่งชาติจะเสนอกฎหมายที่เกี่ยวกับเงินหรือกองทุนไม่ได้

อย่างไรก็ตาม เพื่อให้เกิดการรับรองสิทธิของกลุ่มชาติพันธุ์และสิทธิของชนเผ่าพื้นเมือง จำเป็นที่จะต้องมีการรับรองไว้ในกฎหมายรัฐธรรมนูญ  ซึ่งตนจะเสนอให้เพิ่มเติมรายละเอียดในร่างกฎหมายรัฐธรรมนูญที่ยกร่างโดยคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ ในมาตรา 27 วรรค 3 ของร่างกฎหมายรัฐธรรมนูญที่บัญญัติ "การเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคล ไม่ว่าด้วยเหตุความแตกต่างระหว่างบุคคล เพศ ความพิการ หรือเหตุอื่นใด จะกระทำมิได้" โดยจะขอให้เพิ่มเติม "การเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคลเพราะเหตุแห่งความแตกต่างในเรื่องถิ่นกําเนิดเชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกายหรือสุขภาพ สถานะของบุคคล ฐานะทางเศรษฐกิจหรือสังคม ความเชื่อทางศาสนา การศึกษาอบรม หรือความคิดเห็นทางการเมืองอันไม่ขัดต่อบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ จะกระทํามิได้" ซึ่งเป็นถ้อยคำที่บัญญัติไว้ในกฎหมายรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550 เดิมอยู่แล้ว

ในการดำเนินการเพื่อปฎิรูปประเทศไทยนั้น แนวคิดเรื่อง "ประชารัฐ" ถูกหยิบยกขึ้นมาใช้เป็นกรอบแนวคิดในการดำเนินการเพื่อนำไปสู่ปฎิรูปประเทศอย่างยั่งยืน อย่างไรก็ตาม เพื่อให้เกิดการนำแนวคิดไปสู่การปฎิบัติ จำเป็นที่จะต้องมีการสร้างและพัฒนากลไกเพื่อรองรับแนวคิดดังกล่าว โดยจะต้องให้ความสำคัญกับการสร้างความเข้มแข็งให้กับภาคประชาสังคม และ การสร้างกลไกที่เอื้อต่อการสร้างความเป็นธรรมให้กับคนในสังคม

ร่างกฎหมายฉบับนี้จึงเป็นการตอบโจทย์แนวคิดเรื่อง "ประชารัฐ" ในขณะเดียวกันร่างกฎหมายนี้เองยังเป็นตัวอย่างหนึ่งของกลไกในการสร้างความเข้มแข็งให้กับภาคประชาสังคม และ ยังเป็นกลไกที่จะทำให้เกิดการสร้างความเป็นธรรมของคนในสังคมรวมทั้งการลดช่องว่างในความเหลื่อมล้ำให้กับบุคคลกลุ่มชาติพันธุ์ในเวลาเดียวกันด้วย

ดังนั้น ไม่ว่าจะมองมุมไหน ร่างกฎหมายนี้ก็เป็นคำตอบให้กับรัฐบาลและเป็นคำตอบให้กับการปฎิรูปประเทศไทย จึงน่าที่จะเร่งดำเนินการเพื่อจัดทำพระราชบัญญัติสภาชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย พ.ศ.... ให้แล้วเสร็จโดยเร็ว