มองโลกผ่านชัตเตอร์ วิม เวนเดอร์ส

โดย...อฐิณป ลภณวุษ artofmylifeasafrog.blogspot.com

วิม เวนเดอร์ส ผู้กำกับอาวองต์การ์ดคนสำคัญของเยอรมนี เริ่มแสดงนิทรรศการผลงานภาพถ่ายในหอศิลป์ดังๆ ทั่วโลกมาตั้งแต่ปี 1986 ไม่ว่าจะเป็นศูนย์ศิลปะร่วมสมัยปอมปิดูในกรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส หอศิลป์ฮัมบูร์เกอร์ บาห์นฮอฟ ในกรุงเบอร์ลิน เยอรมนี พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัย เมืองซิดนีย์ ออสเตรเลีย พิพิธภัณฑ์หอศิลป์ เมืองเซี่ยงไฮ้ สาธารณรัฐประชาชนจีน พิพิธภัณฑ์หอศิลป์แห่งเซาเปาโล ประเทศบราซิล และอีกหลายแห่ง

ล่าสุด แกลเลอรี่เบลน เซาเทิร์น กรุงเบอร์ลิน นำเสนอภาพถ่ายล่าสุดของวิม เวนเดอร์ส ซึ่งนับเป็นนิทรรศการภาพถ่ายครั้งแรกของผู้กำกับคนดังที่บ้านเกิดของตัวเองในรอบครึ่งทศวรรษ โดยในนิทรรศการครั้งนี้มีทั้งภาพที่ถ่ายในสหรัฐและเยอรมนี 2 ประเทศที่เป็นแรงบันดาลใจในอาชีพของเขา

นิทรรศการใช้ชื่อว่า Time Capsules เล่าเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างความทรงจำและการถ่ายภาพ โดยแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของภาพถ่ายที่ทำหน้าที่ในการเก็บรายละเอียดของอดีต บันทึกเป็นความทรงจำสำหรับอนาคต

 

ในส่วนของแกลเลอรี่หลัก จัดแสดงภาพถ่ายแนวแลนด์สเคป อย่างเช่น ภาพถ่ายพาโนรามาบรรยากาศชนบท ที่วิม เวนเดอร์ส กดชัตเตอร์ที่เมืองรอบๆ กรุงเบอร์ลิน รวมทั้งบรรยากาศในกรุงเบอร์ลินเอง ที่เขาถ่ายไว้ในทศวรรษที่ 1990 เช่นว่า ภาพป่าคอนกรีตที่เต็มไปด้วยเครน โครงเหล็กตึกที่กำลังก่อสร้างในภาพ Potsdamer Platz (1995) ซึ่งเป็นขั้วตรงข้ามกับภาพธรรมชาติของป่าอย่าง Forest in Brandenburg (2014)

ภาพ Landscape near Wittenberge, Germany (2014) ชวนให้นึกถึงภาพวาดในยุคโรแมนติกจากศตวรรษที่ 18 และ 19 ของฌอง บัปติส กามิลล์ โกโรต์ หรือแคสเปอร์ ดาวิด ฟรีดริกซ์

วิม เวนเดอร์ส เกิดในดุสเซลดอร์ฟ ยุคหลังสงครามโลก (ครั้งที่ 2) ทำให้เขาเติบโตขึ้นมาพร้อมกองอิฐและวิถีแห่งการฟื้นฟูบ้านเมือง นอกจากนี้ผนังบ้านของเขายังประดับประดาไปด้วยศิลปะแลนด์สเคปของจิตรกรฝรั่งเศสและดัตช์ที่พ่อแม่สะสม ที่อาจเรียกได้ว่าเป็นการสร้างมุมมองของเขาที่มีต่อโลกโดยที่ไม่รู้ตัว

 

ภาพถ่าย The Elbe River near Domitz (2014) เป็นภาพที่ถ่ายมุมมองอีกด้านหนึ่งของแม่น้ำที่เขาเคยถ่ายเอาไว้ในหนังเรื่อง In the Course of Time (Im Lauf der Zeit) เมื่อ 40 ปีก่อน

