ปิดห้องเรียน เปิดโลกกว้าง หลังบ่าย 2

โดย...กองบรรณาธิการ

หากเสียงหัวเราะ พูดคุย หยอกล้อกันของเด็กๆ ในโรงเรียน เป็นเสียงแห่งความสุข โดยปกติแล้วจะได้ยินเสียงนั้นจากโรงเรียนทุกแห่งเพียงแค่วันละสามเวลา คือ ตอนเช้าก่อนเข้าเรียน ช่วงพักเที่ยง หลังสัญญาณเลิกเรียนดังขึ้น เมื่อการเรียนและความสุขเกิดขึ้นพร้อมกันได้ยาก ผู้กุมนโยบายด้านการศึกษา ก็ยังวาดหวังช่วงเวลาอันคร่ำเคร่งนั้นจะสามารถเล็งผลเลิศได้

นโยบายด้านการศึกษาของทุกรัฐบาลก็ยังมีความหวังว่า บรรยากาศการเรียนดังกล่าว จะกลายเป็นผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาที่เชิดหน้าชูตาได้ ทว่าเมื่อมีการประกาศผลการสอบวัดของนักเรียนในชั้นเรียนหรือการประเมินผลการเรียน โดยเฉพาะการทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติขั้นพื้นฐาน หรือโอเน็ต กระทั่งผลสัมฤทธิ์ในภาพรวมของการศึกษาไทยกลับมีอาการน่าเป็นห่วง

ที่ผ่านมา คะแนนโอเน็ตแต่ละรายวิชาใน 8 กลุ่มสาระ ส่วนใหญ่ อยู่ในอาการโคม่า มีค่าเฉลี่ยต่ำกว่าครึ่ง ทั้งที่มีชั่วโมงเรียนตามหลักสูตรสูงมาก นักวิชาการด้านการศึกษาส่วนใหญ่ระบุตรงกันว่า ภาระการเรียนในห้องที่มากเกินไปและขาดการจัดการเป็นปัญหาส่วนสำคัญส่วนหนึ่ง ที่ทำให้การศึกษาไทยประสบปัญหาเรื้อรัง จึงมีแนวคิดที่จะลดชั่วโมงเรียนในห้องมาแล้วในหลายรัฐบาล

กมล รอดคล้าย เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กล่าวว่า การลดชั่วโมงเรียนในห้องให้น้อยลงนั้น เป็นข้อเรียกร้องของสังคม เมื่อสภาปฏิรูปเดินสายไปจังหวัดต่างๆ แทบทุกแห่งจะเรียกร้องให้ปรับลดเนื้อหาสาระการเรียน เพราะเล็งเห็นว่า ที่ผ่านมาเด็กไทยใช้เวลาเรียนไปกับเนื้อหาสาระมากจนเกินไป ในระดับประถมศึกษา 1,000 ชั่วโมง และระดับมัธยมศึกษา 1,200 ชั่วโมง/ปีการศึกษา

กมล ระบุว่า สพฐ.วิเคราะห์แนวคิดดังกล่าว จนพบว่าสามารถปรับลดชั่วโมงเรียนได้ ระดับประถมฯ ลดเหลือ 840 ชั่วโมง/ปีการศึกษา ซึ่งจำนวนที่ลดลงนั้น เด็กยังคงเรียนได้ครบทุกเนื้อหาสาระโดยที่ไม่เคร่งเครียดจนไม่มีความสุขกับการเรียน ดังนั้นเมื่อปรับโครงสร้างหลักสูตรโครงสร้างเวลาเรียนระดับประถมศึกษา ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 ลงมาเหลือ 840 ชั่วโมง/ปีการศึกษา และประกาศใช้แล้ว จึงเตรียมนำร่องกับโรงเรียนประถมศึกษาที่มีความพร้อม

“แนวคิดการลดชั่วโมงเรียนมาจากการศึกษาวิธีการจัดการเรียนการสอนของประเทศที่ประสบความสำเร็จด้านการศึกษา อาทิ สหรัฐอเมริกา ฟินแลนด์ ออสเตรเลีย สิงคโปร์ ญี่ปุ่น และเกาหลี พบว่าเด็กในประเทศเหล่านี้ใช้เวลาเรียนแค่ 700-800 ชั่วโมง และเลิกเรียนประมาณบ่ายสองโมงเท่านั้น ขณะที่โรงเรียนเอกชนของประเทศไทย ซึ่งจัดการเรียนการสอนได้อย่างมีคุณภาพ ก็กำหนดให้เรียนถึงบ่ายสองโมงเช่นกัน โดยหลังจากนั้นจะกำหนดให้เป็นชั่วโมงกิจกรรม ชุมชนต่างๆ

...ดังนั้น สพฐ.จึงมั่นใจว่าแนวทางนี้เหมาะสมสำหรับช่วงวัยของเด็ก โดยเฉพาะการสอนการบ้านนั้น หากนักเรียนเลิกเรียนเวลาเดิม เด็กต้องใช้เวลาทำการบ้านหรือถามพ่อแม่ในช่วงหัวค่ำถึงกลางคืน ส่งผลต่อการเจริญเติมโตเพราะมีเวลาพักผ่อนน้อย แต่หากเราใช้เวลาบ่ายสองเป็นต้นไปทำการบ้าน ก็มั่นใจว่าจะเป็นประโยชน์สำหรับเด็กทุกคน” เลขาธิการ สพฐ.กล่าว

การปรับโครงสร้างหลักสูตรฯ ใหม่นี้  กมล บอกว่า ได้กำหนดวิชาหลักจาก 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ เหลือ 5 กลุ่มสาระฯ คือ ภาษาไทย ภาษาต่างประเทศ คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ส่วนอีก 3 สาระที่เหลือเป็นวิชาที่เดิมสอนเนื้อหา แต่จากนี้จะสอนในรูปแบบกิจกรรม ซึ่งสามารถบูรณาการเข้าด้วยกันได้ โดยประมาณกลางเดือน ก.ย.นี้ สพฐ.จะจัดประชุมเชิงปฏิบัติการกับผู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมกันกำหนดรูปแบบการเรียนการสอนที่เหมาะสมประมาณ 5-6 รูปแบบให้โรงเรียนนำร่อง 3,500 โรง เลือกนำไปใช้ ซึ่งไม่ใช่เรื่องยาก เนื่องจากโรงเรียนต้องจัดตารางสอนทุกเทอมอยู่แล้วตามปกติ อาจจะปรับเปลี่ยนวิชาหลักมาเรียนช่วงเช้า และจัดกิจกรรมในช่วงบ่าย

ทั้งนี้ โครงสร้างเวลาเรียนระดับประถมศึกษา ใหม่ของสพฐ. กำหนดกรอบโครงสร้างเวลาเรียนรายวิชาพื้นฐาน 840 ชั่วโมง/ปีการศึกษา แบ่งเป็น ภาษาไทย ป.1-3 (200 ชั่วโมง) ป.4-6 (160 ชั่วโมง) คณิตศาสตร์ ป.1-3 (200 ชั่วโมง) ป.4-6 (160 ชั่วโมง) วิทยาศาสตร์ ป.1-6 (80 ชั่วโมง) สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.1-6 (120 ชั่วโมง) สุขศึกษาและพลศึกษา ป.1-6 (80 ชั่วโมง) ศิลปะ ป.1-6 (80 ชั่วโมง) การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.1-3 (40 ชั่วโมง) ป.4-6 (80 ชั่วโมง) และภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) ป.1-3 (40 ชั่วโมง) ป.4-6 (80 ชั่วโมง) กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน (120 ชั่วโมง) และรายวิชา/กิจกรรมเพิ่มเติม (ไม่น้อยกว่า 40 ชั่วโมง)

แนวคิดการลดชั่วโมงเรียนในห้องเลิกเรียนเวลา 14.00 น. มีทั้งเสียงหนุนและเสียงค้าน เสียงหนุน บอกว่าแนวคิดดังกล่าวอาจลดความเคร่งเครียดในชั้นเรียนได้จริง ขณะที่เสียงค้าน มองว่า เลิกเรียนในช่วงเวลาดังกล่าวอาจจะกลายเป็นดาบสองคมที่มี อาจจะสร้างปมปัญหาอื่นๆ ตามมามากมาย

 

เสียงสะท้อนจากห้องเรียน

การปรับเปลี่ยนแนวทางการเรียนการสอนครั้งนี้ แม้จะได้ทั้งเสียงหนุน และเสียงต้านจากบรรดาผู้ปกครอง รวมไปถึงผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการศึกษาไทย แต่สำหรับเด็กๆ แล้ว แม้จะยังไม่ได้รับรู้ข้อมูลมากนัก แต่เมื่อถูกถามว่า ถ้าจะให้ลดเวลาเรียนลงจะเอาไหม ก็ได้รับคำตอบที่หลากหลายและน่าสนใจจากผู้อยู่ในห้องเรียนตัวจริงเสียงจริงทีเดียว