“ผมชอบถ่ายภาพตรงที่เห็นว่าภาพถ่ายช่วยให้ผมสามารถนำเอาสถานที่ต่างๆ มาหาผู้ชมได้ ไม่ว่าจะอยู่ที่ใดในโลก” สำหรับพาโนรามาชุดล่าสุดที่เขาเพิ่งไปเก็บมาเมื่อเร็วๆ นี้ เป็นแลนด์สเคปของอเมริกันตะวันตก อันเป็นที่รู้กันในบรรดาแฟนคลับของวิม เวนเดอร์สว่า เขากำลังสนุกสนานในการถ่ายภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหว

สำหรับ Time Capsules จัดแสดงภาพทั้งเก่าและใหม่ หลายๆ สถานที่บัดนี้ก็เปลี่ยนไปจนไม่เหลือคราบแบบที่เห็นในภาพแล้ว ภาพเก่าๆ ส่วนนี้ จึงเป็นเหมือนไทม์แมชีนที่ช่วยย้อนกาลเวลากลับไปเมื่อวันวาน ทั้งของผู้มาชมและตัวช่างภาพอย่าง วิม เวนเดอร์ส เอง

 

ส่วนการแสดงชั้นบน เป็นภาพเล่าเรื่องทั้งเยอรมนีและสหรัฐในขนาดที่เล็กลงมา ตั้งแต่ภาพภูเขาเกลือในเมืองเหงา จอหนังเก่าที่ตั้งทิ้งร้างกลางแจ้ง หรือภาพหญิงสาวนั่งเหงาๆ อยู่ในบาร์

นิทรรศการบอกเล่าเรื่องราวชีวิตของวิม เวนเดอร์ส ที่ส่วนใหญ่อยู่ในเยอรมนีและสหรัฐ “ผมถ่ายภาพแลนด์สเคปของสหรัฐเอาไว้มากมาย ทั้งภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหว เพราะผมว่าทิวทัศน์ที่นั่นช่างสวยงามน่าประทับใจเหลือเกิน แล้วก็อาจจะเป็นเพราะว่าผมจากเยอรมนีไปนานถึง 15 ปี ทำให้มีอะไรที่ทำให้ตาโตได้มากมาย หลังจากที่ได้กลับมาบ้านอีกครั้ง สำหรับภาพถ่ายที่เยอรมนีและสหรัฐยังคงเป็นสิ่งช่วยให้ผมเรียนรู้วัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และผู้คนของทั้งสองแห่งมาตลอดระยะเวลา”

สำหรับ วิม เวนเดอร์ส เป็นบิ๊กเนมในวงการภาพยนตร์เยอรมนีมาตั้งแต่ทศวรรษที่ 1970 โดยนับตั้งแต่หันมากำกับภาพยนตร์ เขาก็เริ่มถ่ายภาพเพื่อเป็นเรเฟอเรนซ์ประกอบหนังของเขาไปพร้อมๆ กันด้วย

 

วิม เวนเดอร์ส เป็นนักศึกษาแพทย์และปรัชญามาก่อนที่จะเบนเข็มไปเรียนวาดภาพและภาพพิมพ์โลหะที่กรุงปารีส ก่อนจะเริ่มอาชีพในสายภาพยนตร์ในปี 1967 หลังจากได้เข้าเรียนที่สถาบันภาพยนตร์และโทรทัศน์ที่เปิดใหม่ในเมืองมิวนิก เขาตั้งบริษัท ฟิล์ม เฟอร์ลัก เดอร์ เอาโตเรน ในปี 1971 และเริ่มกำกับหนังสไตล์โรดมูวี่ (Road Movie) อันเป็นเอกลักษณ์ตั้งแต่นั้น

เขาชนะรางวัลปาล์มทองคำ ในเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ ในปี 1984 รวมทั้งรางวัลผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยมจากเวทีบาฟตา (BAFTA) ในปีเดียวกัน จากหนังเรื่อง Paris, Texas และอีกครั้งกับ Wings of Desire ปี 1987