อยากให้พ่อแม่มาเรียนด้วย

ด.ญ.ณัฐนันท์ ชัมพาลี นักเรียนชั้น ป.5 โรงเรียนเอกชนแห่งหนึ่ง บอกว่า รู้สึกดีใจมาก ถ้าหากโรงเรียนจะลดเวลาเรียนวิชาการ ภายใน 14.00 น. เวลาที่เหลือจะได้ไปทำกิจกรรมที่ชอบ เช่น ศิลปะ หรือเล่นเกมกับเพื่อนๆ เพราะทุกวันนี้การเรียนวิชาการหนักๆ ในชั่วโมงเรียนทั้งวัน สมองก็ไม่สามารถรับได้อยู่แล้ว แต่ถ้ามีเวลาเหลือ อาจจะใช้เวลานั้นทบทวนวิชาที่เรียนไม่ทันกับเพื่อนๆ ได้ด้วย

นอกจากนี้ อยากให้พ่อแม่เข้ามาช่วยทบทวนวิชา หรือทำการบ้านร่วมกัน เพราะจะช่วยให้เข้าใจง่ายขึ้น และเป็นการทำกิจกรรมในครอบครัว ไม่เครียดเหมือนเวลาเรียนในห้องเรียน

“ไม่กลัวว่า หากลดเวลาเรียนแล้ว จะเรียนไม่ทันคนอื่นเพราะเวลาที่เหลือ นอกจากทำกิจกรรม เล่นเกมแล้ว สามารถเอาเวลาที่เหลือมาทบทวนสิ่งที่ไม่เข้าใจได้ด้วย เพราะเวลาเรียนในห้องบางครั้งไม่เข้าใจ และก็เรียนไม่ทันอยู่แล้ว” ด.ญ.ณัฐนันท์ กล่าว

เรียนน้อยลง จะได้มีเวลามากขึ้น

ด.ช.ธาดาพงศ์ ป่านแก้ว นักเรียนชั้น ป.3 โรงเรียนพระราม ๙ กาญจนาภิเษก เล่าให้ฟังว่า ทุกวันนี้จะเรียนวันละ7 วิชา เริ่มตั้งแต่ 08.30-15.30 น. และเรียนพิเศษอีก 1 ชั่วโมงที่โรงเรียน  เพื่อรอแม่เลิกงาน จะได้กลับบ้านพร้อมกัน

เมื่อถูกถามว่า ทุกวันนี้เรียนหนักแค่ไหน ได้รับคำตอบว่าก็ไม่ถือว่าเรียนหนักมาก แต่จะไม่ค่อยมีเวลาไปทำอย่างอื่นทั้งตอนพักเที่ยง หรือตอนเลิกเรียน ก็ไม่ค่อยได้ลงไปเล่นกับเพื่อนๆ เพราะต้องรีบจดการบ้าน และทำการบ้านให้ทันส่งคุณครู

ถ้าจะให้เรียนน้อยลง แล้วให้ไปทำกิจกรรมอย่างอื่นเพิ่มขึ้นจะเอาไหม ด.ช.ธาดาพงศ์ ตอบทันทีว่า เอาจะได้มีเวลาไปเล่นบ้าง หรือได้ทำกิจกรรมอย่างอื่น เช่น เล่นดนตรีเล่นคอมพิวเตอร์ หรือได้เล่นกีฬาบ้าง เพราะทุกวันนี้ แค่เรียนอย่างเดียวก็ไม่มีเวลาได้ทำอย่างอื่นแล้วครับ  

เช่นเดียวกับ ด.ช.จิรภัทร อุตะมะ นักเรียน เรียนดีเกรดเฉลี่ยเกือบ 4 มาตลอด ตั้งแต่ชั้น ป.1 จนปัจจุบันอยู่ชั้น ป.5 โรงเรียนท่านาง อ.เถิน จ.ลำปาง กล่าวว่า อยากให้เลิกเรียนตอน 14.00 น.แต่ไม่ต้องการทำกิจกรรมอะไร เพราะต้องการกลับบ้านเร็วๆ

เสียงสะท้อนจากห้องครัว

ฝ่ายผู้ปกครอง ก็มีหลากหลายความเห็นเช่นกัน ซึ่งแน่นอนว่า พ่อแม่ ผู้ปกครอง ย่อมอยากให้ลูกๆ หรือเด็กในความดูแล เป็นเด็กเก่ง เด็กฉลาด ด้วยกันทั้งนั้น แต่มีจำนวนไม่น้อย ที่รู้สึกว่า การเรียนของเด็กในสมัยนี้มันจะโหดหินอะไรกันนักหนา แต่ก็จำต้องเคี่ยวเข็ญให้ลูกเรียนต่อไปเพราะเมื่อระบบมันเป็นเช่นนี้ การลดชั่วโมงเรียนจึงอาจจะทำให้ผู้ปกครองรู้สึกว่า ลูกๆ จะได้ผ่อนคลายมากขึ้น แต่ก็อดกังวลไม่ได้ว่า แล้วลูกเราจะเรียนแย่ลงไหม

ลดเวลาเรียนไม่แน่ใจแก้ถูกจุดหรือไม่

ด้าน สกุณา กิจวสมบัติ ผู้ปกครองของนักเรียนชั้นประถมศึกษา และมัธยมศึกษา โรงเรียนย่านภาษีเจริญ กล่าวว่าพอได้ยินเรื่องลดเวลาเรียนก็รู้สึกดีใจ ที่ลูกจะได้มีเวลาทำกิจกรรมอื่นๆ มากขึ้น เพราะทุกวันนี้ โดยเฉพาะเด็กมัธยม นอกจากในห้องเรียนจะเรียนหนักแล้ว ยังมีการบ้านและรายงานจำนวนมาก ที่เด็กต้องทำ จนบางครั้งกลับบ้าน 19.00-20.00 น. ดังนั้น หากเวลาเรียนในห้องจบแค่ 14.00 น.เวลาที่เหลือจะได้ทำรายงาน หรือการบ้านได้เร็วขึ้น

“ในฐานะพ่อแม่ รู้สึกดีใจ ถ้าลูกจะไม่ต้องเรียนหนัก แต่ก็ดีใจได้แป๊บเดียว เพราะมีเรื่องต้องคิดต่ออีก ถ้าลดเวลาเรียนแล้ว เด็กไม่เข้าใจในสิ่งที่เรียน ก็ต้องดิ้นรนไปเรียนพิเศษนอกเวลาอีกอยู่ดี เพราะเป้าหมายของผู้ปกครองส่วนใหญ่คือ การให้ลูกสอบเข้าเรียนในที่ดีๆ จึงต้องแข่งขันกันพาลูกไปเรียนกวดวิชา เรียนพิเศษ จึงยังตอบไม่ได้ว่านโยบายดังกล่าวดีหรือไม่”

ทั้งนี้ อยากให้รัฐบาลดูแลการเรียนการสอนทั้งระบบ ไม่ให้เกิดความเหลื่อมล้ำ ทุกโรงเรียนมีมาตรฐาน มีความเท่าเทียมกัน ไม่ต้องแย่งชิงเพื่อจะต้องเข้าไปเรียนโรงเรียนดีๆไม่รู้ว่าการจัดระบบการศึกษาแบบนี้ จะยิ่งทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำหรือไม่

หลังบ่ายสองควรได้ใช้ชีวิตแบบเด็กๆ

ขณะที่ ณัฏติกา นาคสุบรรณ ผู้ปกครองเด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษา โรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร เห็นว่า ถ้าจะลดเวลาเรียนให้เลิกตอน 14.00 น.ก็ดี เพราะทุกวันนี้เด็กเรียนหนังสือมากเกินไป จนไม่ได้ใช้ชีวิตในวัยเด็กอย่างที่ควรจะเป็น และคิดว่าการลดเวลาเรียนลงจากที่เคยเลิกเรียน 15.30-16.00 น.ก็คงไม่ได้ทำให้เด็กเรียนแย่ลง หากสามารถจัดวิชาเรียนที่เหมาะสมให้กับเด็กได้เรียนในเวลาที่พอเหมาะ เวลาที่เหลือจะได้ให้เด็กได้ไปเล่น หรือจะเป็นเพลย์แอนด์เลิร์น หรือจัดกิจกรรมต่างๆ ที่ส่งเสริมด้านการพัฒนาการตามช่วงวัยของเด็กทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ และจิตใจ